Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Yaban romanını bitirdiğimde gerçekten çok etkilendim. Uzun zamandır bir kitabı bu kadar içime sinerek okumamıştım. Bence bu roman Türk edebiyatının en cesur işlerinden biri.
Kitap Osmanlı’nın son dönemlerinde Anadolu’nun nasıl ihmal edildiğini çok çarpıcı bir şekilde gösteriyor. Yüzyıllarca savaş, yoksulluk ve ilgisizlik içinde bırakılmış bir Anadolu var. Eğitim yok, devlet yok, doğru düzgün bir düzen yok. Böyle bir ortamda insanların dünyaya dar bir pencereden bakması, batıl inançlara sarılması ya da cahilleşmesi aslında şaşırtıcı değil. Yakup Kadri burada çok net bir şey söylüyor: Anadolu bu haldeyse bunun sorumlusu köylü değil, onu yıllarca ihmal eden aydın ve yöneticiler.
Romanın en güçlü taraflarından biri de şu: Anadolu’yu romantikleştirmiyor. Bugün sık sık duyduğumuz “köy saflığı” ya da “Anadolu irfanı” gibi idealize edilmiş bir tablo çizmiyor. Tam tersine, cehaleti de gösteriyor, korkuyu da, batıl inançları da. Yani hoşumuza giden bir masal anlatmıyor; gerçekliği bütün sertliğiyle ortaya koyuyor. Bu yüzden kitap yayımlandığı dönemde çok tartışılmış ama bence asıl değeri de burada.
Bir başka çarpıcı taraf ise aydın ile halk arasındaki uçurum. Roman boyunca insan şunu hissediyor: Aynı ülkenin insanları ama birbirlerini neredeyse hiç tanımıyorlar. Sanki iki farklı dünya yan yana duruyor ama aralarında görünmez bir duvar var. Bu durum hem trajik hem de düşündürücü.
Benim için Yaban, sadece bir köy hikâyesi değil. Aynı zamanda bir yüzleşme romanı. Bir toplumun kendi gerçekleriyle yüzleşmesi gibi. Rahatsız edici tarafları var ama zaten güçlü edebiyat biraz da bunu yapar.
Kısacası bu kitap beni gerçekten etkiledi. Sert, dürüst ve düşündüren bir roman. Okurken bazen insanın içi sıkılıyor ama kitabı değerli yapan da tam olarak bu gerçekçilik. Bence Türk edebiyatında mutlaka okunması gereken eserlerden biri.
·
71 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.