Mehmet Azimli’nin Dört Halifeyi Farklı Okumak – Hz. Ali kitabı, 4 eserlik bir serinin sonuncusudur. Hz. Ali’nin hayatını yalnızca kahramanlık ve adalet üzerinden değil, Müslümanlar arasındaki ilk iç savaşların ve siyasi çekişmelerin bağlamında ele alan dikkat çekici bir çalışmadır.
Eser, klasik tarih anlatılarında genellikle üstü örtülen veya idealize edilen olayları sorgulayıcı bir gözle inceliyor. Hz. Ali’nin bilinen kimliğinin ötesinde, iktidar mücadelesi içinde kalan bir lider olarak farklı yönlerini ortaya koyuyor. Cemel ve Sıffin Savaşları gibi Müslümanların kendi aralarında yaşadığı ilk büyük çatışmalar, kitabın merkezinde yer alıyor. Bu savaşların, sahabenin tamamının masum olmadığı ve bazı kişilerin siyasi çıkarlar uğruna hareket ettiği gerçeğini açığa çıkardığı vurgulanyor. İşin en üzücü tarafı da Peygamberimiz döneminden çok kısa süre sonra böyle bir parçalanmanın yaşanması. "Hakem Olayı" gibi ayrılıkçılığı ve fırkalaşmayı getiren bir olayın yaşanması ise özellikle o dönem için cidden üzücü bir olay. Daha o dönemde bu kadar bölünme yaşanmaya başlamışsa günümüz dünyasında yaşananlara şaşırmamak lazım!
Azimli, sahabe dönemine dair eleştirel bir yaklaşım sergileyerek, “mızrağın çuvala sığmadığı” ifadesiyle tarihsel gerçeklerin gizlenemeyecek kadar açık olduğunu belirtir. Hz. Ali'nin halife olma isteği ve icraatlarını onaylamama nedenleriyle Hz. Osman'ın şehit edilişine göz yumduğu, Muaviye'nin Hz. Ali'yi alt etme sürecinde bu olayı sonuna kadar kullandığı kitabın başından sonuna kadar ele alınır. Her ne kadar müslümanlar arası yapılan ilk savaşlarda Halife konumundaysa da Hz. Ali'nin, gerek Hz. Ayşe ile başı çektiği Cemel Savaşında gerekse Muaviye ile arasında olan Sıffin Savaşında müslümanlarla savaşmak istemediği, olayların önünü alamaması nedenleriyle savaşlara dahil olduğu ancak kazandığı durumlarda dahi karşı tarafa zorba davranmadığı sonucuna vardım. Eserden; Hz. Ali'nin liderlik boyutunun zayıf olduğu, Halifelik isteği gibi dünyevi arzularla hareket ettiği hususlara mukabil, savaş konusunda fitne ve zorbalıkla hareket etmediği mesajını aldım.
Bu yönüyle kitap, Hz. Ali’nin yalnızca idealize edilmiş bir figür değil, dönemin siyasi ve sosyal şartları içinde mücadele eden bir insanî lider olduğunu ortaya koyuyor. Müslümanlar arasındaki ilk savaşların İslam toplumunda açtığı derin yaraları hatırlatarak, tarihsel olayların üstünü örtmek yerine onları tartışmaya açıyor. Zaten müslümanlar arası bu yaşananlar -günümüzdeki örnekler de dahil olmak üzere- vicdanları kanatan birer yara değil midir?
Sonuç olarak: Dört Halifeyi Farklı Okumak – Hz. Ali, İslam tarihine eleştirel yaklaşmak isteyenler için önemli bir kaynak. Hz. Ali’nin farklı yönlerini, Müslümanlar arasındaki ilk iç savaşların gerçek yüzünü ve sahabe dönemindeki siyasi mücadeleleri anlamak isteyen okuyucular için değerli bir inceleme niteliğinde olduğunu düşünüyorum.
Mehmet Azimli, olaylara akılcı bakış açısı, çok yönlü değerlendirmeleri, akıcı ve sade üslubuyla kesinlikle okunması gereken bir yazar. Bu serinin yanı sıra yazarın daha önce okuduğum "Siyeri Farklı Okumak", "Hasan&Muaviye" kitabını da tavsiye ediyorum. Yazarın okumadığım diğer eserlerini de en kısa zamanda okumak istiyorum. Bununla birlikte, Hz. Ali'yi yakın tarihte farklı bir yazardan daha okuyarak karşılaştırma yapmak niyetindeyim.
Hz.Ali
Mehmet Azimli
Hz.Ali
Mehmet Azimli
·
17 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.