Gerçek liderlik zorbalık değil, meşruiyet üretme yeteneğidir.Edebiyat
Malevil: Dünyanın Sonundan Çok İnsanlığın Yeniden Başlangıcı
Bazı kitaplar vardır; onları bitirdiğinizde hikâyeyi değil, fikirleri düşünmeye devam edersiniz. Robert Merle’nin Malevil romanı benim için tam olarak böyle bir kitap . İlk bakışta sıradan bir kıyamet sonrası romanı gibi anlaşılıyor. Nükleer bir felaket yaşanır, dünya yıkılır ve hayatta kalan insanlar yaşam mücadelesi verir. Ancak kitabı okudukça anlıyorsunuz ki Merle’nin asıl derdi dünyanın nasıl yok olduğu değil, insanlığın sıfırdan nasıl yeniden ayağa kalkacağı.
Romanın en etkileyici yanı, medeniyet dediğimiz şeyin aslında ne kadar kırılgan olduğunu göstermesi. Bugün hayatımızın vazgeçilmez parçaları olan devlet, hukuk, elektrik, iletişim ve ulaşım ağları birkaç dakika içinde ortadan kalkıyor. Geriye ise yalnızca insan kalıyor. İşte asıl soru burada başlıyor: İnsan, elindeki tüm teknolojik ve kurumsal araçlar yok olduğunda nasıl bir toplum kurar?
Malevil’de hayatta kalan insanlar yalnızca yiyecek bulmaya çalışmıyor. Aynı zamanda yeni bir düzen kurmaya çalışıyorlar. Bu nedenle roman bana bir macera hikâyesinden çok bir siyaset ve toplum felsefesi denemesi gibi geldi. Robert Merle, karakterleri üzerinden farklı yönetim biçimlerini, liderliği ve iktidarın kaynaklarını sorguluyor.
Romanın merkezindeki Emmanuel Comte karakteri özellikle dikkat çekici. Günümüz popüler kültüründeki kıyamet sonrası kahramanlar gibi kaba kuvvetle öne çıkan biri değil. İnsanları ikna edebilen, güven veren ve ortak amaç etrafında toplayabilen bir lider. Onun karşısında ise dini kullanarak korku üzerinden otorite kuran Fulbert bulunuyor. Aslında romanın gerçek çatışması da burada yatıyor. Bir tarafta iş birliği ve rıza üzerine kurulu bir toplum modeli, diğer tarafta korku ve dogma üzerine inşa edilmiş bir düzen.
Malevil’i benim gözümde özel yapan bir başka unsur da insan doğasına yaklaşımı. Günümüzde birçok kıyamet sonrası hikâyede insanlar kısa sürede vahşileşir ve birbirlerini yok etmeye başlarlar. Merle ise daha farklı düşünüyor. Ona göre insan sadece yıkıcı değil, aynı zamanda kurucu bir varlıktır. Roman boyunca karakterlerin tarım yapmaya, üretmeye, ticaret kurmaya ve topluluk oluşturmaya çalıştıklarını görüyoruz. Bu yüzden Malevil, dünyanın sonunu anlatan karanlık bir hikâyeden çok, insanlığın yeniden doğuşunu anlatan bir roman gibi hissettiriyor.
Kitabı okurken dikkatimi çeken bir diğer nokta ise teknolojinin ortadan kalkmasıyla toplumun aslında ileriye değil, geçmişe dönmesi oldu. Merkezi devletlerin çöktüğü, yerel liderlerin ortaya çıktığı, güvenliğin ve üretimin yerelleştiği yeni bir dünya oluşuyor. Bir anlamda Merle bize modern dünyanın çöküşünden sonra yeniden bir Orta Çağ düzeninin doğabileceğini düşündürüyor.
Bugün üzerinden yarım asırdan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen Malevil hâlâ güncelliğini koruyor. Çünkü aslında nükleer savaş hakkında değil; devlet, toplum, liderlik, din ve insan doğası hakkında sorular soruyor. Bu sorular da aradan geçen yıllara rağmen geçerliliğini kaybetmiş değil.
Benim için Malevil’in en büyük başarısı, kıyamet sonrası bir dünyayı anlatırken asıl odağı insanın kendisine çevirmesi oldu. Kitap bittiğinde aklımda kalan şey patlamalar ya da felaket değil, insanların yeniden bir toplum kurmaya çalışırken verdikleri mücadeleydi.
Sonuç olarak Malevil’i yalnızca bir bilimkurgu romanı olarak görmek haksızlık olur. Bu kitap aynı zamanda insanlık üzerine yazılmış güçlü bir düşünce deneyidir. Dünyanın sonunu değil, insanlığın yeniden başlangıcını anlatır. Belki de bu yüzden yıllar geçse de unutulması zor romanlardan biri olmayı sürdürüyor.
·
41 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.