Mankurtlaştırma ve Kültürel Yozlaşma
Aytmayov’un babası 1937 yılında Stalinin siyasi cinayetlerinde katledilen kurbanlarından biridir.Annesi memuriyet yapıp 4 çocuğunu yalnız büyütmüş.
Roman sovyetler birliği döneminde yaşanan sosyal ve kültürel sorunların bir özeleştirisidir.
Romanda, zaman boyutunun farklı noktalarında salınım yapan bir anlatım vardır. cengiz aytmatov’un, "bir gün"ü anlattığı romanı, efsanelerle uzayıp yüzyıl olabilmekte, yüzyılların ötesine geçmektedir.
yazar, geçmişe gidip farklı efsaneleri anlattığı gibi yer yer de bütün zaman cetveline iğneler atmaktadır. bu iğnelerden bence en çarpıcısı, "mankurt hikayesi"ni içeren "nayman ana efsanesi" ile her farklı çağa atılmıştır.
efsanede, ağır ve sistematik bir işkenceye tabi tutulan tutsak için iki muhtemel sonuç vardır: ya ölüm ya da mankurtlaşma. mankurtlaşan kişi, geçmişini bir daha asla hatırlayamayacak ve kendi benliğine, sevdiklerine, değerlerine düşman edilerek köle gibi yaşayacaktır.
"mankurt hikayesi" zamanın ötesine geçen acı bir gerçekliktir. her dönemin kendine göre farklı bir mankurtlaştırma yöntemi bulunabilmektedir. mankurtluk, toplumların kalbine zehirli bir hançer gibi inmeye devam etmektir.
Bu arada uzay üssü (Sarı Özek), teknolojik ilerleme ile geleneksel değerlerin çatışmasını ve Sovyet rejiminin birey/kökler üzerindeki baskısını simgeler.
Romanda Rus uzay üssü, ata mezarlığı olan Ana Beyit'i kapatıp kutsal değerleri yok ederek mankurtlaşmayı (hafızasızlaşmayı) temsil eder.
dönemin yönetim anlayışına, Stalin diktatörlüğüne eleştirel bir bakış getirir. Bu eleştirel bakış, devlet kademelerinde görev yapan kişilere olumsuz karakterler çizilmesiyle kendisini gösterir.
Roman kahramanlarında Sabitcan, bozkırın karşısında şehri, sıradan Kırgızın karşısında ise yönetime yakın, toplumsal yabancılaşmaya örneği temsil eder. Aytmatov'un yapıtlarında olumsuz kişilerin şahsında, sistemin yozlaşmış uygulamaları, üstü kapalı da olsa acımasızca eleştirilir
·
39 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.