Daha önce Macide Mustafa'nin orijinal yani Macar diliyle yazılmış hatiratini araştırma fırsatım olmuştu. Sonra Türkçeye cevrilecegini duyunca ilk işim hemen alıp okumak oldu. Gerek şehzade gerek anılarda yaşananlar yabancı olmadığım konular. Çünkü şehzadeye dair son zamanlarda çıkan hatirati, biyografisi ve diğer eşi ve çevresinin anılarında yazanlardan olayları biliyordum. Yani kısmı olsa da karşılaştırmalı bir okuma yapmış oldum.
Ama her şeyden önemlisi macide hanımın hatiratini okurken dikkat edilecek ana husus bu kitabın neden niçin yazıldığı nasıl bir müdahaleden geçtiği... sürgün yıllarında parasiz kalan Macide Hanıma Macar bir dostu anılarını yazmasını söylüyor -ki batının gözünde özellikle harem konulu yayınlar çok satanlar arasında o dönemlerde de- bundan yola çıkarak bir hatirat yazılıyor. Ki o dönemler de Şehzadeyle şiddetli bir şekilde bir ayrilma yaşamışlar bu Macar basınına da yansımış suçlamalar iftiralar hırla gidiyor.. Bu hatırat da onun bir yansıması Ben diğer okuduğum hatıratlarla biyografilerle karşılaştırdığımda kitaba %65 oranında bir doğruluk Payı verebilirim ama diğer hususlarda daha da araştırılması ya da gerçekliğinden şüphe duyulması gereken konular var çünkü ne kadar da Macide Mustafa'nın hatıratı olsa da bu hatıratı yazmasını söyleyen Macar dostunun müdahalesi olduğunu Hatta belki de eklemeler yapması gerektiğini,söylediğini düşünüyorum.. Hatta kendisi de eklemeler yapmış olabilir.. Yani her konu mukayeseye muhtaç...
Şuan yeni çıkan Ali Akyıldız'ın Şehzade Abdülkadir Efendinin hayatını anlatan eseri sipariş verdim. Onu okuduğumda daha da anlaşılır olacak. Yine YKY dan birkaç sene önce çıkan Abdülkadir Efendinin kismi anilar ve biyografisi -Budapeşte'de Bir Osmanlı şehzadesi- ve Abdülkadir Efendinin diğer eşinin Mislimelek hanimin anıları -Haremden Sürgüne- okunabilir.