Açıkçası bu kitabı sanatçı hakkında çerezlik bilgiler edinmek için almıştım ve bu yüzden fazla bir beklentim yoktu. Ancak kitabı okurken beni en çok rahatsız eden şey, yazarın "Rönesans’a damga vuran erkekler (ve kadınlar)" gibi bir başlık atıp ardından da "hatta laf aramızda, kadınlar bile vardı" gibi neredeyse alaycı bir ton kullanmasıydı. Bu tür ifadeler, ilk bakışta "şaka" ya da "hafif ironi" gibi sunulsa da aslında çok köklü bir tarihsel körlüğü yeniden üretiyor. Kadınların eğitim erişiminin sınırlı olduğu erkek merkezli bir dönemde, kadınları paranteze almak sadece kötü bir şaka değil, bayağı problemli bir bakış açısı. Çünkü mesele kadınların "orada olup olmaması" değil. Kadınlar her zaman oradaydılar, sadece görünmez kılındılar. Tarih, biyoloji, sanat, edebiyat, alan ne olursa olsun, tarih boyunca her zaman erkek figürler öne çıkarılır. Ama bu figürler tarafsız değil, aynı zamanda ideolojik. Çünkü kadınların üretim yapamadığı değil, görünürlüklerinin sistematik olarak bastırıldığı bir dönemden bahsediyoruz.
Mesela Margery Kempe gibi bir kadının yazabilmek için kendini dine yaslamak zorunda kalması bile başlı başına bir şey anlatıyor. Aynı şekilde, Christiane de Pizan dul kaldıktan sonra geçimini sağlamak için yazarlık yapmak zorunda kalmış ve bunu yaparken sürekli kadınların aşağılandığı bir edebi geleneğe karşı mücadele etmiş biri. Yani sadece yazmakla kalmıyor, aynı zamanda "kadınlar da düşünebilir ve üretebilir" fikrini savunmak zorunda bırakılıyor. Artemisia Gentileschi ise sanat üretmiş ama yine de erkeklerle aynı şekilde anılmamış bir başka örnek.
Yani "kadınlar da vardı hatta" demek, aslında tarihin onları nasıl sürekli paranteze attığını tekrar etmekten başka bir şey değil. Kısacası sorun kadınların eksikliği değil, anlatının eksikliği. Kadınlar hiçbir zaman dipnot değildi ama tarih onları öyle yazdı, ve bu kitap da maalesef o dili yeniden üretmiş.
Bu kitap bana çok bir şey kazandırdı mı kazandırmadı mı bilmiyorum ancak kısacık bir bölümle bile bu kadar rahatsız etmeyi başardığı için yazara bravo. Biyografik LeonardoAndrew Kirk