Halikarnas Balıkçısı’nın (Cevat Şakir Kabaağaçlı) deniz tutkusunu iliklerinize kadar hissettiren Aganta Burina Burinata romanı, toprağın güvenli limanına sığınanlarla, denizin uçsuz bucaksız tehlikesine ve hürriyetine aşık olanların ebedi çatışmasını anlatır.
İşte bu mavi sürgün kokulu eserin edebi bir özeti:
Maviliğe Kurulmuş Bir Kader Çarkı
Denizin Çağrısı ve Toprağın Korkusu
Romanın kahramanı Mahmut, denizci bir ailenin çocuğudur. Ancak ailesi, denizin aldığı canların acısıyla kavrulmuştur; babası Süleyman Kaptan, kardeşini denizde kaybetmiş, bu yüzden oğlunun "ekmeğini topraktan çıkarması" için yemin etmiştir. Mahmut, çocukluğunu bir ayakkabı tamircisinin yanında, denizi sadece uzaktan seyrederek ve babasının yasaklarıyla büyüyerek geçirir. Fakat onun damarlarında kan değil, tuzlu su akmaktadır.
Fırtınalı Bir Aşk: Deniz
Mahmut ne kadar kaçmaya çalışsa da, limandaki gemilerin direkleri ona birer davet gibi görünür. Gençlik yıllarında zengin bir toprak ağasının kızı olan Ayşe ile evlenir. Ayşe, toprağı, bağı bahçeyi ve yerleşik düzeni temsil eder. Mahmut bir süre bu "kara hayatına" uyum sağlamaya çalışır, çiftçilik yapar. Ancak toprağın sessizliği ve durağanlığı, Mahmut’un ruhundaki fırtınayı dindiremez. O, denizin o hırçın, tehlikeli ama dürüst sesini özlemektedir.
Büyük Firar ve Sonsuz Hürriyet
Toprakla olan bağı, Mahmut için bir prangaya dönüşür. Sonunda babasının vasiyetini, karısının gözyaşlarını ve toprağın sahte güvenliğini elinin tersiyle iter. "Aganta Burina Burinata!" (yelkenler fora!) nidasıyla, kendisini maviliğin kollarına bırakır. Bu kaçış, sadece bir meslek seçimi değil; ruhun hürriyete kavuşması, insanın kendi doğasına dönmesidir.
Final
Mahmut için deniz, sadece geçim kaynağı değil, bir yaşam biçimidir. O artık bir "kara insanı" değil, bir deniz kurdudur. Roman, insanın tutkularının peşinden gitmesinin ne kadar kaçınılmaz olduğunu, denizin büyüleyici ve bir o kadar da acımasız güzelliğiyle gözler önüne serer.
"Aganta Burina Burinata! Yelkenler doldu, rüzgar pupadan esiyor; artık karanın sığlığı bitti, enginlerin derinliği başladı."