Judith Hermannın ilk bakışta bir anı kitabı gibi görünse de aslında hafıza aile kimlik ve yazarlık üzerine kurulmuş derinlikli bir iç hesaplaşma metnidir. Hermann yaşamını kronolojik bir düzen içinde anlatmak yerine, zihninde kalan anı parçalarını eksik hatırlamaları ve geçmişe dair sorgulamalarını bir araya getirerek okuru kendi iç dünyasına davet eder. Bu yönüyle eser bir yaşam öyküsünden çok geçmişin insan belleğinde nasıl şekillendiğini araştıran edebi bir düşünce metni niteliği taşır. Kitap boyunca yazarın özellikle ailesiyle daha da önemlisi babasıyla kurduğu karmaşık ilişki dikkat çeker. Ancak Hermann bu ilişkiyi anlatırken ne hesaplaşmacı ne de suçlayıcı bir tavır benimser daha çok anlamaya çalışan geçmişe mesafeli ama dürüst bir gözle bakan bir anlatıcı olarak karşımıza çıkar. Bu yaklaşım anlatılanların samimiyetini artırırken okurun da kendi aile ilişkileri ve geçmiş deneyimleri üzerine düşünmesine neden olur. Eserin en etkileyici yanlarından biri hafızanın güvenilirliğini sürekli sorgulamasıdır. Hermann zaman zaman anlattığı bir olayın gerçekten öyle yaşanıp yaşanmadığından emin olmadığını dile getirir ve böylece okura geçmişin aslında sabit bir gerçeklik değil sürekli yeniden kurulan bir anlatı olduğunu hissettirir. Bu durum kitabı yalnızca kişisel bir anlatı olmaktan çıkarıp evrensel bir sorgulamaya dönüştürür. Anlatım dili ise son derece sade, duru ve inceliklidir. Yazar büyük olaylara ya da dramatik kırılmalara yaslanmaz aksine sessizliklerden yarım kalmış cümlelerden ve küçük ayrıntılardan güçlü bir atmosfer yaratır. Okurken çoğu zaman Hermannın anlattıklarından çok anlatmadıklarının etkisi hissedilir. Bu nedenle kitap hızlı akan bir olay örgüsü arayan okurlar için durağan gelebilir ancak metnin asıl gücü de tam olarak bu sakinliğinde saklıdır.
Kişisel olarak kitabın en başarılı tarafının bir hayat hikâyesi anlatmaktan çok hatırlamanın ne anlama geldiği sorusuna odaklanması olduğunu düşünüyorum. Hermannın sesi son derece doğal ve içten okura sürekli bir şeyler öğretmeye çalışan değil kendi deneyimleri üzerine düşünen bir insanın sesi gibi geliyor. Kitabı okurken sık sık eski fotoğraflara bakıyormuş hissine kapıldım bazı kareler net bazıları silik bazıları eksik ama tam da bu eksiklikler onları gerçek kılıyor. Eserdeki melankoli ağır ve bunaltıcı değil daha çok zamanın geçişini ve geçmişin geri getirilemez oluşunu kabul eden dingin bir hüzün şeklinde kendini gösteriyor. Bu nedenle büyük olaylardan çok insan ruhunun sessiz bölgeleriyle ilgilenen okunduktan sonra da uzun süre zihinde yaşamaya devam eden etkileyici ve incelikli bir eser olarak değerlendirilebilir.
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.