Makedonya Bulgarı ile kuzey Bulgarını yan yana yürüten bu eğitim ve öğretim biçimi- hele aydınlanma alanında- Bulgar birliğine ve ülkesine bilerek, bilmeyerek çok hizmet etmiştir. Yani Osmanlı (Türk) İmparatorluğu, o vakit ki en kavi düşmanlarını en büyük itinalarla koynunda yetiştirdi!..