Bir okur olarak geçmişe bakış1000Kitap
Alberto Manguel'in Okumanın Tarihi kitabını okurken şunu fark ettim: Okumak, yalnızca bir kitabın sayfalarını çevirmekten ibaret değil; insanlığın binlerce yıllık serüveninin bir parçası.
İnsanlar okumaya nasıl başladı? Geçmişte kimler okuyabiliyordu? Kitaplar nasıl çoğaltılıyordu? İnsanlar nerelerde ve nasıl okuyordu? Manguel, bu soruların peşinden giderek bizi okumanın uzun tarihine çıkarıyor.
Bugün bize doğal gelen birçok şeyin aslında tarih boyunca değiştiğini görüyoruz. Bir zamanlar insanlar kitapları çoğunlukla sesli okurdu. Sessiz okumak alışılmış bir durum değildi ve hatta kimi dönemlerde şaşkınlıkla karşılanırdı. Kitaplar yalnızca bireysel bir deneyim değil, aynı zamanda toplumsal bir etkinlikti. Bir kişinin okuduğu metin, etrafında toplanan onlarca hatta yüzlerce insana ulaşırdı. Bilgiler, hikâyeler ve düşünceler dilden dile, kulaktan kulağa yayılırdı.
Kitapların da kendi kaderleri vardı. Her kitap her yerde okunmazdı. Bazı metinler dost meclislerinde paylaşılır, bazıları manastırların sessizliğinde okunur, bazıları ise doğanın içinde daha anlamlı hâle gelirdi. İnsanlar okudukları satırları birbirleriyle paylaşmak için notlar düşer, işaretler koyar, hatta kitapların kenarlarına düşüncelerini yazarlardı. Bugün altını çizdiğimiz satırların da kökleri o eski okuma geleneklerine uzanıyor.
Kitabın anlattığı en etkileyici şeylerden biri de okumanın bir ayrıcalık olduğu dönemlerdir. Bir zamanlar kitaplara ulaşmak zordu; çoğu insan okuyamazdı. El yazmaları büyük emeklerle çoğaltılır, kitaplar değerli birer hazine gibi korunurdu. Matbaanın yaygınlaşmasıyla bilgi daha geniş kitlelere ulaştı ve okuma, toplumları değiştiren güçlü bir araç hâline geldi.
Manguel'in anlattığı dünyada, insanların sesli okuyarak örgütlendiği, öğrendiği ve düşüncelerini yaydığı bir tarih var. Bugün elimizde tuttuğumuz bir kitabın arkasında yalnızca bir yazarın emeği değil; onu yazanların, çoğaltanların, koruyanların ve yüzyıllar boyunca okuyan insanların izleri bulunuyor.
Bu nedenle Okumanın Tarihi sadece kitapların veya okurların tarihi değildir. Aynı zamanda insanlığın düşünme, öğrenme ve paylaşma tarihidir. Kitabı okuduktan sonra insan elindeki kitaba farklı gözle bakmaya başlıyor. Çünkü fark ediyor ki okuduğu sayfalar yalnızca kendi dünyasına değil, geçmişte yaşamış sayısız insanın dünyasına da açılan bir kapıdır.
Ve belki de kitabın bana öğrettiği en önemli şey şu oldu: Her kitap her yerde okunmuyor. Çünkü her kitabın kendine özgü bir zamanı, mekânı ve ruhu var. Okumak yalnızca metni görmek değil, o metnin hak ettiği atmosferle buluşabilmektir. Bu yüzden bir kitabı elimize aldığımızda, aslında geçmişten bugüne uzanan büyük bir geleneğin parçası oluruz.
Yapı kredi yayınları keşke kaynakçaları dipnot olarak düzenle artık. Sürekli arka sayfalara bakmak okumayı zorlayıcı hale geliyor.
·
49 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.