Ekmek! Ekmek! Ekmek isteriz!
Sevgili okurlar, sevgili yazarlar, sevgili Montsoulular (hayali bir şehir), sevgili Parisliler, sevgili Romalılar... Her zaman olduğu gibi dünya klasikleri tam metin ve orjinal eserden çevirisinin okunması tavsiyesi ile başlıyorum. Emile Zola'nın ve Fransız edebiyatının en iyi romanlarından biri sayılan Germinal; natüralist (felsefe, edebiyat ve sanatta doğayı, insanı ve olayları olduğu gibi, idealize etmeden, bilimsel gözlem ve deney yöntemleriyle yansıtan kişi veya akım taraftarı, doğacılık) eserler arasında bir başyapıt olarak kabul görmektedir. Hatta bu natüralist anlatım, o kadar doğaldı ki kız çocukları ve kadınların bedenlerinin anlatıldığı bölümler, bana aşırı doğal ve oldukça rahatsız edici geldi. Kitabın konusuna gelirsek, 1860'lı yılların Fransa'sında geçen kitap; kömür madenlerinde çalışan işçilerin hayatları ve ilişkileri üzerinden adalet, eşitlik, sınıf (işçi-kentsoylu) çatışmaları gibi kavramları ele alıyor.
Dikkat spoiler var.
Kitap akıcı, olay kurgusu yerinde ve bu kurgu hatasıza yakındı. Özellikle grevin başlaması ile birlikte büyük bir tempo yakalayan kitap, kısa sürede bitirilebilir. İnsanoğlu yaradılışı gereği, çevresinde cereyan eden olayları anlayarak, hissederek veya yaşayarak algılar, anlamlandırır. Dünya klasiklerini diğer kitaplardan ayıran bir özellik de; klasikleri okuyan insanların, kitabı anlamaktan daha çok hissederek yaşamalarıdır. Emile Zola, sizi kitabın içine çekerek olayları hissetmenizi, yaşamanızı sağlıyor. Henüz kitabın başında geçen ve madencilerin ciğerine kadar işleyen kömür karasını, bir lokma ekmek için canını hiçe sayarak madenlerde ömür tüketen işçilerin sefaletini, grev sırasında açlıktan kırılan işçilerin ve ailelerinin dramını bütün iliklerinize kadar yaşayacaksınız. Hatta hayvanların acizliğini bile içselleştireceksiniz.
Madene indikten sonra kaderine razı gelerek 10 yıl boyunca gün ışığına hasret kalan emektar atımız Bataille'nin göçükten ve selden dolayı dehlizler arasında sıkışarak can vermesi; henüz madene yeni indirilen genç atımız Trompette'nin gün ışığına hasret kalarak ölmesi; kendini hep sevdiren, yumuşacık tüyleri olan tavşanımız Polonya'nın bir tencerede kaynatılarak midelere indirilmesi... Bu romanda yer alan hayvanların hikayeleri bile birer dram. Maden işçilerinin insanlık dışı olarak ağır çalıştırılmaları ile Bataille ile Trompette'nin karanlık madenlerde çalıştırılması arasında pek bir fark görünmüyor; hem hayvanların hem de insanların açlık ve sefalet içinde birer köle gibi çalıştırılmaları metafora çok iyi birer örnek teşkil etmiş.
Masum ve günahsız olan çocuklara (Alzire, Bebert, Leydie), dünyadan bile haberi olmadan leyla leyla yaşayan hanım kız Cecile'ye ve cesedi hiçbir zaman bulunmayacak askere hiç acımayacak trajik ölümlerine karar veren, bunun neticesinde de okuyucuyu sarsan, okuyucuya acı çektiren Emile Zola; maden işçilerinin direnişi için kıvılcımı çakan ruh hastası Souvarine ile direnişin sembolü, lideri, örgütleyicisi olan bencil Etienne'yi öldürmemiş, bunları sağ bırakmıştır. Emile Zola; bence ölümü sonuna kadar hak eden bu iki karakterin pimini çekmeyerek direniş, devrim ve liderlik gibi kavramların ışığında bireysel ve kitlesel eylemlerin olası sonuçlarını okuyucuya sorgulatmıştır. Etienne'nin yeni hayalleri, yeşeren umutlarına paralel olarak kitap bitiyor. Emile Zola; özellikle kitabın son cümlesinde sosyalizm, eşitlik ve adalet için mücadele eden, edecek insanlara umut verecek halde son noktayı koymuştur.
İyi okumalar diliyorum.
NOT; maden ile ilgili terimlere aşina olmayanlar için terimler sözlüğünü ve bazı kavramları buraya bırakıyorum.
TUMBACI; maden ocaklarında yeraltında cevher taşıyan vagonların, "tumba" adı verilen özel düzeneklerle döndürülerek boşaltılmasını sağlayan, yükleme ve boşaltma manevralarından sorumlu teknik personele verilen addır.
ŞAHMERDAN; ağır bir kütlenin mekanik güçle yükseltilip düşürülmesiyle çalışan, temel kazığı çakma, beton kırma veya demir dövme işlerinde kullanılan güçlü bir makinedir.
KATANA; bir cins iri at.
VARGELCİ; maden ocaklarında eğimli yüzeylerde dolu arabaların aşağı inerken boş arabaların yukarı çıkmasını sağlayan karşılıklı ağırlık (varagel) sistemini işleten veya yöneten kişiye verilen mesleki unvandır.
GRİZU; Grizu, kömür madenlerinde doğal olarak bulunan, %4-15 oranında metan gazı ile havanın karışımından oluşan, yanıcı ve yüksek patlama gücüne sahip tehlikeli bir gaz karışımıdır. Metanın %5-16 arasında bulunduğu ortamlarda, bir kıvılcım veya sıcaklık etkisiyle patlayıcı özellik kazanarak büyük yıkımlara yol açabilir.
DEHLİZ; üstü kapalı, dar ve uzun geçit ya da koridor anlamına gelir.
PAYANDA; binaların, duvarların veya ağır yapıların çökmesini, devrilmesini ya da kaymasını önlemek amacıyla kullanılan, yapıya yanal destek sağlayan ahşap, taş veya beton dayanaktır.
MAVNA; kısaca gemi demektir. İnsan veya mal taşımacılığında kullanılan, hatırı sayılır büyüklükteki herhangi bir su taşıtı için kullanılan genel bir terimdir. Öte yandan, 'mavna', geleneksel olarak iç su yollarında mal (ve artık insan) taşımak için kullanılan uzun, düz tabanlı bir gemidir.
DRAHOMA; 19. yüzyıl Balkanlar'ında, özellikle Rum toplumunda evlilik öncesi erkek tarafının kız tarafına veya doğrudan geline ödediği başlık parası veya çeyiz benzeri maddi katkı anlamına gelir. Bu gelenek, evlilik yoluyla kurulan yeni yuvanın ekonomik temellerini güçlendirme amacı taşır. Drahoma için eşanlamlı veya benzer terimler "başlık parası" veya "kalın" (Türk soylu halklarda) olarak kullanılabilir.
KATARCI; genellikle katırlarla yük taşıyan, katır katarını (sırasını) yöneten kişi veya katır sürücüsü anlamına gelir. Özellikle dağlık bölgelerde, ulaşımın zor olduğu yerlerde yük taşımacılığı yapan kişi (kervancı gibi) olarak bilinir.
·
39 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.