Mürebbiye'yi bitirdiğimde, yüzümde ekşi bir tebessümle kalakaldım; kitap bana hani o hem güldüğümüz hem de içten içe "Yazıklar olsun, ne ara bu hale geldik?" dediğimiz o tuhaf hissi yaşattı. Roman, Dehri Efendi’nin o dışarıdan bakıldığında aşırı muhafazakar, o her şeye tepeden bakan konağının kapılarını açtığında, aslında hepimizin ne kadar ikiyüzlü bir ahlak anlayışına hapsolabileceğini yüzüme tokat gibi çarptı.
Fransız mürebbiye Anjel’in o konağa adım atışıyla birlikte, her biri güya çok saygın, çok ağırbaşlı olan o koca koca adamların nasıl da sırayla zavallı birer kuklaya dönüştüğünü izlemek içimi hem acıttı hem de beni derin derin düşündürdü. Dehri Efendi’nin, Şemi’nin, Sadri’nin o şehvet ve saplantı girdabında kendi haysiyetlerini, ailelerini hiçe sayarak bir kadının peşinde paspas oluşları… Bu sadece bir konağın değil, aslında tepeden tırnağa yozlaşmış, batılılaşmayı sadece gardıroptan ibaret sanmış koskoca bir zihniyetin çöküşüydü. Okurken bir yandan Anjel’in o şeytani zekasına ve erkeklerin zaaflarını birer enstrüman gibi oynatmasına hayran kaldım, bir yandan da o koca konağın içindeki o zavallı, o sevgisiz yalnızlığa acıdım.
Beni en çok sarsan ve içimi burkan an ise, o muazzam saklambaç sahnesi oldu; o hiyerarşinin, o büyük ahlak kumkuması Dehri Efendi’nin kendi yalanlarıyla, kendi yarattığı o sahte dünyayla suçüstü yakalandığı o utanç anı… İnsanın en büyük trajedisi, başkalarına ders vermeye kalktığı o ahlakın altında ilk kendisinin ezilmesiymiş meğer.
Kitabın kapağını kapattığımda, Hüseyin Rahmi’nin o muzip ama bir o kadar da acımasız dilinin sıcaklığı hâlâ kulağımdaydı. Mürebbiye, benim için sadece eski bir İstanbul romanı ya da bir dönem eleştirisi değil; insanın zaafları karşısında ne kadar çaresiz kalabileceğini, bastırılmış duyguların gün gelip nasıl birer canavara dönüşerek en korunaklı kaleleri bile yerle bir edeceğini gösteren, zamansız ve çok sarsıcı bir insan panoraması.
·
16 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.