Prosper Mérimée’nin Carmen’ini bitirdiğimde saplantılı bir aşkın insanı nasıl canavara dönüştürebileceğini gördüm. Çoğu kişi bu hikayeyi romantik bir trajedi gibi görse de, aslında burada karşımızda sevgisinden gözü dönmüş bir âşık değil, bir narsist var.
José, başlangıçta kurallara bağlı bir asker portresi çizse de, Carmen ile tanıştığı an içindeki o ilkel "sahip olma" dürtüsü uyanıyor. Onun Carmen’e duyduğu şey aşk değil, tamamen "sahip olma" içgüdüsü. Carmen’i kendi kalıplarına sokamadıkça hırçınlaşan, onu suç ortağı yapan ve en sonunda "ya benimsin ya kara toprağın" zavallılığına düşen bir karakter José. Bir kadını özgür olduğu için sevip, sonra o özgürlüğü onun elinden almaya çalışmak, José’nin en büyük zavallılığı ve kötülüğü. Onu yıkıma götüren şey, aslında kendi yetersizliğinin ve dar kafalılığının sonucu.
Öte yandan Carmen; hiçbir tehdit ve hiçbir erkek karşısında eğilmeyen muazzam bir karakter... "Carmen özgür doğdu ve özgür ölecek" cümlesi, onun tüm varoluşunu özetliyor. O, toplumun ve José gibi adamların çizdiği sınırların çok ötesinde. Öleceğini bile bile kişiliğinden ödün vermemesi, bana göre onu edebiyat tarihinin en güçlü figürlerinden biri yapıyor.
Kitabın en etkileyici yanlarından biri de Mérimée’nin bir hikaye anlatıcısından ziyade bir araştırmacı gibi davranması. Yazar, araya girip Çingene halkının tarihine, dillerine ve geleneklerine dair verdiği bilgilerle hikayeye antropolojik bir derinlik katmış.
Kitabı genel hatlarıyla oldukça beğendim; özellikle Mérimée’nin sunduğu kültürel bilgi birikimi beni içine çekti. Ancak, bu denli güçlü bir konunun ve bu kadar ikonik bir karakterin hikayesinin çok daha uzun ve detaylandırılmış bir anlatımı hak ettiğini düşünüyorum. Olaylar çok hızlı gelişiypr; Don José’nin içsel çöküşü veya Carmen’in o gizemli dünyası daha geniş bir perspektifle, daha anlaşılır bir tempoda sunulsaydı daha etkileyici olurdu.
·
98 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.