1Q84 kitap incelemem(spoiler yok merak etmeyin)Duygu ve Düşünce
Murakami’nin dünyasına ilk adım attığınızda hemen koşmaya başlamazsınız.
Önce yürürsünüz.
Sonra o dünyanın ritmine alışmaya başlarsınız.
1Q84’ün ilk kitabı tam olarak böyle ilerliyor.
İnternette hakkında yazılanlara baktığınızda herkesin söylediği ortak bir şey var: bir atmosfer kuruyor. Okurken ben de aynı şeyi düşündüm. Murakami kurduğu bu yeni dünyada adeta bize yürümeyi öğrenen bir çocuk gibi zaman tanıyor. Düşüp kalkalım, etrafı tanıyalım, o dünyanın ritmine alışalım diye koca bir kitap boyunca bizi o atmosfere alıştırıyor.
Diğer iki kitabı henüz okumadım ama içimde şöyle bir his var: sanki ikinci kitap olayları doruk noktasına taşıyacak, üçüncü kitapta ise düğümler çözülmeye başlayacak. Bu ilk kitapla Murakami yalnızca bir kapı aralıyor. Henüz içeri tam olarak girmiyoruz; sadece o dünyanın havasını solumaya başlıyoruz.
Roman iki karakter üzerinden ilerliyor: Aomame ve Tengo.
Tengo, kitabın başından sonuna kadar sevdiğim bir karakterdi. Daha açık, daha görünür bir yapısı vardı. Okuyucuya mesafeli değildi. Aomame için başta aynı şeyi söyleyemem. İlk altı ya da yedinci bölüme kadar onun bölümlerini daha mesafeli okuduğumu fark ettim. “Sevemedim” demek belki ağır olur ama ona yaklaşamadım; buna izin vermedi.
Sonra bir şey oldu.
Büyük bir olay yaşanmadı. Dramatik bir kırılma yoktu. Ama bir bölümde Murakami bana Aomame’yi sevdirdi. Karakter değişmedi; benim ona bakışım değişti.
O ana kadar Aomame’nin duvarları vardı. Ve ilginç olan şu: bu duvarlar gerçekten okuyucuyla arasına mesafe koyan duvarlardı. Murakami karakteri öyle kurmuş ki Aomame’yi tanımamız zaman alıyor. Gerçek bir insan gibi. İlk tanıştığınızda biraz mesafeli, biraz resmi. Kendini hemen açmayan biri gibi.
Okuma sürecim yaklaşık iki, üç ay sürdü(benim yoğunluğumdan kaynaklı) ve o süre boyunca Aomame sanki yavaş yavaş duvarlarını indirdi. Murakami bize onu doğrudan anlatmadı; onunla zaman geçirmemizi sağladı.
Tengo baştan beri açık bir kitaptı.
Aomame ise ilk başta “soğuk” dediğiniz ama hikâyesini öğrendikçe o mesafenin sebebini anlayıp saygı duyduğunuz bir insan gibi.
Murakami’nin her eserinde olduğu gibi bu romanda da olağanüstülüklerle bezeli bir gerçeklik var. Gökyüzünde beliren iki ay, “Little People”… Ama bütün bu olağanüstülüklerin arasında hayat son derece sıradan akmaya devam ediyor. İşte büyü tam da burada başlıyor.
Japon kültürü bize uzak olabilir. Dini yapıları, sosyal mesafeleri, gündelik iletişim biçimleri farklı. İlk kez bir Japon yazar okuyorsanız başta kendinizi mesafeli hissedebilirsiniz. Ama Murakami kültürel bir bağ kurdurmaya çalışmıyor. O, evrensel bir duygu ağı kuruyor. Yaşantılara değil, hislerin ortaklığına dokunuyor: yalnızlığa, bekleyişe, birine ulaşamama hissine…
Kitapta Tengo’nun yeniden yazdığı bir eserden bahsediliyor: Pupa Hava. Romanın içinde o kadar büyütülüyor, o kadar iştahlı anlatılıyor ki gerçekten okumak istiyorsunuz. Murakami o metni bilinçli olarak ulaşılamaz kılıyor. Elimize vermiyor. Merakımızı diri tutuyor. Belki devam kitaplarında bu metnin etkisi daha da büyüyecek.
Aomame ve Tengo’nun çocukluklarına dair küçük ama belirgin ipuçları veriliyor. Murakami genelde karakterlerin yollarının kesişeceğini en baştan fısıldar. Açıkça söylemez ama sezdirir. Burada da bunu hissettim.
Aomame ve Tengo bana göre paralel iki doğru değil. Onlar birbirine doğru çekilen, bazen farkında olmadan yön değiştiren iki çizgi. Daha önce bir noktada kesişmişler. Ve sanki kader onları yeniden aynı yere doğru itiyor.
Henüz o kesişim gerçekleşmedi. Ama gerilim tam da buradan doğuyor.
Benim için bu kitabın en çarpıcı yanı olay örgüsü değil, bir insanı tanıma sürecinin bu kadar gerçek hissettirilmesiydi. Aomame’yle aramdaki mesafenin yavaş yavaş kapanması, bir karakterle değil gerçek bir insanla tanışıyormuşum hissi yaratması…
Belki de bu yüzden 1Q84 benim için bir paralel evren hikâyesi değil;
iki insanın, iki yalnızlığın, iki geçmişin yavaş yavaş birbirine yaklaşma hikâyesi oldu.
·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.