Herkesin Okuması Gereken Bir Başyapıt (Spoiler İçerir)
John Steinbeck’in East of Eden romanı benim için yalnızca bir aile hikâyesi değil, insanın suçla, özgür iradeyle ve reddedilme korkusuyla kurduğu ilişkinin derin bir sorgulamasıdır. Bu kitap, herkesin hayatında en az bir kez okuması gereken, insanı içten içe sarsan ve uzun süre zihninden çıkmayan bir eserdir. Roman boyunca iyi ile kötü arasındaki mücadele anlatılıyor gibi görünse de aslında asıl mesele, insanın sevilme ihtiyacı ve reddedildiğinde içine düşebileceği karanlıktır. Özellikle Lee karakterinin “İnsanoğlu tek suçlu hayvandır” düşüncesi, hikâyeyi ahlaki bir masaldan çıkarıp varoluşsal bir tartışmaya taşır. Hayvanlar zarar verir ama suçluluk duymaz; insan ise hem incitir hem de bunun yükünü taşır. Bu yükün temelinde çoğu zaman reddedilme duygusu vardır. Reddedilme öfkeye, öfke suça, suç ise suçluluğa dönüşür ve bu zincir romanın karakterlerinde açıkça görülür.
Samuel Hamilton insanın kusurlu doğasını inkâr etmeyen ama yine de umudu bırakmayan bir bilgelik temsilidir; onun varlığı dünyayı ısıtırken yokluğu soğutur. Adam Trask ise idealizmin körlüğünü temsil eder; gerçeği görmek yerine inanmayı seçer ve sevdiği kadını olduğu gibi değil, olmak istediği gibi hayal eder. Cathy’nin kötülüğü bilinçli bir şeytani güçten çok, içsel bir boşluk ve sevgiyi deneyimleyememe hâlidir; onu korkutucu yapan şey, bir “iyi”ye yönelme kapasitesinin neredeyse olmamasıdır. Cal ve Aron arasındaki karşıtlık ise insan doğasının iki yüzünü gösterir: Aron dünyayı siyah ve beyaz görmek ister, griyi kaldıramaz; Cal ise içindeki karanlığı fark eder ve onunla mücadele eder. Bu yüzden Cal’in mücadelesi daha insani ve daha gerçektir.
Romanın kalbinde yer alan “timshel” kavramı benim için en önemli noktadır: “Sen yapabilirsin”, yani seçim senindir. Bu kelime kader fikrini yumuşatır; geçmişi ve kalıtımı inkâr etmez ama onların mutlak belirleyici olmadığını söyler. İnsan kötülüğe eğilimli olabilir; fakat yine de seçme gücüne sahiptir. İşte bu yüzden Cennetin Doğusu karanlık bir roman değildir; aksine, acının içinden umudu çıkaran bir romandır. Bana göre insanın değeri kaç yıl yaşadığıyla değil, kaç kez bilinçli ve ahlaki bir seçim yaptığıyla ölçülür. Bu kitap tam da bunu hatırlattığı için çok kıymetli ve bu yüzden herkesin okuması gerektiğine inandığım, derinden sevdiğim bir başyapıttır.
·
14 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.