Odaklanarak okumanız rica olunurDuygu ve Düşünce
Hamnet – Maggie O’Farrell
Spoilersız
Hamnet, temel olarak Shakespeare’in oğlu Hamnet’in hayatı ve ölümü etrafında şekillenen bir hikâye ama bir çocuğun hikâyesinden çok daha fazlası. Daha çok bir annenin, Agnes’ın dünyasına giriyoruz.
Kitap, 16. yüzyıl İngiltere’sinde geçiyor ve bir ailenin günlük hayatını, ilişkilerini ve özellikle de görünmeyen bağlarını anlatıyor. Agnes karakteri ise alışılmışın dışında; sezgileri güçlü, doğayla bağı olan, iç dünyası çok derin bir kadın.
Hikâye yavaş ilerliyor ama bu yavaşlık sıkıcı değil. Aksine, seni içine çeken, sakin ama yoğun bir atmosferi var. Büyük olaylardan çok, küçük detaylarla bir dünya kuruluyor. Bu yüzden kitabı okurken acele etmemek gerekiyor.
Eğer karakterlerin iç dünyasını okumayı, duyguların derinliğine inmeyi seviyorsanız bu kitap size çok şey hissettirebilir.
Spoilerlı
Bu kitabı okudum demek doğru gelmiyor. Ben bu kitabı yaşadım, hatta bazı yerlerde durup sadece hissettim. Bitirmeye yakın bitirmek istemiyordum, bitirdiğimde bitirmiş gibi değildim, normalde bir kitabı bitirdikten hemen sonra yorum yazarım ama bu kitabın arasına günler girdi. Her sayfada birinin acısına dokundum; Agnes’in sessizliğini, Hamnet’in yokluğunu, Judith’in yarım kalmışlığını… Hepsi içime yerleşti. Kitap bağırmıyor, içten içe kırıyor insanı. En çok da o yüzden etkiliyor.
Agnes, dünyayı aklıyla değil sezgileriyle yaşayan, acıdan kaçmayan ama bu yüzden yalnızlaşan bir kadın. Onu o kadar seviyorum ki; dik başlılığı, hayatı kendi için yaşama isteği, hiç kimsenin bir lafına takılmayışı, mecburiyetten yaptığı şeyleri hem sevip hem de onlarla bütünlenişi...Onu okurken anlamadım sadece, onun gibi hissettim. Hayatında kendi bildiği doğruları hep yanlış yollara çıkıyor, yaşadığı acı öyle büyük ki, bir noktadan sonra tepki bile veremiyordu. Sessizliği bana geçti, kırgınlığı içime yerleşti. Bir yerden sonra kitabı okumuyordum sanki, yaşıyordum. Annesinin ölümünün onda travma bırakmasının ardından kendi çocuklarını doğururken ölmekten korkması, çocuğunu kaybettiğinde hayatın anlamını yitirmesini o kadar iyi hissettim ki ağlamadan edemedim. Ayrıca kocasının yaşadığı içsel sıkıntıyı fark edip onu Londra'ya göndermesi o kadar müthiş bir detay ki. Psikolojisini o kadar iyi geliştirmiş, kendisiyle ilişkisi o kadar sağlam ki sevginin bencilliğini değil eşinin kendini gerçekleştirmesini seçti. 16. Yüzyılda, köy yerinde çocuklarıyla birlikte tek kalmayı göze alabildi. Kendi olma cesaretine hayran kaldım.
Shakespeare karakteri ise beni en çok düşündüren ve yer yer kızdıran karakter oldu. Onu anladım, evet. İçinde bulunduğu sıkışmışlığı, potansiyelini kullanamamasını, yaşadıklarının ağırlığını ama buna rağmen sorumluluklarından kaçmasını kabul edemedim. Acıdan kaçmak, geride kalanların acısını hafifletmiyor çünkü. Agnes orada kalıp her şeyi yaşarken onun gitmesi korkaklıktan başka bir şey değildi.
Hamnet’ın ölümüyle birlikte her şeyin yavaş yavaş sönmesi, ama hayatın bir yandan devam etmek zorunda olması beni çok etkiledi, çok ham bir gerçek çünkü. "Şimdiyse onların hayatları hiç değişmeden devam ediyor, köpekleri şöminenin karşısında esniyor, çocukları hâlâ akşam yemeği için sabırsızlanıyor ama Hamnet artık yok." Bu ve buna benzer çoğu alıntı bu duyguyu çok kırıcı aktarıyordu. Bağırmıyor, dağılmıyor ama içten içe parçalanıyor. Ve bence bu, acının en gerçek biçimi.
Kitabın sonunda anlıyoruz ki William’ın kaçışı aslında bir unutuş değil, aksine bir ölümsüzleştirme çabasıymış. Oğlunun adını Hamlet’e vererek onu sahnelerde yaşatmış.
Ama tiyatro meselesinde Agnes’e danışmasını isterdim. Evladının acısını birlikte taşımak varken, bunu tek başına yaşamayı seçmesi bana hep eksik geldi. “Bu oyunu yazmak istiyorum, onu ölümsüzleştirmek istiyorum. İznin var mı?” diye sormak bu kadar zor olmamalıydı. Çocuğunun ölümünden sonra ailesini neredeyse yok sayması hiçbir mantığa sığmıyor.
Yazarın anlatımına ayrı bir parantez açmak istiyorum. Çünkü olay anlatmıyor sadece; boşluklar bırakıyor ve o boşlukları sen dolduruyorsun. Hikâye içinde hikâye, duygu içinde duygu var. Tek bir karakterin gözünden bakmıyorsun, herkesin içinden geçiyorsun. Ölüm ve doğum sahnesi, yasın anlatılış biçimi, bir bebeğin hayal dünyası, önemsiz görülen bir olayın bile nasıl büyük bir felakete dönüşebileceğini yaşatıyor. Ayrıca çeviri de O’Farrell’ın o ağdalı ama zarif dilini bozmadan başarıyla aktarmış, okurken bunun bir çeviri olduğunu unutuyorsunuz.
Hoşuma giden birkaç alıntı:
"Agnes için dünya, yumurta misali çatlamış gibi. Yukarıdaki gökyüzü her an yarılıp hepsinin üstüne ateş ve kül yağdırabilir."
"Ormandaki dallar öyle yoğun ki yağmuru hissedemiyorsun."
"Yok bir șey. Ruhumda bir ağırlık var. Melankoli işte. Geçer."
"Agnes bütün umudunun delik deşik bir kovadan akan su gibi akıp gittiğini hissediyor. Kader ona nasıl böyle acımasızca bir tuzak kurabilir?"
"Gördün mü, diyor Agnes oğluna, sana verilen şeyi değiştiremezsin, payına düşeni eğip bükerek farklı bir șeye dönüştüremezsin."
"Agnes'ın içi bomboş, hatları bulanık ve belirsiz.Tahammül edemiyor. Hiçbirine. Kendini kayboluşun ağına yakalanmış; ne yana dönse ağa daha çok yakalanacakmış, bir şekilde mutlaka ısırılacak, o iğne bir yerine sokulacakmış gibi hissediyor. İşte yine burada, bu şehirde, bu evde ve bir daha asla kurtulamayacağından korkuyor."
·
75 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.