İlber Ortaylı’nın kaleminden… /Yazdığım en zor incelemeydi!
“Bu eser, Fatih Sultan Mehmed’in 600. doğum yılına şimdiden bir takdimdir.”
Öyle içim yandı ki şu cümleyi okurken…
Şimdiden bir takdim, diyor 
İlber Ortaylı, sanki 600. doğum yılını göremeyeceğini hissedercesine…
Ve bir program çekmek istiyor Fatih Altaylı’yla, “Şimdi çek, sonra yayınlarsın, Celal Şengör de gelsin,” diyerek. Adım adım vedalaşıyor sevdikleriyle, adım adım vedalaşıyor onu seven okurları, izleyicileriyle. O program hala yayınlanmadı ve ben o programı nasıl izleyeceğim onu bilemiyorum. Bazı hisler yumru oluyor insanın boğazında, ne kadar yutkunursan yutkun geçmiyor.
“Çünkü Fatih, tüm zamanların en önde gelen entelektüel mareşali ve döneminin de en bilgin hükümdarıdır.”
Böyle diyor İlber Hoca Nisan 2025’te,
Ve şimdi birlikte yatıyorlar aradan bir yıl bile geçmeden Fatih Camii haziresinde. #299423110 İlber Ortaylı için de çağının en önde gelen entelektüellerinden diyebilirdik değil mi? Fatih’in yanı nasip oldu ona…
Ve Fatih…
Hepimizin savaşçı yönüyle, zekâsıyla bildiği asrının dünya lideri.
Ama aynı zamanda dipsiz bir kuyu!
“Kitaplara o kadar meraklıydı ki yemek yerken bile kitap okuyordu.” Yunancası en iyi olanlar bile İlyada Destanı’nı okuyamazken o metin kenarlarına şerh düşerek orijinalinden okuyabiliyor ve dinleyebiliyor. Bunun yanında Arapça, Farsça, İtalyanca dillerine hakim. Sanatla ilgili, ülkesine ressamlar getiriyor. Ne yazık ki çok az biliniyor bu yönleri. “Fatih’in en dikkat çekici yönlerinden biri de hayatına yansıyan kendine özgü yaratıcılığıdır. Şiiri, resim sanatına vukufu çok iyi anlaşılamamaktadır.” Biz kendi liderimizin özelliklerini bilmezken “üniversal şahsiyet”, “dünya tarihi portresi” gibi unvanlar veriyorlar ona. Çağının Rönesans aydını o, o dönemde dünyada onun gibi bir şahsiyet yok!
“Gençlere önerimdir: Gittiğiniz okullar size yetmeyecek, yetiştirmeyecek. Öyle kurgulandılar. Deliler gibi kitap okuyun,” der İlber Ortaylı bir konuşmasında. Lakin tarihi dizilerden, filmlerden ve bize anlatılanlardan öğreniyoruz son yıllarda. Okumak azaldı, okuyanlar da o kadar popüler kültüre kaydılar ki ellerde hep aynı kitaplar, dillerde hep aynı yorumlar… İşte tam da burada devreye giriyor yazar. Yalnızca benim anlattıklarımla yetinmeyin, okuyun! Ve tavsiyelerde de bulunuyor. “ 
Halil İnalcık’ın tavsiye ettiğimiz, kolay okunan iki kitabı vardır: Osmanlı Sultanları ve Osmanlılar… Hocamızın bu kısa eserlerini okumak dahi zihnimizde yeni uyanışlar yaratır, metodumuzu etkiler.” Önerirken bile bizi düşünerek kolay okunan, kısa eserler öneriyor. Sevmeyelim de taşa mı dönelim… youtube.com/shorts/4_z8qWeOXgA
“Bugün maalesef, harem deyince insanların aklına hemen erotik bir yan geliyor. İnsan yapısında erotizm elbette vardır, ama harem ondan ibaret değil.”
İmparatorluğun doğuşu,
Genç Mehmed’in, mareşal ve devlet adamı Fatihe dönüşümü,
İstanbul’un fethi,
İmparatorluğun Avrupa sınırlarına dayanması,
Fatih’in yönetim anlayışı,
Rönesans hükümdarı oluşu gibi konular İlber Ortaylı’nın gözünden can buluyor eserde.
Meğer ne çok eksik bilgimiz, ne çok yanlışımız varmış dedim kitabı okurken. Ne çok şey sığdırmış kısacık ömrüne Fatih Sultan Mehmed. Biz onu fetihleri, 21 seferi, toprakları genişletişiyle bilmişiz dünya ilmek ilmek işlerken bütün yönlerini…
Ve İlber Ortaylı,
Uzun yıllar üzerinde çalışmış bu biyografi kitabının…
Bir insanın en dolu yılları artık çok şey gördüğü, ölüme en yakın yılları olsa gerek. –Şu cümleyi yazmak bile öyle acıydı ki…- İki gecemi ayırdım okuma sürecimde, tabiri caizse gözümü kırpmadan, altını çize çize okudum. Ve elimden gelse ders kitabı olarak koyardım liselere, üniversitelere… Belgesel yaptırır Fatih’in bütün entelektüel yönlerini tanıtırdım insanlara. Böyle şeyler ilgi çekmez bilirim, ne uzun programlara ne uzun incelemelere tahammülü var insanların, lakin yüreğimizde umut… Ne der Canım İlber Hoca, “Umutluyum. Siz de umut etmeyi hiç bırakmayın.”
İlber Ortaylı, sanki 600. doğum yılını göremeyeceğini hissedercesine…
Ve bir program çekmek istiyor Fatih Altaylı’yla, “Şimdi çek, sonra yayınlarsın, Celal Şengör de gelsin,” diyerek. Adım adım vedalaşıyor sevdikleriyle, adım adım vedalaşıyor onu seven okurları, izleyicileriyle. O program hala yayınlanmadı ve ben o programı nasıl izleyeceğim onu bilemiyorum. Bazı hisler yumru oluyor insanın boğazında, ne kadar yutkunursan yutkun geçmiyor.
“Çünkü Fatih, tüm zamanların en önde gelen entelektüel mareşali ve döneminin de en bilgin hükümdarıdır.”
Böyle diyor İlber Hoca Nisan 2025’te,
Ve şimdi birlikte yatıyorlar aradan bir yıl bile geçmeden Fatih Camii haziresinde. #299423110 İlber Ortaylı için de çağının en önde gelen entelektüellerinden diyebilirdik değil mi? Fatih’in yanı nasip oldu ona…
Ve Fatih…
Hepimizin savaşçı yönüyle, zekâsıyla bildiği asrının dünya lideri.
Ama aynı zamanda dipsiz bir kuyu!
“Kitaplara o kadar meraklıydı ki yemek yerken bile kitap okuyordu.” Yunancası en iyi olanlar bile İlyada Destanı’nı okuyamazken o metin kenarlarına şerh düşerek orijinalinden okuyabiliyor ve dinleyebiliyor. Bunun yanında Arapça, Farsça, İtalyanca dillerine hakim. Sanatla ilgili, ülkesine ressamlar getiriyor. Ne yazık ki çok az biliniyor bu yönleri. “Fatih’in en dikkat çekici yönlerinden biri de hayatına yansıyan kendine özgü yaratıcılığıdır. Şiiri, resim sanatına vukufu çok iyi anlaşılamamaktadır.” Biz kendi liderimizin özelliklerini bilmezken “üniversal şahsiyet”, “dünya tarihi portresi” gibi unvanlar veriyorlar ona. Çağının Rönesans aydını o, o dönemde dünyada onun gibi bir şahsiyet yok!
“Gençlere önerimdir: Gittiğiniz okullar size yetmeyecek, yetiştirmeyecek. Öyle kurgulandılar. Deliler gibi kitap okuyun,” der İlber Ortaylı bir konuşmasında. Lakin tarihi dizilerden, filmlerden ve bize anlatılanlardan öğreniyoruz son yıllarda. Okumak azaldı, okuyanlar da o kadar popüler kültüre kaydılar ki ellerde hep aynı kitaplar, dillerde hep aynı yorumlar… İşte tam da burada devreye giriyor yazar. Yalnızca benim anlattıklarımla yetinmeyin, okuyun! Ve tavsiyelerde de bulunuyor. “ Halil İnalcık’ın tavsiye ettiğimiz, kolay okunan iki kitabı vardır: Osmanlı Sultanları ve Osmanlılar… Hocamızın bu kısa eserlerini okumak dahi zihnimizde yeni uyanışlar yaratır, metodumuzu etkiler.” Önerirken bile bizi düşünerek kolay okunan, kısa eserler öneriyor. Sevmeyelim de taşa mı dönelim… youtube.com/shorts/4_z8qWeOXgA
“Bugün maalesef, harem deyince insanların aklına hemen erotik bir yan geliyor. İnsan yapısında erotizm elbette vardır, ama harem ondan ibaret değil.”
İmparatorluğun doğuşu,
Genç Mehmed’in, mareşal ve devlet adamı Fatihe dönüşümü,
İstanbul’un fethi,
İmparatorluğun Avrupa sınırlarına dayanması,
Fatih’in yönetim anlayışı,
Rönesans hükümdarı oluşu gibi konular İlber Ortaylı’nın gözünden can buluyor eserde.
Meğer ne çok eksik bilgimiz, ne çok yanlışımız varmış dedim kitabı okurken. Ne çok şey sığdırmış kısacık ömrüne Fatih Sultan Mehmed. Biz onu fetihleri, 21 seferi, toprakları genişletişiyle bilmişiz dünya ilmek ilmek işlerken bütün yönlerini…
Ve İlber Ortaylı,
Uzun yıllar üzerinde çalışmış bu biyografi kitabının…
Bir insanın en dolu yılları artık çok şey gördüğü, ölüme en yakın yılları olsa gerek. –Şu cümleyi yazmak bile öyle acıydı ki…- İki gecemi ayırdım okuma sürecimde, tabiri caizse gözümü kırpmadan, altını çize çize okudum. Ve elimden gelse ders kitabı olarak koyardım liselere, üniversitelere… Belgesel yaptırır Fatih’in bütün entelektüel yönlerini tanıtırdım insanlara. Böyle şeyler ilgi çekmez bilirim, ne uzun programlara ne uzun incelemelere tahammülü var insanların, lakin yüreğimizde umut… Ne der Canım İlber Hoca, “Umutluyum. Siz de umut etmeyi hiç bırakmayın.”·
3.457 Gösterim
10 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Hem İlber Ortaylı'nın perspektifini hem de Fatih Sultan Mehmet'in vizyonunu çok etkileyici ve akıcı bir dille aktarmışsınız hocam , bu kitabı okuyacaklarıma hemen ekliyorum.
Reklam
Hocam ağzınıza sağlık..incelemelerinizi özellikle okuyorum.Harika cümleler kuruyor ve alıntılar yapıyorsunuz..Kitap tadında🙏🏻 elinize dilinize sağlık yazmaktan vazgeçmeyin