Kar, Orhan Pamuk’un en çok konuşulan romanlarından biridir ve dünya edebiyatında da dikkat çekmiştir.
Bu kitap Türkiye’deki siyaset, din, başörtüsü meselesi ve insanların birbirini anlamaması gibi konuları anlattığı için çok tartışılmıştır. Sadece bir hikâye değil, aynı zamanda Türkiye’nin içindeki çatışmaları gösteren bir roman olarak görülür.
Roman yayımlandıktan sonra hem Türkiye’de hem de yurtdışında büyük ilgi görmüştür. Özellikle Avrupa’da çok okunmuş ve Türkiye’deki toplumsal meseleleri farklı bir gözle anlattığı için dikkat çekmiştir.
Orhan Pamuk bu kitap sayesinde uluslararası alanda daha da tanınmış bir yazar olmuştur. Zaten Nobel Ödülü sürecinde de bu roman ve diğer eserleri önemli rol oynamıştır. Yani “Kar”, Pamuk’un dünya çapında tanınmasında etkili olan kitaplardan biridir.
Orhan Pamuk’ın Kar romanı, dışarıdan bakınca siyasi olayları anlatıyormuş gibi görünse de aslında insanın yalnızlığını, ait olamama hissini ve içindeki boşluğu anlatan çok hüzünlü bir romandır. Romanın ana karakteri Ka, yıllarca Almanya’da yaşamış bir şairdir. Gerçek adı Kerim Alakuşoğlu olan bu kişi Türkiye’ye döndükten kısa süre sonra Kars’a gider. Görünürde amacı, Kars’taki kadın intiharlarını araştırıp gazeteye yazı hazırlamaktır.
Belediye’nin ve valiliğin astırdığı bu posterlere de göz atar. ”İnsan Allah’ın Bir Şaheseridir Ve İntihar Bir Küfürdür.” Lakin bu posterlere rağmen nedense Karsta intihar eden kadın çoktur. Ancak Ka’nın bu yolculuğu sadece bir gazetecilik görevi değildir. Aslında Ka, kendi iç dünyasında kaybettiği şeyleri aramaktadır.
Roman boyunca Kars sürekli kar altındadır. Bu kar yalnızca bir doğa olayı gibi kullanılmaz. Şehrin üstünü örten, insanları birbirinden uzaklaştıran, sessizliği büyüten bir simge gibidir. Kars, romanda unutulmuş ve sıkışmış bir şehir olarak anlatılır. İşsizlik, umutsuzluk ve insanların çaresizliği her yerde hissedilir. Çayhanelerde boş boş oturan insanlar, sürekli dolaşan dedikodular, siyasi tartışmalar ve baskı altında yaşayan gençler şehrin havasını daha da ağırlaştırır.
Yazar bu romanında laik ve solcu bir yazarın gözünden Kars kenti ve onun üzerinden Türkiye’nin siyasi coğrafyasını irdelemek istemiştir. “İrtica ve Başörtüsü” konusunu, kadın intiharları konusu üzerinden aktarmak isteyen yazarın, çizdiği Kars betimlemeleri ise Kars ile çok da alakalı olmayan, Kars’ın etnik ve siyasi tablosu ile pek de örtüşmeyen uyumsuzluklar taşımaktadır. Kars’ta yaşayan herkesin fark edeceği gibi, Azeri, Terekeme, Yerli, Kürt, hatta Rus kökenli insanların yaşadığı bu şehrin demografik ve inanç yapısı yazarın anlatmış olduğu gerici, aşırı dindar, laiklik düşmanı, yobaz insanlara dolu betimlemeleri ve eylemleri ile hiç de uygun düşmemektedir.
Ka, Kars’a geldikten sonra üniversite yıllarından tanıdığı İpek’le yeniden karşılaşır. İpek, Ka için sadece eski bir aşk değildir; aynı zamanda yeni bir başlangıç umududur. Güzel, sakin ve gizemli bir kadın olarak anlatılır. Ka'nın İpek'e olan aşkı, onun için kaotik Kars günlerinde bir sığınak ve ilham kaynağıdır. Ancak bu aşk, siyasi komplolar ve kişisel hırslar arasında savrulur. Ka onunla birlikte Almanya’ya gitmeyi, yeni bir hayat kurmayı hayal eder. Ancak İpek’in geçmişi ve çevresi Ka’nın içindeki güvensizliği büyütür. Çünkü İpek’in hem eski eşi Muhtar’la hem de Lacivert’le bağlantıları vardır. Bu durum Ka’nın kıskançlığını ve korkularını artırır.
Muhtar karakteri romanda değişimi temsil eder. Üniversite yıllarında sol görüşlü biri olan Muhtar, zamanla muhafazakâr bir kimliğe bürünmüştür. Bir dönem İpek’le evli kalmıştır ve hâlâ ona karşı duyguları vardır. Muhtar’ın değişimi aslında Türkiye’deki siyasi dönüşümün küçük bir örneği gibidir. İnsanların zamanla nasıl yön değiştirdiğini ve kimlik arayışına girdiğini gösterir.
İpek’in kardeşi Kadife ise romanın en güçlü kadın karakterlerinden biridir. Başörtüsü meselesinin tam merkezindedir. Kadife sadece inançlı bir genç kız değildir; aynı zamanda ne istediğini bilen, güçlü durmaya çalışan biridir. Lacivert’le ilişkisi vardır ve onun fikirlerinden etkilenir. Ancak Kadife’nin içinde de büyük bir karmaşa bulunur. Bir yanda inancı ve çevresi, diğer yanda özgürlüğü arasında sıkışmış gibidir.
Lacivert karakteri romanda siyasal İslamcı düşüncenin önemli temsilcilerinden biridir. Gizemli, etkileyici ve insanları kolayca etkileyebilen biri olarak anlatılır. Özellikle gençler üzerinde büyük etkisi vardır. Çünkü insanlar kendilerini güçlü hissettirecek birine ihtiyaç duyar. Lacivert, dine bağlı görünse de olaylar ilerledikçe inancı nasıl siyasi bir güce çevirdiği görülür. İnsanları yönlendiren, korkutan ama aynı zamanda hayranlık uyandıran bir karakterdir.
Necip ise romandaki en saf karakterlerden biridir. İmam hatipli genç bir öğrencidir. Ka’ya hayranlık duyar ve onunla konuşurken sürekli hayatı, dini ve ölümü sorgular. Necip’in temiz kalbi ve masumiyeti romandaki karanlık ortamın içinde ayrı bir yer tutar. Ancak onun yaşadığı hayal kırıklıkları, gençlerin nasıl kolayca yönlendirildiğini de gösterir.
Fazıl karakteri de Necip gibi genç ve etkilenmeye açık biridir. O da aşk, din ve hayat arasında sıkışmış hisseder. Fazıl’ın yaşadığı duygular, Kars’taki gençlerin ne kadar yalnız ve umutsuz olduklarını anlamamızı sağlar. Roman boyunca genç karakterlerin çoğu, kendilerine bir yol bulmaya çalışırken başkalarının fikirlerinin içinde kaybolur.
Sunay Zaim ise romandaki en ilginç karakterlerden biridir. Eski bir tiyatro oyuncusudur ve kendisini adeta devletin temsilcisi gibi görür. Tiyatro gösterileri düzenleyerek halka laiklik mesajı vermeye çalışır. Ancak bunu yaparken baskıcı bir tavır sergiler. Sunay’ın sahnelediği oyunlar sırasında çıkan olaylar şehirdeki gerilimi büyütür. Onun karakteri, devletin halkı yönlendirme isteğini temsil eder.ve Sembolizm
Ka, Kars'a vardıktan kısa bir süre sonra şehir, yoğun bir kar fırtınasıyla dünyadan kopar. Bu izolasyon, şehirde bir tiyatro oyunu kisvesi altında bir darbe gerçekleşmesine olanak sağlar. Sunay Zaim ve ekibi, radikal dini ve siyasi grupları hedef alan bir gösteri düzenler, ancak bu gösteri gerçek bir şiddete dönüşür. Ka, tüm bu kaosun ortasında, hem İpek'le olan ilişkisini yaşamaya, hem gazeteci kimliğiyle olayları takip etmeye, hem de uzun süredir yazamadığı şiirler için ilham bulmaya çalışır. Kars'ta geçirdiği günlerde, bir anda gelen ilhamla 19 şiir yazar ve bu şiirleri bir kartvizite çizdiği "kar tanesi" şemasında birleştirir. Bu kar tanesi, romanın en güçlü sembollerinden biridir; her bir kol farklı bir şiiri, farklı bir duygu ve düşünceyi temsil eder, ancak hepsi merkezdeki "mutluluk" fikrine bağlıdır.
Roman boyunca başörtüsü yüzünden okula alınmayan genç kızların yaşadığı baskı sık sık anlatılır. Bazıları intihar eder. Ancak Orhan Pamuk burada olayı tek bir sebebe bağlamaz. İntihar eden kızların yalnızlığını, aile baskısını, çaresizliklerini ve toplum içinde sıkışıp kalmalarını göstermeye çalışır. Yani romanda intiharlar yalnızca siyasi bir mesele değil, insanların iç dünyasındaki büyük kırılmaların sonucu olarak anlatılır.
Kitapta farklı siyasi görüşler sürekli çatışma halindedir. Dini gruplar, laik devlet anlayışı, milliyetçilik ve darbe havası şehirde yoğun şekilde hissedilir. Ancak yazar hiçbir tarafı tamamen haklı ya da tamamen suçlu göstermez. Dindar insanlar da mutsuzdur, devlet tarafındaki insanlar da korku ve baskıyla hareket etmektedir. Bu yüzden romandaki asıl mesele siyasetten çok insanların birbirini anlayamaması ve herkesin kendi yalnızlığı içinde sıkışıp kalmasıdır.
Kar sembolü romanın en önemli unsurlarından biridir. Başlangıçta Ka, karı saflık ve temizlik gibi görür. Şehrin bembeyaz görüntüsünden etkilenir. Ancak olayları öğrendikçe bu beyazlığın altında büyük bir karanlık olduğunu fark eder. Kar artık sadece temizliği değil, insanların sakladığı acıları ve şehrin üstünü örten sessizliği temsil etmeye başlar.
Romanın sonunda Ka’nın yaşadığı hayal kırıklığı daha da büyür. Sevdiği kadınla bile tam anlamıyla mutlu olamaz. Çünkü Ka’nın asıl sorunu dış dünya değil, kendi içindeki boşluktur. Ne aşkta ne siyasette ne de inançta kendine ait bir yer bulabilir. Bu yüzden roman bittiğinde insanın aklında sadece siyasi olaylar değil, daha çok Ka’nın derin yalnızlığı kalır. Orhan Pamuk, bu romanda insanların birbirine yaklaşmaya çalışırken bile neden bu kadar uzak kaldığını çok hüzünlü ve sessiz bir şekilde anlatmıştır.
Ve kitap bittiğinde içimde kalan ya da kalamayan bir şey vardı;
Soğuk bir şehirde, herkes bir şey için kavga ediyor ama aslında herkes yalnız.
Orhan Pamuk bana şunu düşündürüyor:
İnsanlar “haklı olma” derdinde ama “birbirini anlama” kısmını kaybetmiş.
Bir de Ka üzerinden şu duygu var:
Nereye giderse gitsin tam ait olamamak, hep eksik kalmak.
Kısacası:
Gürültü çok, anlam az. İnsan çok, bağ yok.
·
86 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
