Demokrasi Kendi Düşmanlarına Ne Kadar Hoşgörülü Olmalıdır?
Vural Savaş'ın Militan Demokrasi Eserinde Demokrasinin Kendini Savunma Hakkı
Vural Savaş'ın Militan Demokrasi adlı eseri, Türkiye'de demokrasi, laiklik ve anayasal düzen tartışmalarına "kendini savunan demokrasi" perspektifinden yaklaşan önemli çalışmalardan biridir. Eserin temel tezi, demokrasinin sınırsız bir özgürlük rejimi olmadığı; aksine kendi varlığını ortadan kaldırmayı hedefleyen hareketlere karşı kendisini koruma hakkına ve hatta yükümlülüğüne sahip olduğudur.
Yazar, bu görüşünü öncelikle anayasal hukuk zeminine oturtmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına atıf yaparak, dinsel hak ve özgürlüklerin dahi kamu düzeni, kamu güvenliği ve kamu yararı gerekçeleriyle sınırlandırılabileceğini vurgular. Bu yaklaşım, özgürlüklerin mutlak olmadığı, demokratik sistemin devamı için belirli sınırlar içinde kullanılmaları gerektiği düşüncesine dayanmaktadır. Savaş'a göre demokrasi, kendi araçlarını kullanarak demokrasiyi ortadan kaldırmak isteyen akımlara sınırsız özgürlük tanıyamaz. Böyle bir tutum, demokrasiye hizmet etmek yerine onu savunmasız bırakmak anlamına gelir.
Kitapta savunulan demokrasi anlayışı, siyaset bilimi literatüründe "militan demokrasi" veya Alman hukukundaki adıyla "mücadeleci demokrasi" olarak tanımlanmaktadır. Bu anlayış, demokratik düzenin düşmanlarına karşı pasif kalmaması gerektiğini savunur. Yazar, özellikle laiklik ilkesini hedef alan hareketlerin, demokratik mekanizmaları kullanarak teokratik bir rejim kurma amacına yönelebileceğini ileri sürmekte ve bu nedenle demokrasinin kendisini savunma refleksi geliştirmesini zorunlu görmektedir.
Eserde dikkat çeken bir diğer husus, siyasal partilerin demokratik sistem içindeki rolüne ilişkin değerlendirmelerdir. Savaş, anayasal düzeni reddeden veya onu değiştirmeyi amaçlayan siyasi partilerin faaliyetlerine sınırsız serbestlik tanınmasının, liberal demokrasinin biçimsel ilkelerini özüne feda etmek anlamına geleceğini belirtir. Bu nedenle gerektiğinde parti kapatma yaptırımlarının uygulanmasını demokratik düzenin korunması açısından meşru görmektedir.
Yazar görüşlerini tarihsel örneklerle desteklemeye çalışır. Özellikle Almanya'da Nazi Almanyası'nın Yükselişi, İtalya'da Faşist İtalya Dönemi ve Doğu Avrupa'daki komünist rejimler örnek gösterilerek, demokratik süreçlerden yararlanarak iktidara gelen hareketlerin daha sonra demokratik sistemi ortadan kaldırdığı ileri sürülür. Hitler'in seçimler yoluyla iktidara gelmesi ve sonrasında totaliter bir rejim kurması, kitapta "demokrasinin kendisini savunamamasının bedeli" olarak sunulmaktadır.
Savaş'ın incelemesinde yalnızca faşizm değil; din temelli, mezhep temelli, etnik ayrılıkçı ve komünist hareketler de demokratik düzen açısından potansiyel tehditler olarak değerlendirilmektedir. Yazara göre bu tür hareketler geniş toplumsal destek elde ettiklerinde demokratik kurumların işleyişini bozabilir ve anayasal düzeni tehlikeye atabilirler. Bu nedenle devletin yalnızca ceza hukuku araçlarıyla değil, siyasal ve anayasal tedbirlerle de önlem alması gerektiği savunulmaktadır.
Kitabın teorik dayanaklarından biri de Alman hukukçu Karl Loewenstein tarafından geliştirilen "ateşe ateşle karşılık verme" anlayışıdır. Buna göre demokratik rejimler, kendilerini ortadan kaldırmak isteyen örgütlü siyasal hareketlere karşı tarafsız kalamazlar. Çünkü demokratik düzen yıkıldıktan sonra hukuki yaptırımların uygulanması mümkün olmayacaktır. Bu nedenle tehdit ortaya çıktıktan sonra değil, tehdit büyümeden önce önlem alınması gerekmektedir.
Sonuç olarak Militan Demokrasi, özgürlük ile güvenlik, çoğulculuk ile anayasal düzenin korunması arasındaki gerilimi merkeze alan bir eserdir.
Vural Savaş, demokrasinin yalnızca seçimlerden ibaret olmadığını; laiklik, hukuk devleti ve anayasal düzen gibi temel ilkelerle birlikte anlam kazandığını savunmaktadır. Kitap, demokratik sistemin kendi düşmanlarına ne ölçüde hoşgörü göstermesi gerektiği sorusuna net bir cevap vermekte ve demokrasinin gerektiğinde kendisini korumak için sert tedbirlere başvurabileceğini ileri sürmektedir. Bu yönüyle eser, Türkiye'deki laiklik ve demokrasi tartışmalarında "özgürlükçü demokrasi" ile "militan demokrasi" anlayışları arasındaki fikrî ayrımın önemli örneklerinden biri olarak değerlendirilebilir.
·
42 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.