hacim olarak küçük ama etkisi devasa bir eserdir. Steinbeck, "İnsan insanın kurdudur" sözüne karşılık "İnsan insanın sığınağı olabilir mi?" sorusunu sorar ve cevabı okuyucunun boğazında bir düğüm olarak bırakır.
Romanın en belirgin izleği, George ve Lennie’nin o meşhur "küçük toprak parçası ve tavşanlar" hayalidir. Bu hayal, Büyük Buhran döneminin çaresizliği içinde bir hayatta kalma mekanizmasıdır. Ancak Steinbeck, kitabın ismini Robert Burns'ün bir şiirinden alarak bize en baştan bir ipucu verir:
"En iyi planları farelerin ve insanların, sıkça ters gider..."
Bu, kaderin kaçınılmazlığını simgeler. Lennie’nin zihinsel durumu ve kontrol edemediği gücü, bu hayalin önündeki en büyük engeldir. Masumiyetin (Lennie), acımasız bir dünyada (çiftlik ve ekonomik kriz) var olamayacağı gerçeğiyle yüzleşiriz.