Açık konuşayım, son derece dağınık, kendini toparlayamayan ve çoğu yerde ne yapmak istediğini bilmeyen bir kitap. Şu kitaba bırak 10 puanı, 5 puan üzerinde veren insan zır okuma cahilidir. Bunun böyle kişisel zevklerle falan da bir ilgisi yoktur.
Metin parçalı, sarsıcı ve deneysel görünerek derinleşeceğini sanıyor; ama bende bıraktığı izlenim bunun tam tersi oldu: derinlik değil dağınıklık, yoğunluk değil savrukluk. Bir romanın okuru, roman diyorum ama roman mı o bile belli değil, zorlaması başka şeydir, okuru bezdirip metnin içinden çıkılamaz hale gelmesi başka şey. "Cüce" bence tam olarak bunu yapıyor. Sayfalar ilerledikçe güçlü bir edebî yapı kurulmadığını, sadece kontrolünü kaybetmiş bir anlatının sağa sola savrulduğunu hissettim.
Kitapta bilinçli bir parçalanmışlık değil, ciddi bir kurgu ve odak sorunu var bence. Bölümler birbirini büyüten, besleyen, derinleştiren bir bütün oluşturmuyor; tam tersine, üst üste yığılmış, paramparça, yer yer neredeyse taslak hissi veren bir metin çıkıyor ortaya. Sarsıcı olmakla savruk olmak arasındaki fark burada fazlasıyla birbirine karışmış durumda. Kitap sürekli önemli bir şey söylüyormuş gibi bir hava yaratıyor olsa da çoğu zaman o ağırlığı taşıyacak düşünsel ve estetik omurgayı kuramıyor. Ben okur olarak metne teslim olmak yerine, sürekli “bu dağınıklığın bana ne kattığı”nı sorguladım ve tatmin edici bir cevap da bulamadım.
Siyasi atıflar meselesinde ise roman benim gözümde daha da zayıflıyor. Çünkü kitap yalnızca taraflı değil, çoğu yerde ölçüsüz biçimde taraflı; üstelik bunu sağlam bir düşünsel temele de oturtamıyor. Sert siyasi çıkışlar elbette edebiyatta yer bulabilir, ama burada karşıma çıkan şey sahici bir politik derinlikten çok, peşin hükümlerle örülmüş, tek yönlü ve temelsiz bir öfke oldu. Öyle ki Gezi Parkı Ayaklanması'nı bile övecek derecede akıldan ilga... Kitap düşünmüyor, tartmıyor, sorgulamıyor; hüküm veriyor. Hem de bunu öyle mutlak bir tonla yapıyor ki bir yerden sonra edebi metinden çok ideolojik hiddetin dağınık bir dökümünü sunuyor.
Benim için en büyük problem de burada başlıyor zaten: kitap, siyasi sertliğini entelektüel güç sanıyor. Oysa iddialı cümleler kurmak, yüksek perdeden konuşmak ve sürekli öfke üretmek tek başına derinlik yaratmıyor. Tam tersine, "Cüce"deki siyasi göndermeler bana çoğu zaman çok taraflı, indirgemeci ve mesnetsiz geldi. Karmaşık toplumsal ve tarihsel meseleler, neredeyse tartışmaya bile açılmadan, tek kalemde dağıtılıyor. Karşıtlıklar kuruluyor ama bu karşıtlıklar gerçek bir düşünsel çatışma üretmiyor; sadece metnin peşin kanaatlerini tekrar tekrar parlatıyor. Bu yüzden kitabın politik tonu bende etki değil bıkkınlık yarattı.
Sonuç olarak ben "Cüce"yi cesur falan değil, büyük ölçüde dağınıklığını cesaret sanan; düşünsel sertliğini de temelsiz siyasi yüklenmelerle ikame etmeye çalışan problemli bir metin olarak görüyorum. Bence bu metin, derin görünmeye çalışırken dağınıklaşan; politik görünmeye çalışırken de tek taraflı ve dayanıksız hükümler üreten bir kitap. Edebî ağırlık kurmak isterken savruluyor, politik söz söylemek isterken de slogana düşüyor. Geriye kalan şey güçlü bir okuma deneyimi değil, fazlasıyla abartılmış, yorucu ve çoğu yerde kendini taşıyamayan bir metin...
·
230 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.