Ölüm Allah’ın Emri, 1873 yılında basılmış bir eser. Roman dense de aslında uzun hikâye demek daha doğru olur. Çünkü olaylar tek bir merkezde, Eyüp’te Ensesi Yamalı Kanlı Mustafa Paşa’nın konağında geçiyor ve hikâye çok dallanıp budaklanmadan belli kişiler etrafında ilerliyor.
Eserin en dikkat çekici yanı, zaman akışının tersine kurulmuş olması. Yani klasik romanlardaki gibi giriş, gelişme, sonuç düzeni yok. Hikâye sonuçtan başlıyor. Daha en başta karakterlerin başına ne geldiğini öğreniyoruz. İlk bakışta bu durum merakı azaltır gibi geliyor ama tam tersine insanı daha çok içine çekiyor. “Nasıl oldu da işler buraya vardı?” diye düşünmeye başlıyorsun. Yani sonu bilmek hikâyeyi zayıflatmıyor, aksine sebepleri aramaya itiyor.
Hikâye, Kanlı Mustafa Paşa’nın konağında geçiyor. Bu konakta alafranga bir yaşam tarzı da göze çarpıyor. Tanzimat’ın etkisiyle Batılılaşma bir moda hâline gelmiş. Çalgı dersleri veriliyor, küçük cariyelere okuma yazma öğretiliyor, Batı müziği öğretiliyor. Yani dışarıdan bakınca modernleşme var gibi duruyor.
Ölüm Allah'ın Emri’nde Sinesaf adlı cariyenin başından geçenler anlatılır.
Kanlı Mustafa Paşa diye ddespot bir adamın yeğeni Sıtkı ile Paşa'nın cariyesi Sinesaf arasında yaşanan aşk ve Paşa' nın kahyasi Behice 'nin onları ayırmak için kurduğu şeytani entrikalar anlatılır. Behice onları ayırmak istemektedir . Çünkü O da kendisinden 10 yaş küçük Sıtkı 'ya tutulmuştur.
Kotu bir sonla başladığını düşündüğümüz ama aslında öyle olmadığını anlayıp rahatladığımız ama yinede normalden ters olarak olayların başını merak ettiğimiz ilginç bir romandır. Behice Hanım’ın entrikaları sebebiyle Sinesaf Hanım büyük sıkıntılar yaşar.
Bu hikâye sadece bir kıskançlık meselesi değil aslında. Behice’nin aşkı gerçekten sevgi mi, yoksa sahip olma arzusu mu? Çünkü sevgi dediğimiz şey karşı tarafın mutluluğunu da istemek değil mi? Behice ise Sıtkı’yı mutlu görmek yerine “benim olsun da nasıl olursa olsun” noktasına geliyor. İşte bu da aşkın nasıl zehirli bir şeye dönüşebileceğini gösteriyor.
Sinesaf karakteri ise daha pasif gibi görünse de aslında masumiyetin ve çaresizliğin temsilcisi gibi. Konağın içinde bir cariye olarak zaten başlı başına güçsüz bir konumda. Üstüne bir de entrikaların hedefi olunca iyice savunmasız kalıyor. Bu durum bana şunu düşündürdü: O dönemde kadınların kaderi ne kadar başkalarının elindeymiş. Sevsen de sevilsen de hayatın bir başkasının iki dudağı arasında.
Sıtkı ise arada kalmış bir karakter gibi. Genç, duygularıyla hareket eden ama olayların büyüklüğünü tam kavrayamayan biri. Onun üzerinden de aslında gençliğin toy tarafını görüyoruz.
Romanın ters kurgusu burada daha anlamlı hale geliyor. En başta sonucu bildiğimiz için olayları okurken sürekli “işte kırılma noktası burası” diyorsun. Her küçük olayın, her yanlış kararın sonuca nasıl bir adım daha yaklaştırdığını görmek insanı huzursuz ediyor. Sanki kaçınılmaz bir sona doğru yürüyen bir tren gibi.
Ben bu eseri okurken şunu hissettim: İnsan doğası yüzyıllar geçse de çok değişmiyor. Aşk, kıskançlık, gurur, hırs… Hepsi bugün de var. Sadece mekân değişiyor, konak gidiyor apartman geliyor.
Son olarak şunu söyleyebilirim; Ölüm Allah’ın Emri sadece bir aşk hikâyesi değil. Saplantının, kıskançlığın ve toplumsal dönüşümün iç içe geçtiği bir eser. İlginç kurgusu sayesinde merak duygusu hep canlı kalıyor. Bitirdiğinde insana “keşke herkes duygularıyla bu kadar savaşmak zorunda kalmasa” dedirtiyor.
·
24 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.