Bilimi Kaybeden Toplum, Geleceğini KaybederEleştirel düşünce
2023 yılının Aralık ayında okuduğum Bir Toplum Nasıl İntihar Eder?, Celal Şengör’ün farklı dönemlerde kaleme aldığı yazıların bir araya getirilmesiyle oluşmuş, sert ama düşündürücü bir metin olarak bende yer etti. Kitap, genel olarak toplumların bilimi terk ettiklerinde nasıl bir çöküş sürecine girdiklerini anlatırken, özellikle Türkiye’nin yakın tarihine dair yaptığı tespitlerle dikkat çekiyor. Üniversitelerin durumu, eğitimin niteliği ve bilimden uzaklaşmanın uzun vadeli sonuçları üzerine yoğunlaşan bu metin, akademik bir bakış açısıyla ele alınabilecek ciddi bir eleştiri kitabı niteliğinde; hatta yer yer popüler bilim sınırlarını aşarak doğrudan toplumsal analiz düzeyine çıkıyor. Açıkçası kitap, bir önceki inceleme de anlatmaya çalıştığım Aptalı Tanımak ile oldukça benzer bir çizgide ilerliyor ve onu tamamlayan bir eser gibi duruyor; ancak burada dilin daha sert, eleştirinin daha doğrudan olduğunu söylemek mümkün. Şengör’ün yazım tarzı ekranlarda gördüğümüz o sempatik profilin aksine oldukça keskin; lafı dolandırmadan, kimi zaman toplumun bazı kesimlerini rahatsız edecek kadar net ifadeler kullanıyor. Tamamen hak verdiğim bu sertlik yer yer tekrara da düşüyor, özellikle üniversiteler üzerine yapılan eleştiriler o kadar doğru temeller üzerinden sentezlenmiş ki aynı fikirde olmamak elde değil. Kitaptaki bu eleştirilerin altında aslında yazarın en büyük sorunu burada gördüğünü anlamak zor değil. Kitap boyunca siyasetten dine, toplumdan eğitime kadar geniş bir yelpazede eleştiriler sunulurken, okurdan pasif bir kabul değil, aktif bir sorgulama bekleniyor. En dikkat çekici taraflardan biri de, bilimsel düşüncenin evrenselliğine yapılan vurgu; bilimin herhangi bir ideolojiye, dine ya da millete ait olmadığı fikri güçlü şekilde işleniyor. Sonuç olarak bu kitap, herkese hitap eden bir metin değil; ancak eleştiriye açık, düşünmekten kaçınmayan ve özellikle eğitim-bilim ilişkisini sorgulamak isteyen okurlar için oldukça değerli bir eser. Okurken zaman zaman rahatsız olabilirsiniz ama tam da bu yüzden etkili; çünkü bazı kitaplar sizi rahatlatmak için değil, sarsmak için yazılır.
·
40 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.