Cimriliğin Ötesindeki İsim: Harpagon
Cimri tamamen özgün bir hikâye olarak ortaya çıkmış bir eser değil. Oyunun en eski kaynağı, Plautus’un yazdığı Aulularia yani “Çömlek” adlı komedya. Zaten Molière’in yaşadığı dönemde yazarlar yeni konu aramak yerine çoğu zaman Yunan ve Latin metinlerinden yararlanıyordu. Ancak Molière aldığı konuyu olduğu gibi bırakmaz; Plautus’ta daha çok eğlenceli bir olay örgüsü olan hikâye, Cimri’de bir karakterin ve bir ailenin iç dünyasını açan daha derin bir eleştiriye dönüşür.
Cimri bir tiyatro oyunu olduğu için bence tam kıvamında. Onu roman gibi okuyup “çok hızlı bitti” diyenler muhtemelen metnin sahne için yazıldığını gözden kaçırıyor. Molière hikâyeyi uzatmak yerine karakterin zaaflarını diyalogların arasına yerleştiriyor.
Kitabın adı zaten okura bir ön yargı veriyor. Daha Harpagon’u tanımadan onun cimri olduğunu biliyoruz. Ama mesele sadece cimrilik değil.
Harpagon para söz konusu olduğunda sınır tanımayan biri. Çocuklarının hayatını bile çıkar hesabına çevirebilecek kadar gözünü para bürümüş. Fakat beni en çok huzursuz eden şey cimriliği değil, oğlunun sevdiği kadına talip olacak kadar ölçüyü kaybetmesi oldu. Cimrilik bir kusur olabilir ama bu noktada karakter artık ahlaki olarak da çökmeye başlıyor.
Hikâye bazen matruşka bebekler gibi ilerliyor. Her olayın içinden yeni bir hesap, yeni bir çıkar ve yine Harpagon çıkıyor.
Kısaca, insan kötü bir davranışı benimsedikten sonra onun devamı başka kötülükler olarak ortaya çıkmaya başlıyor.
Bir klasik bitirmenin keyfi, Cimri’de nedense biraz daha başkaydı.
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.