Sanatçı güzel şeylerin yaratıcısıdırEdebiyat
Dorian Gray'in Portresi - Oscar Wilde
"Yaşamın amacı kendi kendini geliştirmek, tekâmül etmektir. Dünyaya gelme sebebimiz özümüzün farkına varmaktır."
Oscar Wilde'ın en önemli ve tartışmalı eserlerinden birisi olan Dorian Gray'in Portresi, Dorian adında oldukça yakışıklı ve çevresi tarafından hayranlık duyulan bir adamın, ebedi gençlik arzusu sonucu yapılan sanat eserinin, bir insanın ömrünü nasıl bu kadar etkileyebileceğini anlatmaktadır.
Hikâyede üç önemli karakter ön plana çıkmaktadır. Ana karakter Dorian, Lord Henry ve ressam Basil.
Lord Henry, felsefi ve sanatsal olan konuşmaları yüzünden Dorian'ı etkisi altına almış, son derece bilgili ve kültürlü birisidir. Yaptığı yerinde tespitler ve dünya görüşü, onu diğer insanlardan farklı bir konuma yerleştirmesine sebep olmaktadır.
Lord Henry'nin, insana dair önemli görüşleri şunlardır:
"Modern çağın ideali iyi eğitimli insandır. İyi eğitim görmüş insanın zihni ise korkunçtur; her şeyin ederinin üzerinde satıldığı canavarlarla dolu, tozlu bir çıfıt çarşısı gibidir."
"Bir insanı etkilemek ona kendi ruhunu vermektir. Etkilenen kişi artık kendi fikirleriyle düşünemez, kendi tutkularıyla yanıp tutuşamaz hale gelir."
"Yaşamın amacı kendi kendini geliştirmek, tekâmül etmektir. Dünyaya gelme sebebimiz özümüzün farkına varmaktır."
"Sahip olunabilecek en kıymetli şey gençliktir."
"Günümüzde insanlar benliklerini sinsice kuşatan sağduyudan ölüyor; aslında asla pişman olunmaması gereken tek şeyin hataları olduğunu anladıklarındaysa iş işten geçmiş oluyor."
Lord Henry'nin söylediği bu çarpıcı sözler belki de günümüz açısından değerlendirildiğinde dahi oldukça önemli olan, insana dair birçok şeyi hatırlatmaktadır. Bunlardan en dikkat çekicisi çevremize karşı en faydalı olacak şekilde yaşamak ve bu hayatta; kalıcı, sürdürülebilir, uygulanabilir bir şeyler kurmak ya da icat etmektir. Lord Henry'nin bu bencil zevk odaklı ve çarpıcı sözleri, aslında tam tersine bizlere günümüz dünyasında kendi özümüzün farkına vararak çevremize ve geleceğe kalıcı, anlamlı değerler bırakmamız gerektiğini hatırlatmaktadır. İnsanların pek çoğu gündelik hayatında sadece kendi faydasını yönelik şehvet ve zevk uğruna zamanını boşa harcamaktadır. Kendi özümüzün farkına varmalı ve inkişafa matuf olarak hayatımızı sürdürmeliyiz.
Victoria Çağı
Romanın belki de göze çarpan en önemli konularından biri de Victoria dönemine ve onun sosyal yaşam tarzına yönelik toplum eleştirisidir.
Victoria dönemi, toplumsal olarak ahlâki çöküşe doğru gittiği ve sanayileşme sonucu olarak insanların yaşam tarzlarında hızlı bir şekilde dönüştüren bir yapı vardır.
Victoria dönemi sosyal olarak ikiye ayıracak olursak bunlardan biri lüks ve şatafat hayatı yaşayan aristokrat kesim bir de açlık ve sefalet altında yaşamaya çalışan köylü insanlardır. Dönemin yazarları bu iki kesimden yola çıkarak eserlerinde bu hayatı yansıtmaya çalışmıştır.
Oscar Wilde ise bu kitabında, gösterişli ve süslü yaşam tarzını benimseyen aristokrat kesimi anlatmakta ve onları eleştirmektedir.
Yaptığı eleştirileri süslü bir şekilde kapatarak değil de açık ve anlaşılır sade bir dil kullanmaktadır.
İngiliz toplumunun aksayan ve geliştirmesi gereken kısımları, karakterlerin diyaloglarına yansımıştır örnek olarak:
"Sevgili dostum bizim iki yüzlü insanlardan oluşan bir ülkede yaşadığımızı unutuyorsun."
"On dokuzuncu yüzyılı yapış yapış merhamet duygumuzla tükettiğimize göre, çıkış yolunu bilimde aramalıyız."
"Günümüzde insanlar her şeyin fiyatını biliyorlar da hiçbir şeyin kıymetini bilmiyorlar."
"Portre" Hikâyesine Olan Benzerlik
Romanın hikâye olarak kurgusal açıdan ona en çok benzeyen bir başka kitap ise Nikolay Gogol’ün "Portre" adlı eseridir. Portre, fakir ve geçinmekte zorluk yaşayan bir ressamın, satın aldığı bir portre üzerinden hayatını kökten değiştirmesini konu alan bir hikâyedir. Bu hikâyede de aynen Dorian Gray'in Portresi kitabında olduğu gibi toplumun gösterişli ve şatafatlı hayatını eleştirir. Halkın resime ve sanata olan bakış açısı, Portre kitabının ana karakterini fazlasıyla etkilemektedir.
Sonuç olarak yazarın dönem eleştirisi, toplumun eksik ve geliştirilmesi gereken yönlerini anlattığı bu kitap, günümüzde bile hâlâ okunmaya değer önemli bir eserdir. Hikâyenin bize vermek istediği en önemli mesaj, insanın kendi vicdanından ve ruhunun gerçek yüzünden kaçamayacağı ve istediğiniz kadar onu gizlemeye veya süslemeye çalışırsanız çalışın, bunun bir fayda olmayacağıdır.
Kitabın önsözünde yer alan sanatla ilgili olan sözlerde insana dair çok fazla şey anlatmaktadır. Sanat, en basit hâliyle insanın hem kendisini, hem çevresini, hem de dünyaya olan bakış açısını tanımlama ve anlama yolunda gidebileceği en iyi yöntemdir. İnsan doğumundan ölümüne kadar hayatı anlamlandırmaya ve çözümlemeye çalışır. Sanat ise bu konuda ona en iyi araçtır. Sanat, insanı kültürel anlamda çeşitlilik katmasını sağlarken hayata dair donanımlı kılar. Nitekim kitabın ön sözünde buna bağlı olarak çok güzel bir cümle vardır: "Güzel şeylerden güzel anlamlar çıkaranlar kültürlü insanlardır. bunlar açısından umut vardır. Sanatçı güzel şeylerin yaratıcısıdır."
·
27 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.