Retorik edebiyatın en şaşaalı bir yerinde, son bölümlerinde 'Anlatıcının Sonuç Bölümü' diye bir kare var ki, insanı diyalektik açıdan sonsuzluğa mühürlüyor. Sinemaya olan tutkum nedense kitapların yazılarında kendimi buluyorum. Gariptir ki, her defasında peyderpey olarak yekdiğeri lügatın evresinde capcanlı hislerle donatılmış bir yelpazeye andırması kadar her şey olağanüstü!
Sözgelimi konuyu saptırmayalım; 1844 yılında yayımlanan ve Viktorya dönemi edebiyatının ilk büyük "anti-kahraman" portrelerinden birini sunan eseri (Barry Lyndon'un Şansı), 18. yüzyıl Avrupa’sının aristokratik çürümüşlüğünü, militarizmini ve sınıf atlama hırsını bir sahtekârın gözünden işleyen devasa bir hiciv abidesidir. Roman, İrlandalı bir taşra soylusunun oğlu olan Redmond Barry’nin, Yedi Yıl Savaşları'nın kanlı meydanlarından Avrupa'nın ışıltılı kumar salonlarına uzanan ve zengin bir dul olan Lyndon Kontesi ile evlenerek zirveye ulaşan yükseliş ve trajik çöküş hikâyesini pikaresk bir anlatı geleneğiyle sunar.
Thackeray, anlatıyı Barry'nin kendi ağzından (birinci tekil şahıs) kurgulayarak edebiyat tarihinin en güvenilmez, kibirli ve narsist anlatıcılarından birini yaratır; kahramanın kendi zalimliğini ve ahlaksızlığını birer "kahramanlık" ve "şans" gibi pazarlaması, yazarın dönemin toplumsal riyakârlığına indirdiği en keskin edebi darbedir. Eser, Stanley Kubrick’in 1975 yapımı sinema şaheserine de kaynaklık etmiş olup, romandaki o zehirli ironi ve edebi dinamizm filmde yerini mum ışıklarıyla aydınlatılmış, mühürlenmiş bir zamanın porselen soğukluğuna bırakmıştır.
Barry Lyndon Şansı, hırsın insan ruhunu nasıl yavaş yavaş bir çürümeye sürüklediğini ve aristokrasinin o steril yüzeyinin altındaki vahşeti ansiklopedik bir sosyal gözlem ve derin bir poetik sinizmle dimağa kazıyan vakur bir klasiktir.
·
16 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.