Savunmasız ve Öylece Bir Yüzleşme: Ayın En Çıplak Günü
Türk edebiyatında saygın bir yeri bulunan, kendini kanıtlamış ve güçlü kadın yazarlarımızdan olan Buket Uzuner, psikoloji, sosyoloji, felsefe, mitoloji ve eko eleştiri temelli yazdığı hikâye ve romanlarıyla tanınıyor. Eserden bahsetmeden önce Uzuner'in tarzından kısaca bahsetmek yerinde diye düşünüyorum.
Uzuner, yazdığı eserlerle: Kadınların toplum içindeki rollerini, ikinci plana atılışını, yaşadıkları zorlukları, kadın-erkek ilişkilerinin çıkmazlarını; erkeklerin dünyasında kadınların rollerini ve erkek kadın arasındaki çatışmaları erkeğinden gözünden bizlere anlatan eserler yazmıştır. Uzuner bu yazdığı eserlerde insan psikolojisine dair güçlü çıkarımlarıyla dikkatimizi çeker.
Gelelim Ayın En Çıplak Günü'ne... Buket Uzuner'in kardeşi Salih Uzuner'e adadığı bu öykü kitabı; 9 kısa öyküden oluşuyor. Yazar her bir öyküde farklı bir meseleyi ele alıyor. Kitabın başında kendisinin eklediği şöyle bir kesit var:
''Herkesin yaşamında çıplak günler vardır; savunmasız, iddiasız, direnmesiz, gösterişsiz, öylece... Yalın ve kendi hâlinde. İçine kimsenin kabul edilmediği, alınmadığı, hani o 'en yakınlar'ın bile...
Bu kitaptaki öyküler benim en çıplak günlerimde yazıldılar.''
Bu sözlerle yazar bize çok şey anlatmış oluyor. Çıplak günler'den kastı: Savunmasız, dürüst ve samimiliği çağrıştırıyor. Öte yandan otobiyografik olduğunu da. Hani modern insanlar yaşamın içinde kalabilmek için sürekli bir zırh kuşanırlar ya( unvanlar, sosyal statü, güçlü görünme çabası gibi) işte yazar bu öykülerde, tamamen savunmasız ve çıplak olduğunu bildiriyor bizlere.
9 öykünün hepsinden bahsetmek zor olsa da kitap içerisindeki dikkat çeken öykülere değinmek gerek.
''Bir Erkeğin Dayanılmaz Bilinçaltı Tutkusu''nda:
Bir sabah kadın olarak uyanan Ömer'in yaşadığı birkaç gün anlatılıyor (aklıma Kafka'nın Dönüşü'mü gelmedi değil...).
'Kadın olmak kötü bir şey midir?' sorusu üzerinden ilerliyor öykü. Ömer kadın olduğunu önce kabullenemiyor. Sonra sokağa çıkıyor, çalıştığı iş yerine gidiyor. Her gün kadınların maruz kaldığı sorunları kendisi yaşıyor. Uzuner, kadın erkek ilişkilerine, Türkiye'de kadın olmanın zorluklarına/sorunlarına ironik bir şekilde çözüm üretiyor. Bir erkeği birkaç günlüğüne kadına dönüştürerek... Yer yer Simone de Beauvoir'den de bahsetmekten geri kalmıyor. Feminizmin güçlü bir şekilde hissedildiği güzel bir öykü sunuyor. Ömer'i kimse fark etmese de sevgilisi Yeşim ile aralarındaki gizli bir şifre nedeniyle Yeşim onu fark ediyor. Bu duruma bir çare ararlarken Ömer geri eski hâline dönüyor.
St. Petersburg'da Feodor Diye Biri'de:
Uzuner Petesburg seyahatinden bir anısını anlatıyor. Uzuner, Petesburg ziyareti boyunca Dostoyevski'nin yaşamış olduğu eve gider ve tüm seyahat günlerini orada yazarla hayali olarak konuşur. Bu onun Dostoyevski'ye olan büyük hayranlığını gösterir. Bu bilinç akışı düşüncelerde Rus ve Türk halkları hakkındaki ve edebiyatları hakkındaki düşünceleri de aktarmayı ihmal etmez.
Bir Kadının Yaşamında En Önemli İki Şey'de
Ülkemizde kadın ve kadınlığın yerini sorgular. Bekaret ve anneliğin kadın yaşamındaki yerini ülkemiz açısından tartışmaya açar. Sevmek ve sevişmek hakkındaki düşünceleri de dikkate değerdir. ''Sevmek, insanın kendisi kalabilecek ve bunu sürdürecek kişisel alanını işgal etmeden ona yakın olabilmektir!'' diyor.
Daha sonra bekaret ve bakirelik meselesi üzerinden Türkiye'de kadının değersizleştirildiğini ve kadınların toplum içerisindeki rolünü sorguluyor. Ve sonunu vurucu bir şekilde bitiriyor:
'' Bir kadının yaşamındaki iki büyük an, âşık olduğu ve sevdiğini terk ettiği andır.'' Kadın kimliği ve özgürleşme çabasından bahseder.
Üç kişilik Ağıt'ta:
Çetin, Ömer ve kendisi de dahil üç devrimci arkadaşın senaryo yazma ve film çekme serüvenini anlatır. Bu hikâye içerisinde dönemin sol'unu ve solcuğunu eleştirir. Devrimci grup içerisinde yaşadığı olaylara samimi ve içten bir şekilde değinir. Çetin sinemacı, Ömer ise fotoğrafçı ve kendisi de yazardır.
·
32 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.