Yabancı: Absürdizm,Yabancılaşma ve Bireyin Toplumla ÇatışmasıAlıntı
Bundan yıllar önce Camus’nün Yabancı romanını üniversitede edebiyat ve felsefe dersimizde okuyup üzerine konuşmuş ve incelemeler yazmıştık. Bu seferki okumamda da eser hakkındaki fikirlerim büyük ölçüde değişmediği için kendi incelememi kısaltarak bir kısmının çevirisini buraya bırakıyorum.
Başkahraman Meursault, toplumun yerleşik normlarına karşı oldukça kayıtsız bir karakterdir. Hayatı sürekli sorgulamaz; yaşamında meydana gelen olayları olduğu gibi kabul eder. Roman iki bölümden oluşur. İlk bölüm bir ölüm haberiyle başlar. Meursault annesinin öldüğünü öğrenir. Ancak bu haber karşısında büyük bir üzüntü ya da şok yaşamaz. Annesinin cenazesi sırasında kahve içer ve uyumak ister. Daha sonra Marie ile bir ilişkiye başlar ve annesinin cenazesinden hemen sonraki gün onunla sinemaya gider.
Meursault’nun bu tavrı, Camus’nün ölüm anlayışıyla ilişkilendirilebilir. Camus’ye göre yaşamın kendisinde önceden verilmiş bir anlam yoktur; ancak bütün bu anlamsızlık içinde kesin olan tek gerçek ölümdür. Ölüm, yaşamın kaçınılmaz ve nihai sonucudur. Bu nedenle insanlar yaşadıkları sürece hayatın güzelliklerini deneyimlemeli ve yaşamlarını değerli kılmalıdırlar. Camus, ölümden sonra bir yaşam olduğuna inanmaz. Ona göre insanın görevi, ölümün kaçınılmazlığı karşısında özgürlük, tutku ve başkaldırıyla yaşamaktır. Bu nedenle Tanrı’ya inanmaz ve evrenin Tanrı tarafından yaratıldığı düşüncesini kabul etmeyi bir tür “felsefi intihar” olarak değerlendirir.
Bu bakış açısı doğrultusunda Meursault, annesinin cenazesinde son derece sakin ve duygusuz görünür. Karakter, Camus’nün absürdizm anlayışını yansıtan bir yaşam görüşüne sahiptir. Toplumdaki diğer insanlarla aynı duyguları ve ahlaki değerleri paylaşmaz. Bu nedenle insanlar tarafından soğukkanlı ve duyarsız olarak görülür. Sonuç olarak toplumdan dışlanır ve yabancılaştırılır. Toplum onu bir yabancı olarak görür çünkü onu anlayamaz; yalnızca diğerlerinden farklı olduğu için ötekileştirir.
Romanın ikinci bölümünde toplumun temsilcileri olarak görülebilecek çeşitli tanıklarla karşılaşırız. Camus burada insanların her şeyi mantıklı açıklamalarla anlamlandırma çabasını eleştirir. Ona göre yaşamda bazı olayların kesin ve tatmin edici bir açıklaması olmayabilir. İnsanlar her şeyi açıklamak zorunda değildir; bazı gerçekleri olduğu gibi kabul etmeyi öğrenmelidirler. Bu anlayış, Meursault karakteri aracılığıyla romanda açıkça görülür.
Romanın temel temaları arasında anlamsızlık, yabancılaşma, fiziksel yaşamın önemi ve iletişimsizliğin tehlikeleri yer alır. Meursault yaşamı nesnel bir anlamdan yoksun olarak görür ve insanların hayata kesin anlamlar yükleme çabalarını absürd bulur. Böylece Camus’nün absürdizm anlayışı roman boyunca bu temalar aracılığıyla okuyucuya aktarılır.
Romanda Marie’nin Meursault’ya evlenme teklif ettiği sahne, yaşamın anlamsızlığı temasının önemli örneklerinden biridir. Marie ona onu sevip sevmediğini sorar. Meursault ise bunun önemli olmadığını ve isterse evlenebileceklerini söyler. Bu tavır, Camus’nün evrenin nesnel bir anlam taşımadığı yönündeki düşüncesini yansıtır. İnsanlar her şeyi anlamlandırmaya çalışmak yerine kendi yaşamlarını yaşayarak ve kendi değerlerini oluşturarak anlam yaratmalıdırlar.
Roman boyunca Meursault’nun davranışları çevresindeki fiziksel koşullardan etkilenir. Özellikle güneş ve sıcaklık onun üzerinde büyük bir baskı yaratır. Annesinin cenazesinde ve sahilde yoğun güneş nedeniyle rahatsızlık hisseder. Roman, cinayet anında güneşin bunaltıcı etkisini özellikle vurgular; bu durum Meursault’nun davranışını etkileyen unsurlardan biri olarak yorumlanabilir. Romanda güneş, doğanın ve evrenin insana karşı kayıtsız güçlerini simgeler. Buna karşılık deniz ve su, Meursault için rahatlama ve özgürlük anlamına gelir.
Romanın ikinci bölümünde yer alan mahkeme sahneleri de oldukça önemlidir. Mahkeme, toplumun ve geleneksel değerlerin bir temsilidir. Hukuk sistemi ve toplumsal düzen, yaşamın anlamlı olduğu düşüncesini sürdürmeye çalışır. Ancak romanda yargılanan yalnızca Meursault’nun işlediği suç değildir; onun karakteri ve yaşam anlayışı da yargılanır. Savcı, Meursault’yu ruhsuz bir canavar ve toplum için bir tehdit olarak göstermeye çalışır. Böylece dava, bir cinayet davası olmaktan çıkar ve topluma karşı işlenmiş bir suç gibi sunulur.
Bu durum, toplumun farklı olan bireyleri nasıl yargıladığını ortaya koyar. İnsanlar çoğu zaman kişinin eylemlerinden çok onun düşüncelerini ve yaşam tarzını sorgularlar. Romanda Hristiyanlıkla ilgili bazı semboller de yer alır. Meursault hapisteyken bir papaz onu ziyaret eder ve Tanrı’ya inanmasını sağlamaya çalışır. Ancak Meursault bunu reddeder ve dini konularla vakit kaybetmek istemediğini söyler. Bu sahne, Camus’nün dine bakış açısını yansıtır. Papaz aynı zamanda Meursault’nun yaşamın anlamsızlığını bütünüyle kabul etmesine giden süreçte önemli bir dönüm noktasını temsil eder.
Sonuç olarak Yabancı romanı boyunca Camus’nün absürdizm anlayışını yansıtan birçok örnekle karşılaşırız. Meursault karakteri aracılığıyla Camus, insanların anlamdan yoksun bir evrende yaşadıklarını; ancak buna rağmen özgürlük, tutku ve başkaldırı yoluyla yaşamlarını değerli kılabileceklerini göstermektedir. Roman, bireyin toplumla olan çatışmasını ve yaşamın anlamı üzerine felsefi sorgulamaları etkileyici bir şekilde ortaya koyan önemli bir eserdir.
·
49 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.