Yazar:
Sophokles
Çevirmen:
Azra Erhat
Tahmini Okuma Süresi:
1 sa. 37 dk.
Sayfa Sayısı:
57
Basım Tarihi:
24 Mart 2021
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786053606383
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
9 diğer baskı · Tümünü Göster
Elektra
3.477 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 24 Mart 2021 · 57 s.
Elektra
194 okunmaBordo Siyah Yayınları · 6 Haziran 2018 · 120 s.
Elektra
43 okunmaKarbon Kitaplar · Mayıs 2020 · 104 s.
Elektra
34 okunmaKapra Yayıncılık · · 96 s.
Elektra
26 okunmaBordo Siyah Yayınları · 2013 · 120 s.
Elektra
14 okunmaMEB Basımevi · 1946 · 73 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Antik Metinlerde "İntikam" Öyküsünün Ortaya Çıkışı: ElektraEdebiyat
Bugün yine Yunanistan’ın antik dönemine bir yolculuk gerçekleştireceğiz ve mitolojideki en ünlü öykülerden birine konuk olacağız; Elektra ve Orestes’in öyküsüne. Başlayalım.
Elektra: “Hayatım pek güzel, hayran olunacak doğrusu!
Khrysothemis: “Güzel olurdu, eğer iyi düşünmesini bilseydin.” (sayfa 13)
1.Sophokles’e Dair:
Önceki incelemelerimde de bahsettiğim üzere, Sophokles tragedya sanatının “üç büyükler”inden biri olarak bilinir. 
Aiskhylos ve 
Euripides'e oranla halk tarafından daha fazla sevilen Sophokles hayatı boyunca 123 oyun kaleme almıştır. Bu oyunlardan 116’sı ne yazık ki 21. yüzyılın dünyasına dek ulaşamamıştır. Antik Yunan devrinde edebiyatın yükselişini simgeleyen bu oyunlardan yalnızca 7’sini okuyabiliyor olmak oldukça üzücü.
M.Ö. 495’te doğduğu düşünülen Sophokles, tiyatro tekniğini değiştirmiş, diyaloglara, kostüme ve dekora, çağdaşı diğer yazarlara oranla daha fazla önem vermiştir. Katıldığı yarışmalarda 20’den fazla ödül kazandığını bildiğimiz Sophokles’in oyunlarındaki en önemli tema ise şüphesiz “yazgı”dır. Konu edindiği efsanelerdeki karakterlerin yaşamlarına baktığımızda, başta 
Kral Oidipus olmak üzere, kaderleriyle yüzleşmek zorunda olduklarını gözlemleriz.
Adeta altın değerinde olan bu mitoloji kaynaklı öyküler zamanında antik tiyatrolarda ve odeonlarda oynanarak halkı sanatla buluşturmuşlardır. Fakat tragedya sanatının etkisinin daha çok halkın kendi haline şükretmelerini sağlamak olduğunu da belirtmek gerek. Zira oynanan oyunların neredeyse tamamı aristokrat, zengin ve yönetimde görevli kişilerin başından geçmektedir ve bu durum da halkın onları izlerken “iyi ki ben soylu biri değilim” diyerek tatmin olmalarını sağlamaktadır.
2. Oyundaki Karakterlere Dair:
Elektra: “Kötülük beni kötülüğe mecbur etti.” (sayfa 8)
Elektra: Agamemnon ve
Sophokles tragedya sanatının “üç büyükler”inden biri olarak bilinir. Aiskhylos ve Euripides'e oranla halk tarafından daha fazla sevilen Sophokles hayatı boyunca 123 oyun kaleme almıştır. Bu oyunlardan 116’sı ne yazık ki 21. yüzyılın dünyasına dek ulaşamamıştır. Antik Yunan devrinde edebiyatın yükselişini simgeleyen bu oyunlardan yalnızca 7’sini okuyabiliyor olmak oldukça üzücü.
M.Ö. 495’te doğduğu düşünülen Sophokles, tiyatro tekniğini değiştirmiş, diyaloglara, kostüme ve dekora, çağdaşı diğer yazarlara oranla daha fazla önem vermiştir. Katıldığı yarışmalarda 20’den fazla ödül kazandığını bildiğimiz Sophokles’in oyunlarındaki en önemli tema ise şüphesiz “yazgı”dır. Konu edindiği efsanelerdeki karakterlerin yaşamlarına baktığımızda, başta Kral Oidipus olmak üzere, kaderleriyle yüzleşmek zorunda olduklarını gözlemleriz.
Adeta altın değerinde olan bu mitoloji kaynaklı öyküler zamanında antik tiyatrolarda ve odeonlarda oynanarak halkı sanatla buluşturmuşlardır. Fakat tragedya sanatının etkisinin daha çok halkın kendi haline şükretmelerini sağlamak olduğunu da belirtmek gerek. Zira oynanan oyunların neredeyse tamamı aristokrat, zengin ve yönetimde görevli kişilerin başından geçmektedir ve bu durum da halkın onları izlerken “iyi ki ben soylu biri değilim” diyerek tatmin olmalarını sağlamaktadır.
2. Oyundaki Karakterlere Dair:
Elektra: “Kötülük beni kötülüğe mecbur etti.” (sayfa 8)
Elektra: Agamemnon ve''Elkatra'' Manyetik Alan. (Kod adı intikam)
Çağlar öncesinin tiyatral ''töre cinayetine'' şahit olduğumuz bu eserde baskın karekter olan Elektra'nın , akibetinin öldürülmüş babası gibi olacağından korktuğu erkek kardeşini ( Orestes'i ) saraydan kaçırtıp, birgün intikam almak üzere geri dönmesini tembihlemesiyle başlar. Babasının ölümünden sorumlu tuttuğu annesi ve saz arkadaşlarına karşı müthiş bir intikam ateşiyle yanan Elektra'nın tek ümidi yıllar sonra kardeşinin geri gelip başta öz annesi olmak üzere tüm saraylı ahalisini kıyımdan geçirmesi...
Sophokles 'in yarattığı Elektra karekteri (intikamcı) sonrasında Euripides 'in ismi bizzat elektra olan başka bir tragedia yazmasına, Aiskhylos 'in ise Agamenon eserinde ilham kaynağı olmasına olanak sağlamıştır.. Konuyu uzatırsak bu Elektra kardeşimiz ta 
Fyodor Dostoyevski 'ye kadar bir çok yazar kardeşimizi etkilemiş diyebiliriz. Bazen bunu direkt ismi Elektra olan bir karekter üzerinden aksettirmişler bazen de Elektra 'nın intikamcı yanını adı başka bir karekterin vucuduna yerleştirmişler. Babasının ölümünden annesini sorumlu tutan ve intikam ateşiyle yanan 
William Shakespeare Hamlet'i bir Elektra mıydı acaba? Bunu ben değil siz söylüyorsunuz! Neyse ayrıntılara takılmamak lazım, o kadar zamanımız yok.
Bakalım Elektra'nın
''Zavallı ben!
Harap olup gidiyorum.'' (ss 10)
Haykırışına, Osters (kardeşi) karşılık verip intikam almaya geri gelecek mi?
Beğendiğim bu intikamı sizlere de tavsiye ederim dostlar. Sizler de intikamınızı alın bu kitaptan:)
Sevgi içimizde.
Sophokles 'in yarattığı Elektra karekteri (intikamcı) sonrasında Euripides 'in ismi bizzat elektra olan başka bir tragedia yazmasına, Aiskhylos 'in ise Agamenon eserinde ilham kaynağı olmasına olanak sağlamıştır.. Konuyu uzatırsak bu Elektra kardeşimiz ta Fyodor Dostoyevski 'ye kadar bir çok yazar kardeşimizi etkilemiş diyebiliriz. Bazen bunu direkt ismi Elektra olan bir karekter üzerinden aksettirmişler bazen de Elektra 'nın intikamcı yanını adı başka bir karekterin vucuduna yerleştirmişler. Babasının ölümünden annesini sorumlu tutan ve intikam ateşiyle yanan William Shakespeare Hamlet'i bir Elektra mıydı acaba? Bunu ben değil siz söylüyorsunuz! Neyse ayrıntılara takılmamak lazım, o kadar zamanımız yok.
Bakalım Elektra'nın
''Zavallı ben!
Harap olup gidiyorum.'' (ss 10)
Haykırışına, Osters (kardeşi) karşılık verip intikam almaya geri gelecek mi?
Beğendiğim bu intikamı sizlere de tavsiye ederim dostlar. Sizler de intikamınızı alın bu kitaptan:)
Sevgi içimizde.
Sophokles kaleminden okuduğum üçüncü eser oldu. En beğenmediğim eseri oldu:-))) , oysa Antigone eserine hayran kalmıştım...
Dikkat Spoiler İçerir
Bu tragedya da ise Elektra başta olmak üzere kardeşi Orestes ile intikamları üzerine konu alınmıştır. Başta Orestesin öldüğünü söylemişlerdi Elektra ya, bu haberle yıkılmışken birden onunla konuşunca, görünce en mutlu insan olmuştur...
Daha sonra ise babasının öldürülmesi üzerine plan kurdular. Babasının katiliyle evlenmişti annesi...Anne demek de çok doğru değil aslından öyle bir caniye...sonra bu planda annesini yok ettikten sonra katille baş başa kalmıştır, Elektra ve Oreste....... Eee hayat işte kaderden kaçamıyor insan...
........Herkese Keyifli Okumalar Diliyorum........
thebai ve mykenai mitoslarını inceleyen bu eserde, Elektra'nın hikayesini görüyoruz.
Babası Agamemnon'un intikamını almak isteyen Elektra'nın yaşadığı intikam ve adalet arasında çatışmasında, etik ve ahlak felsefesine dair bir çıkarım yapılıabilir. bu hikayede
eski yunan'ın klasik tragedyalarından biri. hatta freud'un meşhur oidipus kompleksinin yanında elektra karmaşası da ismini buradan alıyor.
Hikaye boyunca akla bir soru geliyor
"intikam alınması adaleti sağlar mı?" buradan da "intikam etik midir?" sonucuna varıp ekstra soru sorabiliriz. işte sophokles bu tiyatro metninde bunu yansıtmış.
İçinde şairane bir dil var, bazen öyle cümleler, diyaloglar var ki şiir gibi. Tabii bu sophoklesin çoğu eserinde vazgeçilmez unsuru. Ama burada koro daha niteleyici bir durum trajedisi yansıtmış. Ve diğer eserlerine nazaran daha felsefi bir kurgusuydu.
Mitolojik olarak Elektra:
Elektra mitolojide sadıklığın ve bir nebze de intikamın göstergesi diyebiliriz. Elektra'nın Orates'i intikamın bir araç olarak kullanması onun yunan kültüründeki kadın modeline zıt bir karakter olarak tasvir edilişini gösteriyor. Çünkü yunan ve antik çağlara göre elektra daha güçlü bir kadın karakteri. bu da okurken keyif aldığım ve böyle bir rolde olduğu için hoş bir detaydı.
Loksias (Apollon) Orates'in gelişme bölümündeki intikam olaylara karşın harekete geçirmesi için mitolojik bir gönderme olarak tanımlanabilir. Tanrıların mitolojik simgesini bu tragedyada epeyce görebiliyoruz Apollon'un imgesel bir mitolojik unsura dönüşmesi de burada tanımlanabilir.
sonuç olarak klasik bir tiyatro, kader ve trajedinin harmanlandığı, Yunan kültürünü buram buram yansıtan bir eser. Paralel döngüler ve dramatik isyanlar mitoloji ve temel bir felsefi soruşturma için okumaya değer.
Elektra
Sophoklesin, Elektra tragedyası babasının Aigisthos tarafından öldürülmesinin ardından yas tutmasına bile izin verilmeyen Elektra’nın öfke, acı ve intikamla şekillenen iç dünyasını merkezine alır. Elektra, yasını bastırmayı reddeden, acısını görünür kılan ve intikamı ahlaki bir zorunluluk olarak gören güçlü bir kadın figürdür. Bu yönüyle oyun, yalnızca bir intikam hikâyesi değil; bitmeyen yasın insan kimliğini nasıl ele geçirebildiğini gösteren yoğun bir psikolojik anlatı sunar.
Oyun ilerledikçe intikamın adaletle eşdeğer olup olmadığı sorusu belirginleşir. Orestes’in annesini öldürmesiyle suçlular cezalandırılır; ancak ortaya çıkan sonuç seyirciyi rahatlatmaz. 8/10
Sophokles (MÖ 495-406): Yunan tragedyasının enönemli yazarları arasında adı ilkönce hatırlananSophokles, konuları işleyişi ve oyundaki karakterlericanlandırılmakta ustalığıyla ayrı bir yere sahiptir.Tiyatro tekniğini geliştirmiş, diyaloglara, dekor vekostüme önem vermiştir. Tragedyalarında döneminyazarlarında rastlanmayan derli toplu bir içyapıgörülür. Eserlerinde yazgı sorununu her zamanön planda tutar. Katıldığı yarışmalarda yirmidenfazla ödül almıştır. Yüz yirmi üç tragedya yazanSophokles'in eserlerinden sadece Aias, Antigone,Kral Oidipus, Elektra, Trakhis Kadınları, Philoktetes,Oidipus Kolonos'to günümüze ulaşabilmiştir.
Elektra hikâyesi mitoloji, psikoloji ve edebiyat olmak üzere üç farklı alana katkıda bulunmuştur.
Elektra hikâyesi ta Truva Savaşı’nın başlamasına kadar dayanır. Elektra tıpkı lanetli bir soydan gelen Kral Oidipus gibi lanetli bir soydan gelir: Pelops Soyu. Bu soy Homeros ve tragedya yazarlarında önemli bir yer tutmuştur. Pelops’un Atreus ve Thyestes adında iki oğlu vardır. Bu ikili Argos’ta hüküm sürmektedir. Araları bozulunca Thyestes Argos’tan kaçar, kaçarken de kardeşinin oğlunu yanına alır. Thyestes kardeşinin oğlu büyünce, yeğenini intikam almak için babasını öldürmeye gönderir. Durumun farkına varan Atreus genci idam ettirir. Sonradan kendi oğlu olduğunu öğrenir. Bu sefer de intikam alma sırası ona gelmiştir. Çok hain bir plan hazırlar Atreus. Kardeşi Thyestes’in iki oğlunu öldürür. Atreus, kardeşi Thyestes’le barışmak maksadıyla bir ziyafet verir. Ziyafette, öldürdüğü yeğenlerinin etini kardeşi Thyestes’e yedirir. Buna çok sinirlenen tanrılar Pelops oğullarını lanetlemişlerdir. Thyestes’in Aigisthos adında bir oğlu daha vardır(Atreus’un da Agememnon ve Menelaos adında iki oğlu var). Babasının ve kardeşlerinin intikamını almak ona kalmıştır.
Truva filmini izleyenler Agememnon, Menelaos, Paris, Helena gibi isimleri bilirler. Paris, Sparta kralı Menelaos’ın dünyalar güzeli karısı Helena’yı Truva’ya kaçırır. Şanlı Agememnon kardeşine yapılanlar karşısında Truva’ya gitmek için büyük bir ordu toplar. Yola çıkarlar fakat denizde rüzgâr esmiyordur. Bunun için Tanrıça Artemis’e büyük kızını kurban eder ve Truva’ya doğru hareket ederler. Savaş çok uzun sürmüştür. Savaş bitmiş, taraflar evlerine dönmüştür. Kızının ölümü için kocası Agememnon’a kin besleyen Klytaimnestra aşığı Aigisthos’la beraber kocasını öldürür. Bu ölüme çok içerleyen Elektra, kardeşi Orestes’i
Baba sevgisi uğrunaMitoloji
Troya savaşının güçlü komutanı ve Akhalarin lideri, aynı zamanda Helen'in kocası Menelaos'un da abisi olan Agamemnon, Truva'ya giden gemilerin rüzgarsızlıktan ilerleyememesinden dolayı kızı Iphigena'yi Tanrıça Artemis'e kurban eder.
Bunu öğrenen karısı, on yıl süren Truva savaşından galip bir şekilde dönen kocasını aşığı ile birlikte öldürür.
Eserdeki olaylar bundan sonra başlar. Bu anlattıklarım tiyatroda geçmez.
Agamemnon'un kızı Elektra erkek kardeşi Orestes'i şehirden kaçırıp ilerde babalarının öcünü almak için planlar yaparlar. Bakalım Tanrılar bu yolda kimlerin yanında duracak?
Yunan tragedyalarında en çok işlenen konulardan biri olan Truva savaşı öncesi ve sonra anlatılarından biri olan bu eser incecik hacmiyle yoğun bir anlatı barındırmaktadır. Mitoloji severlere tavsiye olunur.
Konusu: Elektra babasının katillerinden intikam almak isterken kardeşi Orestes’i de katillerden korumak için güvendiği insana emanet eder. Orestes büyünce babasının intikamını almak için akıllıca bir oyunla geri döner.
İnceleme: Mitolojiyi seviyorum ama eleştirecek kadar biliyorum diyemem. Bu nedenle çok bir şey söyleyemem. Özetle eserin konusu güzel ve etkileyici. Elektra karakteri de babasının intikamını almak için uğraşan ve kardeşinin de bu amaç uğruna yetişmesini sağlamak için uzaklara gönderen bir karakter. Bu karakter diğer karakterler gibi çok başarı bir şekilde yansıtılmış. Keyifle okuduğum bu kitabı sizlere de tavsiye ediyorum ve herkse keyifli okumalar diliyorum.
Yazar Hakkında
SophoklesYazar · 16 kitap
Sofokles (Grekçe: Σοφοκλῆς) (d. MÖ 495 - ö. MÖ 406), Antik Yunan'ın Eshilos ve Evripides ile beraber 3 büyük tragedya yazarlarından biridir.
Sofokles, Atina dışında bulunan Kolonos'ta doğdu. Babası Sophillos zengin bir silah üreticisiydi. Atina şehir-devletinin hem gelişimini hem de çöküşünü gördü. Birçok resmi ve askeri görevlerde bulundu. MÖ 441'de birliğe bağlı site devletlerine katkıları yöneten Kolegiumun üyesiydi. MÖ 441-440'ta Perikles ile Sisam'da baş gösteren ayaklanmayı bastırmak üzere görev aldı. Salamis deniz zaferini kutlamak üzere düzenlenen gençler korosunu yönetti. Kendisinden 16-17 yaş küçük olan Euripides'in ölüm haberi üzerine tragedyalarına yas giysileriyle gelerek meslektaşına duyduğu saygıyı gösterdi.
Sofokles'in ilk birinciliği MÖ 468 yılındadır. İlk ödülünü Dionysia şenliğindeki (Dionysian Yonder) tiyatro oyunu yarışmalarında aldı. Yaşamı boyunca eserler yazmaya devam etti. Filoktetes adlı oyununu 88 yaşında kendisi sahneye koydu. MÖ 420 yılında Asklepios'un heykelini tapınağa yerleşinceye kadar evinde tuttu. Bu davranışıyla ölümünden sonra da Atinalılar tarafından onurlandırıldı. MÖ 413'te Peloponez Savaşı boyunca Sicilya'daki Atinalı kuvvetin yıkımına karşılık veren komutanlardan biri oldu.
Tragedyalarında bir yazarın seyircilerine söylediklerinden çok bir yurttaş olarak diğer yurttaşa söylemek istediklerini yazdı. Seyircileri düşünmeye yönelten bir uyarıcı ve danışmandı. Suda'ya göre Sofokles 123 oyun yazmış ancak 7 tanesi tam şekliyle günümüze ulaşmıştır. Bunlar Troyalı Kadınlar, Aias, Kral Oidipus, Oidipus Kolonos'ta, Antigone, Elektra, ve Filoktetes'tir.
Sofokles'in sahneye getirdiği yenilik korodakilerin sayısını 12'den 15'e çıkarmıştır. Sanat yapıtının temel koşutu Şehir-devlet ilişkileri olmuştur.
Sofokles'in eserlerinin bize en iyi ulaşanları MS 950'de Bizans'taki el yazmalarıdır. Aiskhylos, Sofokles ve Rodoslu Apollonios'un Argonauticası'ndan meydana gelen bir metin destesi Giovanni Aurispa tarafından 1453'te İstanbul'dan İtalya'daki Floransa Medici kitaplığına getirildi. Bu elyazmalarının yanında Sofokles'e ait olduğu kesin olmayan elyazmaları vardır.
Eserleri ve konuları
Aias ve Antigone'yi, Oidipus Kolonos'ta ile Filoktetes'ten önce sahneye koydu. Aias adlı eserinde Arkaizm izlerine rastlanır. Bu eserde Truva Savaşı'ndaki bir olayı ele alır. Sofokles bu oyununda karakterden çok konuya ağırlık vermiştir. Antigone ile dünya edebiyatında ilk direniş oyununu yazdı. Antigone'nin yanında İsmene ve Kreon karakterleri de belirgin olarak gösterildi. Trakhisli Kadınlar'ın temelini oluşturan mitos Herakles'in mitosudur. Kral Oidipus Sophokles'in başyapıtı olarak görülür. Aristoteles'in Poetika adlı eserinde tragedya hakkında bilgi verirken özellikle Kral Oidipus üzerinde durmuştur.
Aristoteles ideal tragedyanın birincil etkisi olarak belirlediği birlikte acı çekme ve dehşete uğramanın ilk kez Sofokles ile tam anlamıyla biçimlendiği görülür. Kral Oidipus MÖ 430'lu yıllarda, Yunan aydınlanma hareketinin sofizm akımına doğru eriştiği dönemde ortaya gelmiştir. Elektra, Filoktetes ve Oidipus Kolonos'ta adlı oyunlarda ana karakterler baştan sona oyunu tek başına belirler. Aias, Antigone ve Deianeira intihar etmiş; Herakles öldürülmüş; Kreon ile Oidipus acı bir sonla tükenirken, Elektra, Filoktetes ve Oidipus yüceltilmiştir.
Elektra mitosunu daha önce Aiskhylos da işlemiştir. Aiskhylos'ta olayların akışı doğrusaldır. Sofokles'te ise olay akışı daha karmaşık bir haldedir. Filoktetes Sofokles'in sanatsal olarak en olgun oyunu ve dönemindeki akılcılık ve bilgicilikle olan kesin bir hesaplaşmadır. Bu oyunda ahlakı vurgulayarak kanıtlamıştır. Oidipus Kolonos'ta adlı eserinde insan aklını, kendini her değerin üstünde ve kendini sınırsız ve güçlü gören yapısıyla hesaplaşmadır. Sofokles'in asıl dile getirmek istediği akıl üstü değerlerin geçerliliğini kanıtlamak için kendi üstün aklını ortaya koymasıdır.
Oyunlar
- Ajaks
- Antigone
- Kral Oidipus
- Trakhisli Kadınlar
- Elektra
- Filoktetes
- Oidipus Kolonos'ta
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Sofokles
