Philoktetes
SophoklesYazar:
Sophokles
Çevirmen:
Ari Çokona
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 57 dk.
Sayfa Sayısı:
104
Basım Tarihi:
2015
İlk Yayın Tarihi:
410
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Grekçe: Φιλοκτήτης [Filoktítis]
ISBN:
9786053324270
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Yorumlar ve İncelemeler
Kehanet, Yazgı ve Tanrı Dokunuşuyla Tamamlanan Bir Öykü: PhiloktetesEdebiyat
Not: Bu incelemede yine Antik Yunanistan’a bir yolculuk gerçekleştiriyoruz. Homeros eserleri ve mitolojiye, Sophokles ve tragedyaları ekseninde bir bakış atmak isteyenler buyursunlar. Birçok farklı konu başlığına ayırdım, ilginizi çekene yönelmek de yine sizin tercihinizdir. Okuyacak olanlara teşekkürlerimle.
“…çünkü soylu insanlar
haksızlığa isyan eder, doğruyu savunurlar.”
1. Sophokles ve Tragedya Sanatına Katkıları Hakkında:
Atina’nın adeta bütün bir 5. yüzyılında (496-406) yaşamış olan Sophokles, kültür sanat, bilim, siyaset, tarih gibi birçok alanda büyük isimlerle çağdaştır. Her anlamda Atina’yla iç içe bir yaşam süren Sophokles’in yaşamı tiyatroya büyük hizmetlerle geçmiştir. Kimi kaynaklarda hayatı boyunca 123 kimi kaynaklarda ise 130 oyun yazdığı rivayet edilir. Bu oyunların yalnızca 7’si tam metin olarak günümüze ulaşmıştır. 25 yaşında tiyatro metinleri kaleme almaya başlayan yazarın 65 yıl boyunca aralıksız yazdığını ve inanılmaz bir üretkenliğe sahip olduğunu söylemek mümkündür.
Sophokles, Antik Yunanistan’ın en önemli tragedya yazarlarından biri olarak bilinir. Üç oyunculu sistem, skene’nin boyanması, üçleme olan tragedyalarda konu bütünlüğü aranmaması, koroyu 12 kişiden 15'e çıkarmak gibi yenilikleri tiyatro sanatına kazandıran Sophokles, 
Aristoteles’in “tamamlanmış biçim” olarak andığı tiyatro sistemine sahiptir. Sophokles’in koro kullanımı da yine trajik oyunun belirleyici güç merkezi olarak kullanılır ve bu sebeple koro bölümlerine daha fazla dikkat etmek gerekir. 
Aiskhylos’la birlikte Sophokles’in daha toplumcu bir bakış açısında olduğu ifade edilirken, 
Euripides’in bu çizgiden nispeten biraz uzak olduğu söylenir.
2. Antik Metinlerin Günümüze Ulaşmasına Dair:
"Çok ayıptır yarım kalmış bir iş için övünmek." (sayfa 33)
Sophokles’in oyunlarından günümüze
Sophokles, kültür sanat, bilim, siyaset, tarih gibi birçok alanda büyük isimlerle çağdaştır. Her anlamda Atina’yla iç içe bir yaşam süren Sophokles’in yaşamı tiyatroya büyük hizmetlerle geçmiştir. Kimi kaynaklarda hayatı boyunca 123 kimi kaynaklarda ise 130 oyun yazdığı rivayet edilir. Bu oyunların yalnızca 7’si tam metin olarak günümüze ulaşmıştır. 25 yaşında tiyatro metinleri kaleme almaya başlayan yazarın 65 yıl boyunca aralıksız yazdığını ve inanılmaz bir üretkenliğe sahip olduğunu söylemek mümkündür.
Sophokles, Antik Yunanistan’ın en önemli tragedya yazarlarından biri olarak bilinir. Üç oyunculu sistem, skene’nin boyanması, üçleme olan tragedyalarda konu bütünlüğü aranmaması, koroyu 12 kişiden 15'e çıkarmak gibi yenilikleri tiyatro sanatına kazandıran Sophokles, Aristoteles’in “tamamlanmış biçim” olarak andığı tiyatro sistemine sahiptir. Sophokles’in koro kullanımı da yine trajik oyunun belirleyici güç merkezi olarak kullanılır ve bu sebeple koro bölümlerine daha fazla dikkat etmek gerekir. Aiskhylos’la birlikte Sophokles’in daha toplumcu bir bakış açısında olduğu ifade edilirken, Euripides’in bu çizgiden nispeten biraz uzak olduğu söylenir.
2. Antik Metinlerin Günümüze Ulaşmasına Dair:
"Çok ayıptır yarım kalmış bir iş için övünmek." (sayfa 33)
Sophokles’in oyunlarından günümüzeAntik Yunan Tragedyaları Okunma SırasıYunan Mitoloji
Antik Yunan'ın en önemli 3 tragedya yazarının eserlerinin okunma sırasını listeleyeceğim. Sophokles (7), Aiskhylos (1) ve Euripides (11).
Bu incelemeyi bütün kitaplara ekleyip, sıralayıp her eser için de sıralamanın altında mevcut kitap hakkında birkaç cümle yazacağım.
Sophokles'in günümüze ulaşan 7 eseri de İş Bankası Kültür Yayınları tarafından çevrilirken, Aiskhylos'un çevrilen 1 kitabı bulunup diğer 6 kitap henüz çevrilmemiştir. Euripides'in günümüze eksiksiz bir şekilde ulaşan eserleri sayısı, iki büyük rakibinin toplamından daha fazladır. (19) Bunlardan 11'i çevrildi. Son çevrilen kitap 
Heraklesoğulları . Yeni bir kitap yayınlandığı zaman tekrar listeye göre sıkıştıracağım.
Bu kitapların çoğunluğu yunan mitolojisi veya Homeros'un 
İlyada ve 
Odysseia kitaplarıyla bağlantılı olduğunu belirtmekte fayda var.
Mitoloji, Macera, Trajedi, Krallar, Kahramanlar, Tanrılar...
Okunma Sırası:
1- Aiskhylos 
Zincire Vurulmuş Prometheus
2- Euripides 
Bakkhalar
3- Euripides 
Medea
4- Sophokles 
Kral Oidipus
5- Sophokles 
Oidipus Kolonos’ta
6- Sophokles 
Antigone
7- Euripides 
Yakarıcılar
8- Euripides 
Herakles
9- Sophokles 
Trakhisli Kadınlar
10- Sophokles 
Philoktetes
11- Euripides Heraklesoğulları
12- Euripides 
İphigenia Aulis’te
13- Sophokles
Heraklesoğulları . Yeni bir kitap yayınlandığı zaman tekrar listeye göre sıkıştıracağım.
Bu kitapların çoğunluğu yunan mitolojisi veya Homeros'un İlyada ve Odysseia kitaplarıyla bağlantılı olduğunu belirtmekte fayda var.
Mitoloji, Macera, Trajedi, Krallar, Kahramanlar, Tanrılar...
Okunma Sırası:
1- Aiskhylos Zincire Vurulmuş Prometheus
2- Euripides Bakkhalar
3- Euripides Medea
4- Sophokles Kral Oidipus
5- Sophokles Oidipus Kolonos’ta
6- Sophokles Antigone
7- Euripides Yakarıcılar
8- Euripides Herakles
9- Sophokles Trakhisli Kadınlar
10- Sophokles Philoktetes
11- Euripides Heraklesoğulları
12- Euripides İphigenia Aulis’te
13- Sophokles
Tragedya, Truva Savaşı sırasında geçen bir hikâyeyi anlatıyor. Philoktetes, zehirli bir yara yüzünden diğer Yunan askerleri tarafından terk edilmiş bir adada yalnız kalmıştır. Zamanla Yunanlar, savaşı kazanabilmek için onun yardımına ihtiyaç duyacaklarını fark ederler. Tragedya, ahlak, sadakat, öfke, acı ve intikam temalarını işler. Karakterler, görev, insanlık ve kişisel duygu çatışmalarıyla yüzleşir. Sophokles, insanın hem mantığı hem de duygusuyla verdiği kararları sorgulatır.
Bana Göre:
Bu tragedya, insanın yalnızlığını ve öfkesini anlamaya çalışırken, empatiyi ve adaleti düşündürüyor. Philoktetes’in terk edilmişliği, bir yandan kendi öfkemizle yüzleşmemizi sağlarken, diğer yandan başkalarının hatalarını ve hatırlanmaya değer anları fark ettiriyor. Sophokles’in dili sade ama etkili; karakterlerin içsel çatışmaları, okuyucuda ya da izleyicide yoğun bir his bırakıyor.
Bana göre, tragedya bize şunu hatırlatıyor: “İnsanın acısı, onu tanıyan bir göz olmadan eksik kalır.”
PhiloktetesTiyatro
Merhabalar :) Bugün, Antik Yunan dünyasının en büyük klasik oyun yazarlarından biri olan Sophokles'in "Philoktetes" adlı eseriyle geldim. Sophokles'in;
*468'de Büyük Dionysia bayramında, katıldığı ilk tiyatro yarışmasında, Aiskhylos'u yenerek birinci olduğunu,
*Atina'da, Asklepios tapınağının inşası bitene kadar, tanrının heykelini evinde konuk ettiğini,
*Kendisini saraylarına çağıran kralların davetlerini kabul etmediğini,
*Euripides'in ölümü üzerine, onun anısına hürmeten oyuncularını sahneye matem elbiseleriyle çıkarttığını,
*Son zamanlarında oğluyla mahkemelik olduğuna ilişkin iddialar olduğunu biliyor muydunuz?
**************************
Gelelim kitabımıza :) Philoktetes, Sophokles'in Peleponez Savaşı sırasında yazdığı ve ilk kez M.Ö. 409'da Dionysos Festivali'nde sahnelenen ve günümüze ulaşan yedi oyunundan biridir. Aynı zamanda bir tragedya olan eseri, aynı adla Euripides ve Aiskhylos da yazmışlar, fakat onlar günümüze kadar gelememiş. Sophokles, Truva Savaş'ından bir hikaye anlatırken, arka planda bizlere "Öncelik iyi ve ahlâklı olmakta mı yoksa bilgi edinme ve yaratıcılıkta mı?" tarzında sorular soruyor. Konumuz şöyle: Philoktetes, Herakles'in hedefini hiç ıskalamayan ok ve yayına sahip olan ve Truva Savaşı'na gönüllü katılan bir savaşçıdır. Truva yolundayken Khryse Adası'nda bir tapınakta, kendisini bir yılan ısırır. İltihaplı yarası pis koktuğu ve sürekli bağırdığı için arkadaşları bundan rahatsız olurlar. Ve onu ıssız bir adaya, tek başına terk ederler. (Sophokles burada sürgün edilen insanları da anlatır.) Ancak Odysseus'un kâhin Helenos'u kaçırması ve ona savaşı nasıl kazanacaklarını sorması ile işler tersine döner. Çünkü Helenos'un ilk kehanetlerinden biri, Herakles'in oku ve yayı olmadan savaşın kazanılamayacağıdır... diyeyim ve burada bırakayım. Yine
Hadi kalk ve gel benimle…
Acını anlıyorum, dahası seni anlıyorum. Bedenen çektiğin sıkıntıya birde ben yüklenip seni aldatıp, kandırıp iç rahatsızlığı verdiğim için kusuruma bakma. Kaderin bükülmez olduğuna hepimiz birçok kere şahit olduk. Şimdi sana ihtiyacımız hâsıl oldu ve yardımın lazım. Bu savaşı benim sonlandırmam kesinleşti, ancak sen olmadan bunu başarmanın imkânsız olduğunu bilirim. Şimdi tut elimi ve yıllar önce yapılmış hatalar yüzünden kendini kahretme, dön özüne… Kralların kendi savaşları olduğunu ise düşünme, bu bizim kendi savaşımızdır. Yitirdiklerimizin, değerlerimizin üzerine kurulu düzende adını tarihe yazdırmanın tek doğru yoludur. Hadi kalk ve gel benimle…
Sophokles MÖ 400-500 yılları arasında yaşamış, Yunan tragedyasının akla gelen ilk ismidir. Sayısız ödülle dolu bir yaşamı vardır. Konu işleniş ve kendine has tarzıyla Tiyatro tekniğinde sayısız yeniliklere öncülük etmiştir.
“...hiç aklından çıkarma insanların mutluyken
bir anda her şeylerini yitirebileceğini.” (Alıntı #47157093 )
Diğer eserleri gibi bu eserin konusu da lirik ve epik şiir geleneğinden alındı. Muhteşem üçlü dediğim Aiskhylos, Euripides ve Sophokles tragedyalarında bu konuyu işledi. Ancak günümüze sadece Sophokles’in eseri erişebildi.
İşin aslı Troya seferine katılan Philoktetes bir yılan tarafından ayağından sokularak sakatlanır. Bu sakatlık öle bilinen yılan sokmalarına benzemeyen ve ayağında devamlılığı sürekli olan bir ağrı çekme halidir. Yaranın bulunduğu yerden irinin akıyor olması ve yaydığı konunun ise dayanılmazlığı sefer arkadaşlarının canına tak etmiş ve tanrılara sunu yapılırken temizliğin esas olduğunu bahane ederek Philoktetes’i Lemnos arasında bırakırlar. Burada yaşam mücadelesi veren Philoktetes hep adadan kurtulma hayalini canlı tutar, başarılı olamaz.
Troya
TRAGEDYA SEVER SOPHOKLES
Tragedya sevenler Sophokles'in yazmış olduğu bütün eserleri okuyabilirler. Philoktetes dâhil başarısız olanı görmedim. Elektra ve Trakhisli Kadınlar ile Sophokles okumaya devam edeceğim... Bakalım.
Tragedya okumayı çok seven birisi olarak, Philoktetes'i de çok beğendim. Tragedya denince zaten Sophokles en başarılı isimlerden birisidir. Tragedya, Troya Savaşı ile bağlantılı olan bir eser. Kahramanların önce yılan ısırdı diye bir adaya terk ettikleri Philoktetes kehanetle birlikte savaşın dönüm noktasını oluşturunca bu sefer ona karşı başlatılan ikna çabaları anlatılıyor. Anlatımın çıkış noktası yine pek çok destan ve tiyatroda olduğu gibi kehanetlere dayanıyor. Sophokles'i mutlaka okumanızı tavsiye ederim.
İlyada ile bağlantılı olan bu tragedya Truva Savaşı'na giderken yolda yılan tarafından sokulup rlfen ayaktan düşen ve bir adaya terk edilen Philoktetes'in hikayesini anlatıyor. Savaşın kazanılmasının Philoktetes'in savaştaki varlığına bağlı olduğuna dair bir kehanet gelince mecburen Philoktetes'i savaşa dönmeye ikna etmek gerekiyor. Bu noktada da Odyssus'un yönlendirmesiyle Akhilleus'un oğlu Neoptolemos devreye giriyor. Kitap severek okuduğum bir tragedya oldu. Odysseus'un bu tragedyada sinsi ve kurnaz biri olarak gösterilmesi ilginçti.
Bu trajediyi okurken çok - muhtemelen gereğinden çok- duygulandım. Philoctetes'in terk edildiğini anladığı anki çaresizliği, onca fiziksel acı içinde yapayalnız hayatta kalma çabası beni çok etkiledi. Ünlü ok ustası, Achaean'ların en büyük savaşçılarından biri olan bu adamın gencecik Neoptolemus'a yalvarmak zorunda kalması, yeniden terk edilmemek adına her an nabzını yoklaması, bir zamanların en iyisinin şimdi bir gence mecbur kalması içime dokundu; yazık ki insan çaresiz kalmışsa, üstelik bir de elden ayaktan düşmüş, sağlığından olmuşsa gururunu bir kenara koymak zorunda. Gururundan ettiği bu feragate rağmen yine kandırıldığını anlayınca Lemnos adasına seslenerek derdini dağlara, taşlara, ev diye yaşadığı mağarasına haykırması ne kadar yalnız olduğunu çok çok iyi betimlemiş. Yalnızca en son Hercules'in gelip bir monolog ile onu ikna edivermesini sevmedim. Madem bir tanrı gelip olayları derhal çözebiliyordu, bunca çatışma neden yaşandı diye sormadan edemiyorum. Fakat en sonunda Philoctetes'in uğradığı ihanete rağmen Troy'a gidecek, orayı ele geçirerek hak ettiği ünvana ve sağlığa kavuşacak olmasına sevindim; öfkesinden vazgeçip ona ihanet edenlere yardım etmek gururuna zor gelse de çektiği işkencelere karşı yaşamayı seçti ki bazen böylesi daha onurludur. Uzun lafın kısası, bayıldım. İngilizce çeviriyle bu kadar içe dokunan bir kitabı orijinal dilinde okusam ne hissederdim merak ediyorum. Bir de Türkçesini okuyup hikayeyi farklı bir tınıda duymayı çok isterim.
Bireyler ve bağlı oldukları toplum
Egalité
Sophokles'e göre hassas ve dürüst bir savaşçı, Akhilleus'un oğlu, Neoptolemos, İthake Kralı Odysseus'un ıssız Lemnos Adası'nda terk ettiği, Khryse Tapınağı'ndaki yılan sokmasından ötürü ayağı iltihaplı yarası çok kötü kokan ve on yıldır orada tek başına yaşam mücadelesi veren iyi okçu, Meliboia Kralı Philoktetes'i oradan kurtarmaya ikna edilir; kişisel etik tutumuyla askerlik görevi çeliştiği için ikna edilmesi kolay olmaz. Neoptolemos da Philoktetes'i kendisinden yana olduğuna dair kandırır. Ama zamanla adalet duygusu ağır basar ve onu korumaya karar verir. En sonunda Herakles devreye girerek, birlikte hareket etmelerinin ve Troya'ya dönmelerinin doğru olacağını söyler ve ikisini de ikna eder, zira "Sophokles'in dünya görüşüne göre tanrılar üstün ve güçlü, insanlar ise onların karşısında çaresizdir. (...) Karakterleri olağanüstü tutkularla kıvranırken, ilahi adalet her seferinde düzeni yeniden kurar." (s. IX)
Çeviren, sunuşunda, "Sophokles'in eserleri, efsane evreninin terk edilerek, yerine dünyevi bir evrenin yerleştirildiği birey temelli tragedyalardır. Oyunlarında toplumun baskısı altındaki birey incelenir." (s. VIII) diyor. Katı ahlâk kurallarına bağlı Philoktetes için, "Toplum bir bireyini bünyesinden atar, sürgüne gönderir. (...) Birey toplum yararına birtakım haklarından feragat etmek zorunda kalır", "topluma ters düşen bireydir ve tragedyada bu özelliği yüzünden yaşadığı zorlukların etik olup olmadığı tartışılır." diyor. (s. XI)
Bu eseri dikkatle okuyunca, gerçekten Philoktetes'in düştüğü durumun vahametini anlıyor, inatla kendi duruşunu savunmasını da anlayışla karşılıyoruz. Neoptolemos da kendi açısından benzer bir duruma düşmüştür. Sonunda sağduyusu askerlik görevinden üstün gelse de, son anda ortaya çıkan güç ve cesaret tanrısı HeraklesEdebiyat
Egalité
Sophokles'e göre hassas ve dürüst bir savaşçı, Akhilleus'un oğlu, Neoptolemos, İthake Kralı Odysseus'un ıssız Lemnos Adası'nda terk ettiği, Khryse Tapınağı'ndaki yılan sokmasından ötürü ayağı iltihaplı yarası çok kötü kokan ve on yıldır orada tek başına yaşam mücadelesi veren iyi okçu, Meliboia Kralı Philoktetes'i oradan kurtarmaya ikna edilir; kişisel etik tutumuyla askerlik görevi çeliştiği için ikna edilmesi kolay olmaz. Neoptolemos da Philoktetes'i kendisinden yana olduğuna dair kandırır. Ama zamanla adalet duygusu ağır basar ve onu korumaya karar verir. En sonunda Herakles devreye girerek, birlikte hareket etmelerinin ve Troya'ya dönmelerinin doğru olacağını söyler ve ikisini de ikna eder, zira "Sophokles'in dünya görüşüne göre tanrılar üstün ve güçlü, insanlar ise onların karşısında çaresizdir. (...) Karakterleri olağanüstü tutkularla kıvranırken, ilahi adalet her seferinde düzeni yeniden kurar." (s. IX)
Çeviren, sunuşunda, "Sophokles'in eserleri, efsane evreninin terk edilerek, yerine dünyevi bir evrenin yerleştirildiği birey temelli tragedyalardır. Oyunlarında toplumun baskısı altındaki birey incelenir." (s. VIII) diyor. Katı ahlâk kurallarına bağlı Philoktetes için, "Toplum bir bireyini bünyesinden atar, sürgüne gönderir. (...) Birey toplum yararına birtakım haklarından feragat etmek zorunda kalır", "topluma ters düşen bireydir ve tragedyada bu özelliği yüzünden yaşadığı zorlukların etik olup olmadığı tartışılır." diyor. (s. XI)
Bu eseri dikkatle okuyunca, gerçekten Philoktetes'in düştüğü durumun vahametini anlıyor, inatla kendi duruşunu savunmasını da anlayışla karşılıyoruz. Neoptolemos da kendi açısından benzer bir duruma düşmüştür. Sonunda sağduyusu askerlik görevinden üstün gelse de, son anda ortaya çıkan güç ve cesaret tanrısı HeraklesReklam
Yazar Hakkında
SophoklesYazar · 16 kitap
Sofokles (Grekçe: Σοφοκλῆς) (d. MÖ 495 - ö. MÖ 406), Antik Yunan'ın Eshilos ve Evripides ile beraber 3 büyük tragedya yazarlarından biridir.
Sofokles, Atina dışında bulunan Kolonos'ta doğdu. Babası Sophillos zengin bir silah üreticisiydi. Atina şehir-devletinin hem gelişimini hem de çöküşünü gördü. Birçok resmi ve askeri görevlerde bulundu. MÖ 441'de birliğe bağlı site devletlerine katkıları yöneten Kolegiumun üyesiydi. MÖ 441-440'ta Perikles ile Sisam'da baş gösteren ayaklanmayı bastırmak üzere görev aldı. Salamis deniz zaferini kutlamak üzere düzenlenen gençler korosunu yönetti. Kendisinden 16-17 yaş küçük olan Euripides'in ölüm haberi üzerine tragedyalarına yas giysileriyle gelerek meslektaşına duyduğu saygıyı gösterdi.
Sofokles'in ilk birinciliği MÖ 468 yılındadır. İlk ödülünü Dionysia şenliğindeki (Dionysian Yonder) tiyatro oyunu yarışmalarında aldı. Yaşamı boyunca eserler yazmaya devam etti. Filoktetes adlı oyununu 88 yaşında kendisi sahneye koydu. MÖ 420 yılında Asklepios'un heykelini tapınağa yerleşinceye kadar evinde tuttu. Bu davranışıyla ölümünden sonra da Atinalılar tarafından onurlandırıldı. MÖ 413'te Peloponez Savaşı boyunca Sicilya'daki Atinalı kuvvetin yıkımına karşılık veren komutanlardan biri oldu.
Tragedyalarında bir yazarın seyircilerine söylediklerinden çok bir yurttaş olarak diğer yurttaşa söylemek istediklerini yazdı. Seyircileri düşünmeye yönelten bir uyarıcı ve danışmandı. Suda'ya göre Sofokles 123 oyun yazmış ancak 7 tanesi tam şekliyle günümüze ulaşmıştır. Bunlar Troyalı Kadınlar, Aias, Kral Oidipus, Oidipus Kolonos'ta, Antigone, Elektra, ve Filoktetes'tir.
Sofokles'in sahneye getirdiği yenilik korodakilerin sayısını 12'den 15'e çıkarmıştır. Sanat yapıtının temel koşutu Şehir-devlet ilişkileri olmuştur.
Sofokles'in eserlerinin bize en iyi ulaşanları MS 950'de Bizans'taki el yazmalarıdır. Aiskhylos, Sofokles ve Rodoslu Apollonios'un Argonauticası'ndan meydana gelen bir metin destesi Giovanni Aurispa tarafından 1453'te İstanbul'dan İtalya'daki Floransa Medici kitaplığına getirildi. Bu elyazmalarının yanında Sofokles'e ait olduğu kesin olmayan elyazmaları vardır.
Eserleri ve konuları
Aias ve Antigone'yi, Oidipus Kolonos'ta ile Filoktetes'ten önce sahneye koydu. Aias adlı eserinde Arkaizm izlerine rastlanır. Bu eserde Truva Savaşı'ndaki bir olayı ele alır. Sofokles bu oyununda karakterden çok konuya ağırlık vermiştir. Antigone ile dünya edebiyatında ilk direniş oyununu yazdı. Antigone'nin yanında İsmene ve Kreon karakterleri de belirgin olarak gösterildi. Trakhisli Kadınlar'ın temelini oluşturan mitos Herakles'in mitosudur. Kral Oidipus Sophokles'in başyapıtı olarak görülür. Aristoteles'in Poetika adlı eserinde tragedya hakkında bilgi verirken özellikle Kral Oidipus üzerinde durmuştur.
Aristoteles ideal tragedyanın birincil etkisi olarak belirlediği birlikte acı çekme ve dehşete uğramanın ilk kez Sofokles ile tam anlamıyla biçimlendiği görülür. Kral Oidipus MÖ 430'lu yıllarda, Yunan aydınlanma hareketinin sofizm akımına doğru eriştiği dönemde ortaya gelmiştir. Elektra, Filoktetes ve Oidipus Kolonos'ta adlı oyunlarda ana karakterler baştan sona oyunu tek başına belirler. Aias, Antigone ve Deianeira intihar etmiş; Herakles öldürülmüş; Kreon ile Oidipus acı bir sonla tükenirken, Elektra, Filoktetes ve Oidipus yüceltilmiştir.
Elektra mitosunu daha önce Aiskhylos da işlemiştir. Aiskhylos'ta olayların akışı doğrusaldır. Sofokles'te ise olay akışı daha karmaşık bir haldedir. Filoktetes Sofokles'in sanatsal olarak en olgun oyunu ve dönemindeki akılcılık ve bilgicilikle olan kesin bir hesaplaşmadır. Bu oyunda ahlakı vurgulayarak kanıtlamıştır. Oidipus Kolonos'ta adlı eserinde insan aklını, kendini her değerin üstünde ve kendini sınırsız ve güçlü gören yapısıyla hesaplaşmadır. Sofokles'in asıl dile getirmek istediği akıl üstü değerlerin geçerliliğini kanıtlamak için kendi üstün aklını ortaya koymasıdır.
Oyunlar
- Ajaks
- Antigone
- Kral Oidipus
- Trakhisli Kadınlar
- Elektra
- Filoktetes
- Oidipus Kolonos'ta
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Sofokles
