Kendini Kusursuz Sanan İnsanın Aynası: İhyâu Ulûmid’d-Dîn
İmam Gazâli’nin usta kaleminden doğan ve İslam kültürünün her döneminde sevilerek okunan İhyâu Ulûmid’d-Dîn adlı eseri, adeta insanın soluğunu kesen ve gerçekleri ile insanı sarsan bir başyapıt. Kitabın özellikle "Helak Edici Şeyler" (Mühlikât) bölümünde geçen nefis terbiyesi ve ahlakı güzelleştirme kısımları, nefisle mücadele ederken nelere dikkat etmemiz ve o altın orta yolu nasıl bulmamız gerektiğini tüm detaylarıyla anlatan muazzam bir rehber niteliğinde.
Bizler çoğu zaman nefsin, ne pahasına olursa olsun yok edilmesi gereken vahşi bir canavar olduğunu hayal ederiz. Oysa Gazâli, nefsi huysuz ve şımarık bir çocuğa benzetir adeta. Onu döverek, hırpalayarak ya da sadece aç bırakarak yok edemeyeceğimizi; aksine, onunla fıtratına uygun bir orta yol bularak onu eğitebileceğimizi ayetler ve hadisler ışığında bizlere gösterir.
Peki, bana göre kitabın en mühim sorusu olan o can alıcı meseleye gelelim: "İnsan ahlakı gerçekten değişebilir mi?"
Gazâli bu soruya o kadar mantıklı ve rasyonel bir cevap veriyor ki, insanın içi umutla doluyor: "Eğer ahlak değişmeseydi, hayvanları eğitmek mümkün olmazdı, vahşi bir at uysallaşmazdı" diyor. Demek ki güzel ahlak; pes etmeden, pratikle, ısrarla, düşüp tekrar kalkarak kazanılan muazzam bir alışkanlık zinciridir.
Gazâli’nin bütün eserlerinde olduğu gibi, bu kitap da yine usta işi bir incelikle yazılmış. Her satırı insanın yüreğine işleyen, okuyucuyu derin bir manevi rahatlamaya sürükleyen mükemmel bir eser. Kendi iç dünyasıyla yüzleşmek ve ruhuna çekidüzen vermek isteyen herkesin kesinlikle okuması ve hayatına geçirmesi gerekiyor.
Nefs Terbiyesi ve Ahlâkı Güzelleştirmeİmam Gazali