İlber Ortaylı Seyahatnamesi'ni gezi rehberi ya da tarihçe beklentisine girmeden bitirdim. İlber Hoca'nın seyahat not defterine göz atıyormuş hissine kapılarak ve bu doğrultuda okuyarak keyifli bir süreçte ilerledim. Aksini aradığım anlarda hemen bu ruh halinden sıyrılmaya çalıştım. Bu kadar ülkeyi tarihçesiyle ve gezi rehberi niteliğinde, derinlemesine işlemesi elbet ciltleri bulurdu. Gönlüm biraz daha fazla doluluk istemiş olabilir elbet, gönül bu ister. İlber Ortaylı'nın anısına saygıyla
Kitapla gezdiğim yerlerden
(Biraz benden, biraz İlber Hoca' dan notlar)
Suriye: Özellikle Şam tarihimizde büyük önem taşır. Şam bütün Doğu ticaretinin yapıldığı bir ticaret merkeziydi. Ayrıca Sultan Abdülhamid Han yalnızca Türklerden değil bütün İslam dünyasından topladığı bağışlarla Şamdan başlayıp, Medineye kadar uzanan Hicaz Demir Yolu'nu inşa ettirmiştir. Dört asır Osmanlı'nın hükmettiği Suriye Osmanlı mimarisinin izlerini barındırmakta. Suriye kısmını pür dikkat okurken İlber Hoca' dan şu satırlar kendime aferim dedirtti.
"Asıl önemlisi bizler, Türkiye tarihini öğrenirken Suriye, Lübnan, Filistin çizgisini ihmal edemeyiz. Buraları tanımayan, bilmeyen bir gençliğin, bırakınız uzak tarihi, çok yakındaki Türkiye tarihini bile anlayıp kavraması mümkün değildir."
Ürdün: Suriye ve Filistin'in aksine sonradan değil, ezelden beri bir Arap ülkesidir.
İsrail: "Hayfa Osmanlı'yı özleyen şehir" Kendileri böyle dillendirmişler... Daha ötesine diyecek bir şey yok.
İran:"Etnik unsurlar birbiriyle didişmiyor ama rakipler"
Azerbaycan: Değişen Bakü'de Gökdelen sorununa dikkat çeken İlber Hoca, şehir mimarisinin korunması sorununu bir kez daha Bakü üzerinden dillendirmiş. Çok önemli bir konu.
Rusya: Ortaylı'nın notlarından Rusya tarihine göz atıyoruz. Ünlü şair Nekrasov'un şu dizesi:" Volga, Volga, baharda taşınca suların örtemez kıyıları. Topraklarımıza baştan başa saran halkımızın ızdırabı kadar" der. Rusya tarihi acılarla dolu.
Tuna: Benim için küçükkken çok sevdiğim bir Marş demektir Tuna.
"Tuna Nehri akmam diyor,
Etrafımı yıkmam diyor,
Şanı büyük Osman Paşa,
Plevne'den çıkmam diyor." Atalarımın Tuna nehri kıyısından, Deliorman'dan geldiğinden sebep bu marşa ilgimin büyük olabileceğini çok sonraları düşündüm.
Gelilim tarihi önemine. "Osmanlı Türk İmparatorluğu bölgede teşkilatlanmış ve 500 yıl kadar kalmıştır. Osmanlı siyasi iktisadi birliği, çeşitli dil ve dinden milletlerin renkli bir Balkan oluşturmasını sağlamıştır."
Özbekistan: "Özbekistan sınırları Stalin döneminde çizilen bir cumhuriyettir. Bugünkü Orta Asya’nın en zengin bölgesi sayılamaz. Ama petrol, gaz, altın ve çeşitli madenlerden oluşan zenginliğinin yanı sıra Fergana vilayeti ve Zerefşan bölgesinde zengin bir toprağa sahiptir, istikbali de parlaktır.. "
Makedonya:" Etnik bakımdan renkli olan Balkan ülkelerinin içinde en renklisi Makedonya... Burası bir milliyetler deposu...“
İtalya:"San Marino’nun en güzel yanı, eteklerinde uzanıp giden güzel İtalya’yı doya doya seyredebilmek imkânıdır. Kıskanmıyorum, tabiat güzel ama Türkiye’den daha güzel olamaz. Sadece İtalya’daki ihtimam, dikkat ve her yerde olan ahlâksızlığı önleyen çevre ve imar kanunları bizde yok."demiş İlber hoca. Çok önemli bir not.
Kitabın sonunda Müzeler Dünyası olarak ayrılan bölümde ise Avrupa'nın büyük müzeleri yer edinmiş. Bu bölümü ayrı bir sevdim.
Velhasıl çok okunan, çok gezilen bir ömür nasip olsun hepimize
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.