İçsel doyum
Jack London’ın Martin Eden’ı, aslında bir başarı hikâyesinden ziyade, bireyin kendi yarattığı devasa anlam dünyasının, toplumun sığ ve yapay gerçekliğiyle çarpışıp tuzla buz oluşunun trajik bir dökümüdür. Martin’in yolculuğu, özündeki o saf enerjiyi, burjuvazinin pırıltılı ama içi boş değerlerine kurban etme sürecidir. Bunu biraz daha açarsam yazarın kitaptaki kelimeleri ve insan tasviriyle Martin Eden’ın ganel roman akışını şu eksenlerde toplayabiliriz.
Kitap, modern insanın ve burjuva sınıfının "başarı"yı, kişinin özgünlüğü üzerinden değil, ona atfedilen etiketler üzerinden değerlendirdiğini sert bir dilde eleştirir. Martin, açlıktan ölürken kapısını yüzüne kapatanların, o ünlü olduktan sonra sadece "isminin" peşinden koşması, tam da bahsettiğiniz o yapay şeylere tapınışın zirvesidir.
Burjuva sınıfı, reel olanın (yani Martin’in dehası ve emeğinin) değil, güncel ve dogmatik olanın (para, şöhret, statü) peşindedir. Onlar için bilgi veya sanat, birer gelişim aracı değil, sosyal birer aksesuardır. Martin, hayranlık duyduğu bu sınıfın aslında ne kadar sığ olduğunu anladığında, o güne kadar taptığı her şeyin birer yalan olduğunu fark eder.
Dİkkatimi çeken gerçek hayattaki gibi içsel iflas. Tüm Benliğini Vermenin Getirdiği "İçsel İflas"
Martin, hayatın anlamını tek bir hedefe —Ruth’a ve o sınıfın bir parçası olmaya— bağlamıştır. Bu hedef uğruna tüm entelektüel ve fiziksel gücünü ortaya koyar. Ancak trajedi şudur: İnsan, tüm benliğini tek bir amaca verip onu başardığında, elinde uğruna savaşacak hiçbir şey kalmaz. Başarıya ulaştığı an, Martin için "hayatın zevki"nin bittiği andır. Çünkü o, zirveye çıktığında orada bulmayı umduğu o kutsallığın yerinde koca bir boşluk görür. Hedeflediği dünya artık ona yabancı, geldiği eski dünya (işçi sınıfı) ise artık ona dardır. İnsanın her şeyi başarması, bir bakıma gidecek yolunun kalmaması demektir.
Özün kaybı ve "Dinlenme" Arzusu
Swinburne dizeleri, kitabın o meşhur sonunun habercisidir. Martin’in ruhu, o "en yorulmuş nehir" gibidir. Burjuvazinin dogmaları arasında kendine bir yer bulamayan, kendi özüne de dönemeyecek kadar değişmiş olan bir adamın tek sığınağı, denize (yani yok oluşa) ulaşmaktır.
kitabın iki ana iskeleti Martin’in saf çabası ve acısıdır. Toplumun ona sadece zengin olduğu için sunduğu sahte saygıdır.
Kitapta insanın anlatımı; insanın kendi elleriyle yarattığı anlamın, yine kendi başarısıyla nasıl yok edilebileceğinin bir kanıtıdır. Martin Eden, "yapay olanı" elde etmek için "gerçek olanı" tüketmiş, sonunda ise elinde sadece pırıltılı bir boşluk kalmış bir adamın hikâyesidir.
Sonuç olarak; başarı, Martin için bir ödül değil, hayatının bittiğini gösteren bir sondur. Çünkü sahte tanrılara sunulan kurban, Martin'in bizzat kendi özüdür.
·
26 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.