Anarşist Banker’de, iki arkadaşın bir yemek sonrasında başlayan sohbeti, okuru burjuva ahlakının derinliklerine sürükler. İki arkadaştan biri, hem banker hem de anarşist olduğunu söyler. Ona göre bankerlik, gerçekleşebilir tek anarşist eylemdir. Pessoa, ilk basımı 1922’de yapılmış olan Anarşist Banker’de, Antik Çağ felsefesinin diyalog yöntemini izleyerek günümüz burjuva toplumunun ikiyüzlülüğünü, haksızlıklarını gözler önüne serer; ince bir alay içeren, zekice akıl yürütmelerle paranın iktidarını sorgular.
Sosyalist ve Komunist ideolojileri sorgulayan, bunlarin burjuva toplumundan (kapitalist toplumdan) sonra sirayla sosyalizmle ozel mulkiyetinin olmadigi, uretim araclarinin ozel sekterun elinden alinip kamulastirilidigi ve halkin yararina kullanildigi, uretimin kår elde amaci icin degil halkin ihtiyaclari icin yapildigi sistem sonraki siradaki gelecek sistemde komunizm de isci sinifi diktatorlugu ile aslinda toplumlarin ozgurlugunu elinden aldigini; cunku bu sistemlerin aslinda devletci kontrolde oldugu ve bireylerin ozgurlugu kisitlayan sistemler oldugunu ve bunun yerine anarsist sistemin devletin ortadan kaldirildigi devletsiz toplumda bireylerin daha özgur olacagini vurgular.
Eserin Konusu
Eserde, kendisini “gerçek anarşist” olarak tanımlayan bir banker ile anlatıcı arasında geçen uzun bir sohbet yer alır. Banker, paradoksal bir şekilde hem zengin hem de anarşist olduğunu savunur. Ona göre:
Gerçek özgürlük, bireyin hiçbir dış güce bağımlı olmamasıdır. Ve klasik anarsizmde sermayeyi tamamen ortadan kaldirmadan sermayedarlari ortadan kaldirmanin bir ise yaramadigini dolayisyla sorunun sermayeden kaynaklandigi
Para kazanarak ekonomik olarak bağımsız hale gelmek, onu sisteme karşı daha özgür yapmıştır. Ve diger bir seklide para sahibi olan kisi sermaye sistemine bagli kapitalizme yon verip onu olumlu anlamda evrimlestirebilecegini de savunur. Ama liberalizmin ozgurluk getirecegini dusunenlere sözum "Liberalizm temel olarak ekonomide ozgurlugu savunur " Birakiniz yapsinlar; birakiniz gecsinler" liberallerin ozgurluk kuramidir.
Bu yönüyle eser, okuyucuyu sırayla liberalizm , burjuva toplumu ( kapitalist toplum) sosyalizm/komunizmi anlayışını sorgulamaya zorlar. Ve anarsizmi bireylerin özgürlüğü icin en uygun oldugunu savunur.
Temel Temalar
________________________
1. Özgürlük Kavramı
Banker, özgürlüğü bireysel bağımsızlık olarak tanımlar. Toplumsal kuralların ve sistemlerin insanı köleleştirdiğini savunur. Ilk bakista sermaye sahibinin yapacagi ozgurluk oldugu dolaysiyla lberalizmi cagristirdigi.
2. Anarşizm Eleştirisi
Eserde ilginç olan nokta, anarşizmin içerden eleştirilmesidir. Banker, çoğu anarşistin aslında özgür olmadığını, çünkü hâlâ ideolojilere bağımlı olduklarını ileri sürer.
3. Mantık ve Paradoks
Kitap boyunca banker, oldukça mantıklı gibi görünen ama aynı zamanda çelişkili düşünceler ortaya koyar. Okuyucu şu soruyla baş başa kalır:
“Gerçekten haklı mı, yoksa sadece sofistike bir şekilde kendini mi kandırıyor?”
Felsefi Yorum
_________________
Anarşist Banker aslında bir felsefi paradoks üzerine kuruludur:
Sistemin içinde yer alarak sistemden kurtulmak mümkün mü?
Pessoa burada kesin bir cevap vermez. Bunun yerine okuyucunun düşünmesini sağlar. Eser, özellikle şu alanlarla ilişkilidir:
Bireycilik
Kapitalizm eleştirisi
Özgür irade
Eserin Uslup ve Dili
___________________
Diyalog şeklinde yazılmıştır
Yoğun ve felsefi bir dil kullanılır
Kısa olmasına rağmen derin anlamlar içerir
Genel Değerlendirme :
______________________________
Bu eser: Kısa ama düşündürücü, okuyucuyu aktif şekilde sorgulamaya zorlayan, felsefi açıdan güçlü bir metindir ,
Eser Özellikle şu tür okurlar için uygundur:
Felsefe ve siyaset bilimine ilgi duyanlar
Sistem eleştirisi okumayı sevenler
Sistem tarafindan “Doğru” kabul edilen kavramları sorgulamak isteyenler okunmasi gereken bir eser.
.
·
46 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.