Läran Om Staten - Johan Vilhelm Snellman
Johan Vilhelm Snellman, devletin özü hakkındaki kitabında; devletin ne olduğunu, nasıl oluştuğunu, gücünü nereden aldığını ve bu gücün nasıl elde edildiğini çok güzel bir şekilde parçalayarak anlatıyor. Onun felsefesinde ahlaksız devletlerin çökeceği bir gerçektir; çünkü asıl gücü toplumun ahlakı oluşturur. Bu ahlak kazanımı insanlara öğretilip benimsetildikten sonra, yasanın bir kısıtlama olmaktan çıkarılması ve özgürlüğün engellenmemesi hedeflenir.
Bunu günümüzden bir örnek vermek gerekirse; Almanya’da trende herkesi denetleyen bir kontrol mekanizması olmamasına rağmen insanların bilet parasını kendiliğinden vermesi tam olarak bu ahlakın sonucudur. Öte yandan, kendini zeki sanan bazı kurnaz aptallar ise parayı vermeyerek kısa dönemli faydayı zeka zannederler. Aslında uzun süreli faydayı düşünemedikleri için bu hatayı yaparlar. İşte bu iki yaklaşım arasındaki bilinç ve ahlak farkı, iki türlü apayrı devlet modeli ortaya çıkarır. Zaten o kurnazlar da günün sonunda kendi ahlaksızlaştırdıkları devletlerinden kaçıp, "aptal" dedikleri dürüst insanların ülkesinde yaşamaya çalışırlar. Aradaki bilinç farkı o kadar fazladır ki, bazen algılanamayacak seviyeye ulaşır.
Benim determinist düşünmeme ve bu duruma karşı olmama rağmen; Snellman da halkı geliştirilebilecek, değiştirilebilecek ve eğitilebilecek bir topluluk olarak görüyor. Uygun ortamda ve uygun şekilde büyütüldüğünde kişinin değişebileceğini savunuyor. Tabii bu durum uzun yıllara yayıldığında mümkündür; yoksa 100-200 yıl gibi kısa dönemler içerisinde gerçekleşmesi pek mümkün değildir. Dini de bilinçsiz insanlar gibi "tamamen kaldırılmalı, zararlı" tarzında bir bakışla ele almıyor. Aksine reform edilip, tekrar halkın ahlakıyla perçinlenerek, onları yüksek bir ideale doğru yönlendirme aracı olarak görüyor.
Kitabın başlarında yasadan bahsederken çok doğru bir noktaya parmak basıyor: Eğer topluluk yasayı hissetmiyorsa, algılayamıyorsa, o yasanın bir kağıt parçasından farkı kalmaz, boştur. Bu yüzden kişiye ve topluma özgün yasalar konulmalıdır. Kitabın en sevdiğim yanı da bu oldu; yasanın sadece "en güzel", "en farklı" ya da "en uygun" olması önemli değildir. Önemli olan toplumda nasıl bir karşılığı olduğudur. Toplumun algı seviyesi neyse, yasa da ona göre uyarlanmalıdır. Snellman, işte bu topluma uygun, uyarlanabilir yasa fikrini çok güçlü bir şekilde savunuyor.
Uzun lafın kısası, burada 'tencere kapak' durumu geçerlidir. Toplumun ahlaki, kültürel ve zihinsel seviyesi neyse, yasa da ancak onun bir aynası olabilir; yani toplum neyse, tam olarak ona uygun bir yasa ister ve onu yaşatır.
·
48 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.