Kıtalar değişir, insan doğası değişmez…
Maryse Condé’yle tanışma romanım Segu. Bir süredir Afrika Edebiyatı denk geliyor okumalarıma. Her seferinde söylenimden sonra günümüzde biraz evrilmiş şekliyle “coğrafya kaderdir ve aynı zamanda kederdir kimilerine göre” deyişini tekrarlıyorum okumalarımda.
En yalın haliyle , tarihî roman yazarken geçmişi romantikleştiren yazarlardan olmadığı kesin Conde’nin. Özellikle Afrika krallıkları, sömürgecilik öncesi toplumlar veya geleneksel yapılar söz konusu olduğunda, onları kusursuz ya da ideal toplumlar olarak sunmuyor. Dinler arası geçişler, animist inançlara göre ritüeller, muskalar, rüyalar, durugörü sahiplerinden alınan haberlere göre davranan insanlar dünyasına dalıyoruz birlikte.
Değişmeyen insanı gerçek de yine aynı. İktidar hırsı!
Kadının konumu da hemen hemen aynı ya iktidar sağlayıcı evlilik için bir obje ya mevki sağlayacak bir çocuk için üretim aracı ya da cinsel haz için onlarcası içinden dönüşümlü seçilen nesne. Ancakyazarımız bu durumu , dönemin toplumsal yapısını çıplaklığıyla göstermek için anlatıyor bize. Aynı tavıra daha sonra erkek egemenliğinin, köle ticaretinin, din savaşlarının ve iktidar mücadelelerinin ele alınışında da tanık oluyoruz.
coğrafya değişiyor, din değişiyor, dil değişiyor , etnisite değişiyor ama iktidar arzusu, statü tutkusu ve insanın kendi çıkarını topluluğun önüne koyması pek değişmiyor. Yani illa beyaz adamın kötülük yapması gerekmiyor; kend içindeki çatlaklar da gereken zararı gayet güzel veriyor. Bu toplumun yıkımını asıl hazırlayan şey dışarıdan gelen güçler mi, yoksa içeride zaten mevcut olan çatlaklar mı?( tanıdık geldi mi?)
Animistlik, İslam, Hıristiyanlık
Yazarın başarısı, bu dinleri kurguda basit bir “iyi-kötü” karşıtlığına indirgememe hali. Hiçbiri tamamen masum ve ideal olan değil, hiçbiri tamamen suçlu da değil. Bize şu soruyu da sorduruyor: İnsanlar dini mi seçer, yoksa dinler insanların kaderlerini ve kimliklerini mi şekillendirir?
Özellikle Traoré ailesinin çocukları farklı yönlere savruldukça bunu görmeye başlıyoruz. Aynı aileden çıkan bireyler farklı dinlere, farklı coğrafyalara ve farklı yaşam biçimlerine yöneliyorlar. Böylece din sadece bir inanç sistemi olmaktan çıkıyor; kimlik, aidiyet ve iktidar meselesine dönüşüyor.
Çok sayfalı, çok karakterli, içinde farklı bir kültür olduğu için akılda kalması güç kişi ve kabile şehir isimleri geçen, bir şekilde tanıdık şehir vs de okumaktan mutlu olduğumuz güzel bir kurguydu.
“Nehirde timsahlar yaşadıkça ismin unutulmayacak” cümlesi bana o coğrafyadaki yaşamın ve iktidar hırsının hem faniliğini hem de vahşiliğini çok güzel geçirdi.
Çevirmenin Şirin Hanımın bu ay farklı bir kitabını daha okuyacağım. İşine verdiği önemi ve disiplinini paylaşımlarından biliyorum, burada da özenli bir çalışmayı okuduk, o yüzden ayrıca tebrik etmek isterim.
·
37 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.