Elektra miti
Klasik edebiyat her zaman ilgimi çeken bir alan oldu. Geçen yıllarda Antigone ve Medea tiyatrolarını izleme fırsatı bulmuştum. Oyunları izledikten sonra eserlerin metinlerini de okudum ve hikâyeleri çok daha iyi anlamaya başladım. Ancak Yunan mitolojisinde o kadar fazla karakter, kahraman, tanrı ve tanrıça var ki bir süre sonra isimler ve olaylar birbirine karışabiliyor. Bu yüzden bu dönem tekrar Yunan edebiyatına ve mitolojisine vakit ayırmak istedim. Bunun bir nedeni de genelde okuduğum ve buraya da eklediğim kitapların derslerimin ve sınavlarımın bir parçası olması.
Kendi adıma en verimli çalışma yöntemim önce eserin Türkçe çevirisini okumak, ardından mümkünse orijinal dilinden incelemek olduğunu fark ettim. Sonrasında filmini ya da tiyatro uyarlamasını izlediğimde olay örgüsü, karakterler ve semboller zihnimde çok daha net oturuyor. Bu yöntemin faydasını sınavlarımda da birçok kez gördüm. Sadece özet okuyarak çalıştığımda olaylar kolayca karışabiliyor; fakat metni okuyup ardından sahnede veya filmde görmek karakterleri daha iyi tanımamı ve hikâyeyi unutmamamı sağlıyor.
Bu süreçte Elektra önemli bir mit. Hatta aynı hikâye Aiskhylos, Sophokles ve Euripides tarafından farklı şekillerde anlatılmış. Aiskhylos hukuku ve toplumsal düzeni, Sophokles karakterin gücünü ve vicdanını, Euripides ise insanın iç dünyasındaki o gri alanları ve gerçekçiliği ön plana çıkararak anlatmayı tercih etmişler.
Elektra'nın konusunu kısaca şöyle ekleyeyim buraya. Elektra'nın babası Agamemnon, Truva Savaşı'ndan döndükten sonra karısı Klytaimnestra ve onun sevgilisi Aigisthos tarafından öldürülür. Öldürülme sebebi de şudur : Agamemnon, Truva’ya gitmeden önce kendi kızı Iphigenia’yı kurban eder. Klytaimnestra da hem bu yüzden hem de Agamemnon’un başka ihaneti (savaşta yanında Kassandra’yı getirmesi) nedeniyle onu affetmez ve onu öldürür. Zavallı babasının akıbetine durmadan ağlayan Elektra, yıllarca babasının intikamını almak ister ancak tek başına bunu başaramaz.
Küçük kardeşi Orestes, sürgünde büyüdükten sonra gizlice geri döner. Önce öldüğü haberini yayarak annesini ve Aigisthos'u kandırır. Daha sonra Elektra ile buluşur ve birlikte plan yaparlar. Orestes önce annesi Klytaimnestra'yı, ardından Aigisthos'u öldürerek babasının intikamını alır.
Orestes’in durumu baya zor aslında. Babasının intikamını almak istiyor ama bunu yapınca kendi annesini öldürmüş oluyor. Antik Yunan’da anne öldürmek çok büyük bir suç sayıldığı için Orestes ne yaparsa yapsın suçlu gibi görülüyor. Sonunda babasının intikamını alıyor ama bu sefer de Erinysler denen öç tanrıçaları peşine düşüyor, yani huzur bulamıyor.
Elektra kısmı da şöyle: Psikolojide “Elektra Kompleksi” denilen şey, kız çocuklarının babaya daha bağlı olup anneye karşı daha mesafeli hissetmesi fikrinden geliyor. Jung da bu duruma Elektra’nın hikayesinden yola çıkarak bu ismi veriyor. Yani eski bir mit, bugün psikolojide kullanılan bir kavrama isim olmuş oluyor.
Kısa not: Mitolojiyi okumadan önce karakterleri (Tanrı, Tanrıçaları ve tragedya yazarlarını) tanımak gerek. Yoksa olay örgüsünü anlamak zorlaşır.
...
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.