Orta Çağ’ın Kalbine Canlı Bir Pencere: İbn Münkız Haçlılara KarşıAnı-Mektup-Günlük
Selahattin Hacıoğlu’nun titiz ve akıcı çevirisiyle Türkçeye kazandırılan Üsame İbn Münkız’ın İbn Münkız Haçlılara Karşı (orijinal adıyla Kitâbü'l-İ'tibâr) eseri, alışılagelmiş kuru ve sıkıcı tarih kitaplarından çok farklı, adeta zaman makinesine binip 12. yüzyılın çalkantılı Orta Doğu dünyasına atlamak gibi bir deneyim sunuyor. Bu eseri sadece bir tarih kitabı olarak görmek büyük bir haksızlık olur; çünkü karşımızda Artuklular, Zengiler ve Selahattin Eyyubi gibi İslam tarihinin kaderini belirleyen aktörlerin hüküm sürdüğü bir dönemde bizzat cephede kılıç sallamış, diplomasi yürütmüş ve saray entrikalarına şahit olmuş soylu bir Müslüman şövalyenin canlı hatıraları duruyor.
Nitekim benim hiç sevmediğim Amin Maalouf'un Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri kitabını yazarken en çok beslendiği ve referans aldığı ana kaynağın bu hatırat olması, eserin tarihsel ve edebi kıymetini tek başına kanıtlamaya yetiyor.
Kitabın en büyüleyici yönü, büyük kuşatmaları ve siyasi hamleleri makro bir tarihçi gözüyle değil, mikro düzeyde bir insan hikayesi olarak ele almasıdır. Üsame İbn Münkız; Kahire, Musul ve Şam üçgeninde geçen ömrü boyunca Doğu ve Batı medeniyetlerinin çarpışmasına en ön safta tanıklık etmiştir. Ancak kitap sadece havada uçuşan kılıçları veya stratejik hamleleri anlatmıyor; bizi o dönemin gündelik yaşamının, kültürel şoklarının ve hatta sosyolojik yapısının tam ortasına bırakıyor. Özellikle yazarın dönemin tıp dünyasına dair aktardığı gözlemler inanılmaz derecede dikkat çekici. Haçlı doktorlarının barbarca ve ilkel tedavi yöntemleri (örneğin bir akıl hastasının kafasını haç şeklinde yarıp içine tuz basarak öldürmeleri veya basit bir çıbanı olan bacağı baltayla keserek hastanın ölümüne yol açmaları) ile Doğu medeniyetinin bitkisel ve rasyonel tıbbı arasındaki uçurumu okurken şaşkınlığınızı gizleyemiyorsunuz. Bunun yanı sıra, av partileri, saray içi güç savaşları, kadınların sosyal yaşamdaki yeri ve iki düşman toplumun barış dönemlerinde nasıl komşuluk yaptığı gibi detaylar, Orta Çağ insanının zihin dünyasını anlamamızı sağlıyor.
Kitapta anlatılan bazı olaylar, mızrakla aslan avlama sahneleri veya imkansız görünen askeri başarılar, yazarın kendisini adeta mitolojik bir kahraman ya da Herkül gibi gösterme arzusundan ötürü fazlasıyla abartılmış hissettiriyor. Bu durum anlatının objektifliğine ve inandırıcılığına gölge düşürse de hatırat türünün doğasında var olan öznel abartılar olarak kabul edilebilir. Hatta bu "epik şövalye" üslubu, kitaba edebi bir macera romanı havası katarak okunabilirliği artırıyor. Sonuç olarak; tüm bu edebi abartıları, yazarın egosunu ve kişisel övgülerini bir kenara bıraktığınızda, elinizde kalan şey muazzam bir tarihi hazinedir. Hristiyan ve Müslüman dünyası arasındaki amansız mücadeleyi, nefreti, ama aynı zamanda şaşırtıcı dostlukları ve kültürel etkileşimleri tüm çıplaklığıyla görmek isteyen her tarih meraklısının bu kitabı kütüphanesinin başköşesine koyması gerekiyor. Dönemin ruhunu, kokusunu ve acımasızlığını hissettiren bu eser, Orta Doğu tarihine ilgi duyan herkes için kaçırılmayacak bir başyapıt.
#ibnmünkızhaçlılarakarşı #kitabüleytibar #üsameibnmünkız #kitapincelemesi #tarihkitapları #haçlıseferleri #1000kitap #okudumbitti #kitaptavsiyesi #ortaçağtarihi
·
1 +1'leme
·298 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.