İmam Gazali’ye göre dil, kalbin bir yansımasıdır. dilin ise yirmi afeti vardır. Bu afetleri şu şekilde açıklar:
1. Malayani Konuşmak
Kişiye hiçbir fayda sağlamayan, ne dinî ne dünyevî anlamı olan boş sözlerdir.
Gazali’ye göre bu, kalbin gaflet içinde olduğunun göstergesidir.
2. Fuzuli Konuşmak
Faydalı bir sözün gereksiz yere uzatılmasıdır.
Gereğinden fazla konuşmak, hataya düşme ihtimalini artırır.
3. Batıla Dalmak
Günah, haram veya yanlış şeylerin konuşulmasıdır.
Bu, kalbi karartır ve insanı hakikatten uzaklaştırır.
4. Münakaşa ve Mücadele
Hakikati bulmak için değil, üstün gelmek için tartışmaktır.
Gazali bunu kibir ve nefsin bir hastalığı olarak görür.
5. Düşmanlıkla Konuşmak
Kin, nefret ve öfke dolu sözler söylemektir.
Toplumsal bağları zedeler, kalbi sertleştirir.
6. Yapmacık Konuşmak
Doğallıktan uzak, gösteriş için süslü konuşmaktır.
Bu, riya (gösteriş) ile bağlantılıdır.
7. Sövmek ve Çirkin Sözler
Hakaret, küfür ve kaba dil kullanımıdır.
Gazali’ye göre bu, ahlakın bozulduğunu gösterir.
8. Lanet Ederek Konuşmak
Sürekli beddua etmek ve lanet okumaktır.
İster hayvana, ister cansız varlığa, isterse insana lanet ve beddua edilmemelidir, İnsanın dili merhametli olmalıdır.
9. Şarkı ve Şiir
İçeriği kötü, günaha teşvik eden sözlerdir.
Yoksa Gazali tüm şiire karşı değildir; içerik belirleyicidir.
10. Mizah ve Şaka
Aşırıya kaçan, yalan içeren veya kırıcı şakalar yapılmamalıdır. Hatta herkese şaka yapılmamalıdır. Seçici davranılmalıdır. Çünkü; şaka insandaki vakarı yani haysiyetli duruşunu yok edebilir. Kimlere şaka yapılmamalıdır:
* Çocuklara yapılmamalıdır. Çünkü saygınlığımızı kaybederiz.
* Şerefli ve Erdemli kimselerle şaka yapılmamalıdır. Çünkü öfkelenebilirler.
* Düşük kimselere şaka yapılmamalıdır. Çünkü hakaret edip, bizi kışkırtabilirler.
Ölçüsü kaçan şakalar kalbi katılaştırır.
11. Alay Etmek
İnsanları küçümsemek, aşağılamak.
Bu, kibir ve gururun dışa vurumudur.
12. Sırrı Yaymak
Emanet edilen bilgiyi ifşa etmek.
Güveni yok eder; büyük bir ahlaki kusurdur.
13. Yalan Yere Söz Vermek
Tutulmayacak vaatlerde bulunmak.
Bu, nifak alameti olarak görülür.
14. Yalan ve Yalan Yere Yemin
Gerçeği bilerek çarpıtmak.
Gazali’ye göre en büyük dil afetlerinden biridir.
15. Gıybet
Bir kişinin arkasından hoşlanmayacağı şeyleri söylemek.
Gıybete Götüren Sebepler
* Öfke gidermek
* Çevreye uymak
* Kendini savunmak
* Yanlışı başkasına nispet etmek
* Övünmek için gıybet
* Haset ve kıskançlık sebebiyle gıybet
* Eğlenmek için gıybet
* Alay için gıybet
Kur’an’da “ölü kardeşinin etini yemek” benzetmesiyle anlatılır.
Gıybet için çare ise kişinin önce kendi nefsinin ayıbını ve eksiğini görmesi gerektiği öğütlenir
16. Söz Taşıma (Nemime)
İki kişi arasında laf taşıyarak fitne çıkarmak.
Toplumu bozan en tehlikeli afetlerden biridir.
17. Riyakarca Konuşmak
Menfaat için farklı davranmak, içi başka dışı başka olmak. İkiyüzlü davranmak.
Kalbin hastalığıdır.
18. Övmek ve Övünmek
Aşırı övgü veya kendini yüceltme.
Kibir ve gururu besler. Öven için ayrı, övülen için ayrı alametler vardır.
19. Sözdeki Gizli Hataları Fark Etmemek
İnce yanlışları, ima edilen kötü anlamları görememek.
Bu, bilinçsizlik ve nefsin kontrolsüzlüğüdür.
20. Yersiz Sorular
Gereksiz, faydasız veya fitneye yol açacak sorular.
Gazali’ye göre bu da dilin israfıdır.
Son olarak dil ne kadar küçük görünse de organlar arasında en büyük etkiye sahip olandır. İnsan en büyük kayıpları, zararları ve günahları dili yüzünden işler. Kurtuluş ise ancak şu yollardan geçer:
• Az konuşmak
• Faydalı konuşmak
• Susmayı bilmek
·
48 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.