Binboğalar Efsanesi: Yörüklerin Yok Oluşuna Yakılmış, Keşfedilmeyi Bekleyen Bir Ağıt
"Bu kitap; yalnızca bir roman değil, bir kültürün son nefesi, bir tarihin sessiz çığlığı."
Merhaba kitap dostları! Bugün, Türk edebiyatının usta kalemi Yaşar Kemal'in, maalesef hak ettiği üne tam olarak kavuşamamış başyapıtlarından "Binboğalar Efsanesi" ni konuşuyorum. Bu eseri okuduğum için kendimi şanslı hissediyorum. Muhteşemdi.
Kitap Hakkında Kısa Bilgi (Neredeyse Hiç Bilinmiyor, Oysa...)
"Binboğalar Efsanesi", ilk kez 1971 yılında yayımlanmış, Yaşar Kemal'in destansı romanlarından biridir . Kitabın adını aldığı "Binboğalar Efsanesi", gerçek bir Yörük efsanesidir: Efsaneye göre, sevenlerin kavuşmasına engel olanlara öfkelenen Toros Dağları, bin tane boğaya dönüşüp Çukurova'nın üzerine yürümüştür .
Roman, yüzyıllarca yerleşik düzene geçmemek için direnen Türkmenler'in romanıdır. Hıdırellez şenliklerinde, göçerlerin kış için sığınacak toprak bulma dilekleriyle başlar. Ancak o kış, onlar için bir yok oluş öyküsüne dönüşecektir . Yörüklerin yok oluşuna yakılmış bir ağıttır bu kitap .
Konusu ve Neden "Muhteşem"?
Yaşar Kemal, bu romanında 18.-19. yüzyıl siyasi çalkantıları ve Osmanlı'nın iskân politikaları sonucu yerleşik hayata geçirilmeye zorlanan, binlerce yıllık göçebe kültürlerini kaybetmek üzere olan Türkmenler'in dramını anlatıyor . Kışlak olarak asırlardır kullandıkları ovalar artık parsellenmiş, ağaların eline geçmiş, nereye gitseler halk onlara saldırmakta ya da para koparmaya çalışmaktadır .
Romanın merkezinde üç ana karakter var:
- Horasanlı Demirci Haydar Usta: Binlerce yıllık demircilik geleneğinin son temsilcisi. Obanın yaşlı bilgesi, elinden geleni ardına koymayan çaresiz bir usta .
- Kerem: Haydar Usta'nın torunu. Henüz bir çocuk. Hıdırellez gecesinde yıldızların kavuştuğu anı görür, ancak obanın beklediği gibi obasına "yaylak ve kışlak" dilememiş, sadece kendine bir "şahin" dilemiştir .
- Ceren: Obanın en güzel kızı. Köylü bir ağanın oğlu Oktay, Ceren'le evlenmesi karşılığında tüm obaya toprak vereceğini vaat eder. Ceren ise sevmediği biriyle evlenmemekte direnir .
Tüm bu olayların çevresinde, bir avuç insanın kalmış bir obanın hayatta kalma ve kimliğini koruma mücadelesi anlatılır . Yaşar Kemal, bu romanında kültürel mirası, kahramanların ruh hallerini, çevrenin pastoral özelliklerini okuyucuya sonuna kadar yaşatır .
Yaşar Kemal bu romanı için "Bu bir Yörük obasının gerçekçi romanıdır. Obanın yok oluşunun hikayesi, belki de ağıdıdır. Bu tükenen Yörük obası, koca Osmanlı'yı, Selçuklu'yu, daha nice devletleri kurmuştu" diyor . Şu söz bile tek başına bu eserin ne kadar büyük bir anlam taşıdığını gösteriyor.
- Bir kültürün yok oluşuna şiirsel bir tanıklık: Yaşar Kemal'in "Benim için dünya bin çiçekli bir kültür bahçesidir, bir çiçeğin bile yok olmasını dünya için büyük kayıp sayarım" sözünün somutlaşmış halidir bu roman .
- Sadece bir hikaye değil, bir çağın kapanışı: Romanda, bir zamanlar binlerce çadırdan oluşan iki zengin obanın yoksul ve tükenmiş bir halde çamur içinde karşılaşıp birbirlerinin haline ağlaması gibi sahneler var ki insanın yüreğini dağlıyor .
- "Mülkiyet" kavramına dev bir eleştiri: O eski Yörüklerin torunları olan köylülerin, kendi öz kardeşlerine nasıl düşman kesildiğini, onları nasıl topraklarından kovduğunu anlatan muazzam bir toplumsal eleştiri .
"Binboğalar Efsanesi" gerek kurgusu gerekse diliyle, Yörük kültürünü ve Anadolu'nun yakın tarihini anlamak isteyen herkesin mutlaka okuması gereken bir eser .
### Son Söz & Puan
Kesinlikle dünyada ünlü olması gereken yerli romanlarımızdan biri. Şimdiye kadar neden keşfetmediğime yanarım, keşfedenlense hayıflanırım.
Beni Binboğalar'ın doruklarında bir yolculuğa çıkardığı, bir kültürün yok oluşuna ağlattığı ve edebiyatın gücünü bir kez daha gösterdiği için 10/10.
Siz bu eşsiz başyapıtı okudunuz mu?
Yörük kültürü hakkında okuduğunuz başka eserler var mı?
Sizce bu kitap hakkındaki en büyük yanılgı ne? ("Ağır bir roman" sanılması gibi?)
Yaşar Kemal'in diğer romanlarıyla karşılaştırdığınızda nerede duruyor bu eser?
Düşüncelerinizi merakla bekliyorum! Umarım bu inceleme, birçok kişinin bu unutulmaz eseri keşfetmesine vesile olur.
·
74 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.