Kitap gerçekten kalınlığının hakkını veren sarsıcı bir eser doğrusu. Ve uzun soluklu, kuruluktan uzak doyurucu bir eser okuduğumu farketmemiştim bu güne kadar. Nasıl bir incelemenin ortaya çıkacağını kestiremiyorum şimdiden sanırım bunda kitabın bende derin etki bırakmasının payı olduğunu düşünüyorum. Nitekim romanı okuduğumda vücudumdan soğuk ürpertilerin geçtiğini hissetmedim değil.
Gelgelelim kitaba: Roman türünün 2. babası sayılan Dostoyevski Suç ve Ceza’nın temeline mayın gibi bir kriz yerleştirmiştir ve bu krizin patlaması başkarakter Rodion Romanoviç Raskolnikov’un hayatını kökten sökerek geri dönülemez bir kabusa çevirmiştir.
Eser bir hukuk öğrencisi olan ve babasının vefatından sonra sefaletin altında ezildiği için okulunu bırakmak zorunda kalan annesi ( Pulheriya Aleksandrovna) ve kız kardeşi ( Avdotya Romanovna)’ dan başka kimsesi olmayan Rodya (Raskolnikov)’ın kendisine,ailesine ve topluma karşı içsel mücadelerle dolu ruhsal çalkantılarını anlatmaktadır.
Anlamsız, boş yere işlenmiş bir değil iki cinayet: Rodya baba yadigarı birtakım değerli eşyalarını rehin bıraktığı ve ona göre hiçbir kimseye yararı olmayan kan emici bir bit olarak gördüğü tefeci Alyona İvanovna ve hesapta olmadan onun kız kardeşi Lizaveta’nın cinayetini işlemekle kendini facianın kucağına atmıştır.
Rodion planladığı suça müthiş rastlantılarını da ekleyerek adeta bu eyleme yazgısal bir buyruk gözüyle kendini inandırmıştır. Tefeci kadını öldürmesinin haklı gerekçesi onun matematiksel teorisi olmuştur: “ bir ölüm ve yüzlerce hayat” çünkü Rodya tefeci kadını bir hamamböceği olarak görüyordu. Onun parasıyla bir çok insan yoksulluk ve ahlaksal çöküşten kurtulacak, toplumsal denge sağlanacaktı.
Anladığım kadarıyla tefeci kadını öldürmesindeki diğer neden kendinin de geleceğin bir Napolyon’u olacağını kanıtlamak istemiş olması. Çünkü geçmişte şampanya gibi kan dökenlerin taç giydirilip kutsandıklarını görünce böylece kendisi de iyilik etmiş olacaktı insanlara, ancak kurguladığı bu deney bir trajediye dönüşünce ilk adımda tökezleyip kapana sıkıştı.
Evet Rodya dehşet derecede çirkin ağır bir şuç işledi ancak bu suçu neden işledi bence kendisi de emin değil. Çünkü müthiş bir yoksulluk içindeyken çaldığı para çantasını bir kez olsun açmaması akıl almaz bir gizem doğrusu. Hatta ilginçtir ki elindeki son parayı bir meyhanede tanıştığı Bay Marmeladov’un cenaze masrafları için fakir ailesine vermiştir. Acaba bütün bu faciayı geçici bir delilik nöbetiyle işlemiş olmasın bu dikkate değer bir nokta.
Rodya sonunda içine düştüğü açmaza dayanamaz ve üstüne karabasan gibi çöken buhrandan kurtulmak, hummalı ateşler içinde kıvranan yüreğine biraz olsun su serpmek için her şeyi Sonya’ya anlatıyor. Sonya adeta onun için sakin bir liman olur devamında. Ve sonunda suçunu itiraf ediyor. Buna rağmen hala pişmanlık duymayan Rodya kendini suçlu görmekten kaçınmıştır. Sibirya zindanında Rodya için yeni bir öykü başlar ve öyleki kımıl kımıl onun hayatını yeşerten, yenileştiren bir öyküdür. Ve içinde Sonya gibi bir heyecan taşıyordur artık. geçmişine gömüldüğü acıları sis olup dağılmış yerini duygular almıştır. Böylece Rodya ve Sonya onları bekleyen tutkulu mutlu hayatın gelmesini sabırsızlıkla bekleyeceklerdir.
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.