Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 51 dk.
Sayfa Sayısı:
136
Basım Tarihi:
Nisan 2021
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Περί Φύσεως
ISBN:
9786257999182
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
11 diğer baskı · Tümünü Göster
Fragmanlar
761 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Nisan 2021 · 136 s.
Kırık Taşlar
470 okunmaCan Yayınları · Ocak 2012 · 176 s.
Fragmanlar
312 okunmaKabalcı Yayınları · Ekim 2005 · 332 s.
Kırık Taşlar
151 okunmaBordo Siyah Yayınları · 2004 · 180 s.
Fragmanlar
126 okunmaAlfa Yayınları · 3 Aralık 2018 · 338 s.
Kırık Taşlar
105 okunmaCan Yayınları · Haziran 2021 · 176 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Herakleitos’un ÖnemiFelsefe
Herakleitos’u asıl büyük yapan şey yalnızca düşünceleri değil, onları söyleyiş biçimidir. Fragmanlar hâlinde kalan metinleri bir felsefe kitabından çok yoğunlaştırılmış bir şiir gibidir: kısa, kapalı, çok anlamlı ve kışkırtıcı. Bu yüzden ona antikçağda “Karanlık” denmiştir; çünkü açıkça öğretmez, düşündürmeye zorlar.
Herakleitos’un dili, felsefeyi açıklamaktan çok harekete geçirir. “Aynı ırmağa iki kez girilmez” gibi cümleler, kavram kurmaktan ziyade bir deneyim yaşatır; okur anlamı hazır bulmaz, kendisi kurar. Bu üslup, sonraki tüm fragman geleneğinin ve aforizmatik düşünmenin başlangıcı sayılır.
Önemi de buradadır: O, felsefeyi sistem kurmaktan önce uyanıklık hâline dönüştürdü. Değişimi (logos ve akış düşüncesini) sadece bir teori olarak anlatmadı; dilini de akışkan yaptı. Bu yüzden Herakleitos okunmaz, çözülmez; onunla birlikte düşünülür.
Sokrates öncesi dönemde yaşamış Antik Yunan filozofu Herakleitos'un günümüze ulaşan düşünceleri, yaşama ilişkin değerli öneriler barındırmasının yanı sıra felsefenin ne olduğu sorusunu da şiirsel bir dille yanıtlıyor.
Kitap öncelikle Sokrates öncesi filozofları, bunların ne olduğunu, o dönemleri, Herakleitos'un ana düşüncelerini sunuş bölümünde sunuyor. Sonra da öğrencileri, arkadaşları tarafından toplanıp hazırlanan sözleri "Fragmanlar"dan oluşuyor. Daha sonra Herakleitos'u onaylayan ve reddeden görüşler sunuluyor. En son ise başka filozofların, dinlerin eserlerinde, konuşmalarında geçirdiği Herakleistos'u görüyoruz.
"Hastalık sağlığı, açlık tokluğu, çalışmak da dinlenmeyi tatlı ve iyi kılar."
"Aynı nehre iki kez gireriz ve giremeyiz. "Nehir" adı aynı kalır, ama su akıp gider."
Herakleitos hakkında diğer filozofların söyledikleri:
"Filozof mevcut politik yapıyı ve toplumu protesto ederek Artemis Tapınağı'na çekildiğinde orada çocuklarla taş oyunu oynamış ve yanına gelip kendisinden kent için yasa yapmasını isteyen vatandaşlara çocuklarla oynadığı oyunun kentteki politika oyunundan daha iyi olduğunu söylemiştir."
"1) Karşıtlıklar birbiriyle uyumludur, 2) Her şey sürekli devinim ve değişim halindedir, 3) Kosmos her daim canlı kalan ateştir."
"Bu şeyler (haksızlıklar) olmasaydı, adaletin adı bilinmezdi."
"İnsanın karakteri kaderidir"
"Gönüle karşı koymak zordur, ona hükmetmek ise bilge insana özgüdür."
"Kim biliyor ölüm denen şeyin yaşam,
Yaşamın da ölüm olmadığını?"
Herakleitos üzerine eleştiriler:
"Ateşin bir element olduğunu söylerken yanılıyorsun Herakleitos, zira o yok edilemez değildir, onun söndüğünü görüyoruz, onun bir şey yaratma gücü yoktur."
"Kendi başıma öğrendim," diyen Herakleitos'u onaylamıyorum, çünkü o kendini eğitmekle birlikte kibirli biriydi, şiirini daha sonra yayımlanmak üzere gizemli bir şekilde Artemis Tapınağı'na sakladığı için de onu övmüyorum. Zira bu konular üzerine çalışan insanların söylediğine göre tragedya şairi Euripides oraya gitmiş ve o
Herakleitos’un yüzyıllar öncesinden kaleme aldığı sözlerin, yalnızca uluslararası kabul görmüş ifadelerine yer verilmiş bu e-kitapta, okurken adeta onunla birebir sohbet ediyor gibi hissediyorsunuz. Elbette, bu metinlerin M.Ö. dönemine ait olduğunu unutmamak gerek. Bu yüzden kitabı okurken o dönemin koşullarını göz önünde bulundurmak en sağlıklı yaklaşım olacaktır.
Felsefede devinizmin temsilcisi olan Herakleitos’un düşüncelerini anlamak isteyenler için bu eser büyük bir fırsat. Çünkü kendisi, ardında yazılı metinler bırakan nadir antik filozoflardan biri. Bu da felsefeyle ilgilenenler için kıymetli bir kaynak anlamına geliyor.
Eğer Herakleitos’u daha yakından tanımak, onun felsefesine dair derinlikli bir bakış kazanmak istiyorsanız, bu e-kitap mutlaka okunmalı. Böyle bir çalışmayı bizlerle buluşturduğu için Dahi Filozof sayfasına ayrıca teşekkür ederim.
Bu kitabı Herakleitos’u tanımak için okudum ama tanıyabildin mi derseniz hayır derim. Ne kitabın işleyişini ne de Herakleitos’un düşünce tarzını anlayabildim. Kitap çok değişik bir şekilde dizayn edilmiş ama çevirmen notunun en sonunda yazımı için çokça uğraştığını yazmış ve gerçekten uğraştığı belli çünkü sistemli bir şekilde grup grup yazılmış. Fakat bu benim daha çok kafamı karıştırdı.
Herakleitos’un çok eski zamanlarda yaşadığını göz önünde bulundurarak değerlendirmek istedim ama çağdaşlarının fikirleri de düşünülecek olursa zamanında da okusaydım kendisine katılmazdım diye düşünüyorum. Sözlerini derleyen yazar da çoğu yerde kendisine hak vermediğini belirtmiş ve bu yalnız olmadığım düşüncesiyle beni iyi hissettirdi.
Aslında böyle büyük bir düşünür hakkında bu şekilde konuşmam beni utandırsa da kendi görüşümü yazmak istedim. Ben anlayamamış olabilirim ya da anladığım halde uyuşmazlık yaşamış olabilirim. Başka bir kitabında kendisini daha iyi tanımak istiyorum. Okuma listeme filozofun kendi kitaplarını ekleyeceğim.
Herakleitos'un Fragmanları, kısa hacmine rağmen derinliği ve anlaşılmazlığıyla ünlü, zorlu bir okuma deneyimi sunuyor. Metnin süslü ve şifreli dili, filozoftaki o karanlık mizacı yansıtırken, içindeki birkaç vurucu aforizma okuyucuya zihinsel bir uyanış vadediyor. Yine de, bu sembolik ifadeler her zaman herkesi etkilemeyebilir ve felsefi bir çaba gerektirir...
"kendimi keşfettim" diye haykıran bir filozof ve keşfedilen bu kimliği yüzyıllardır anlamaya çalışan insanlık!
:|:
sokrates öncesi dönemde yaşamış antik yunan filozofu herakleitos'un günümüze ulaşan düşünceleri, yaşama ilişkin değerli öneriler barındırmasının yanı sıra felsefenin ne olduğu sorusunu da şiirsel bir dille yanıtlıyor. herakleitos'un felsefeyle yakınlık kurmanızı sağlayacağından emin olabilirsiniz.
İnsanların politik ve şatafatlı bir yaşam sürme arzusuyla aptallasmalarına öfkeli olan Herakleitos onların bu durumuna ağlar ve insanlardan kaçmak için Artemis tapınağına sığınır bir nevi inziva hayat yaşayarak burada dili karanlık olan eser yazar .... Guzel bir eser ben filozofların tarihsel anlamda okunduktan sonra Fragmanlarinın da okunarak ele aldığımız kişi hakkinda kapsamli ve kaliteli bilgiler elde edileceğini düşünüyorum dolayısıyla filozoflardan sonra fragmanlarını okumak keyifli olur
Her şey akar ve sürekli değişir!Felsefe
"Kendimi Keşfettim " diye haykıran bir filozof!
Aslında bizler de Herakleitos 'u okurken, kendimizi keşfediyoruz.
Toplamda 139 fragmanın içine koca bir evreni sığdırmış Herakleitos...
Her biri tohum niteliğinde, bu tohumları filizlendirip çoğaltmaksa bizim elimizde.
Kendi adıma zor bir okuma oldu.... Bu ilk okuma olduğundan okudum geçtim mutlaka ara ara açıp tekrar okumak istiyorum. Çünkü öyle cümleleri ve bakış açısı var ki... İlkin saçma gekiyie, bir daha okuyorum bu sefer de çok mantıklı geliyor hatta ne demek istediğini daha iyi anliy. O yüzden bu kitaba baslarken, başlarda anlayamamış olabilirsiniz ama bırakmayın devam edin, taşlar yerine oturacaktır.
Yazar Hakkında
HerakleitosYazar · 2 kitap
Anadolu Efes'de yaşayan Sokrates öncesi (Pre-Socratic) filozof.Efes'in yerlisi olduğu ve babasının adının Bloson olduğu gibi detaylar dışında hayatı hakkında pek az şey bilinmektedir. Batı felsefe tarihinde dinamik bir felsefî sistem ortaya koyan ilk kişidir.Herakleitos'un hayatı hakkında hemen hemen kesin olan hiçbir şey bilinmemektedir. Yaşamına ilişkin pek çok bilgiyi Diogenes Laertios'tan öğreniyoruz. İyonya'nın sonuncu ve en büyük filozofu olan Herakleitos'un Bloson'un oğlu olduğu ve İ.Ö. 540 civarında Efes'te doğmuş olduğu söylenmektedir. Apollodoros'a göre 69.Olimpiyatta sivrilmiştir. (İ.Ö. 504-501) Efes'te kral-rahipler veren bir aileden geldiği anlaşılmaktadır. Antisthenes bu görevi kullanma sırası Herakleitos'a geldiğinde, bu hakkını kardeşine bıraktığını söyler.
Kendisinin çağdaşları ile karşıtlık içinde bulunduğunu görmüş ve topluluk içinde yaşamaktan uzaklaşmıştır. Bu büyük filozofun söylediklerinden döneminin siyasal durumundan hoşlanmadığı ve sert bir dille bu durumu eleştirdiği anlaşılıyor. Yalnızca siyasal durumu değil, kendi yurttaşlarını da eleştiriyor. Arkadaşı Hermodoros'u sürgüne yolladıkları için Ephesos'lulara şöyle diyor:
" Bütün yetişkin Ephesoslular kendilerini asıp kenti çocuklara bıraksalar iyi olur; çünkü onlar 'hiç kimse bizden çok değerli olmamalı; böyle biri varsa, gitsin, başka yerde başkalarının arasında yaşasın!' diyerek, aralarındaki en değerli adamı , Hermodoros'u sürgüne yolladılar."
Yurttaşları ondan kanunlar yapmasını isteyince, kent artık kötü yönetim biçiminin hakimiyetinde olduğundan bu isteği geri çevirmiştir. Herakleitos'un zenginleşmiş yeni sınıfa karşı duyduğu nefreti şu fragment'ten anlıyoruz:
"Hiç eksik olmasın zenginliğiniz Ephesos'lular. Olmasın ki alçaklığınız belli olsun"
Bir hikâyeye göre Herakleitos Artemis Tapınağına çekilerek aşık oynuyormuş. Ephesoslular çevresinde toplandıklarında şöyle demiş: "Ne şaşıyorsunuz reziller? Yoksa böyle yapmak sizinle birlikte devlet yönetmekten daha iyi değil mi?"
Halka "yığın, anlayışsızlar" gözüyle bakıyor, bu küçümseme onların geleneksel inançlarını da içine alır. Herakleitos'un Ksenophanes'in yerleşik din anlayışına eleştirici tutumunu devam ettirdiğini görüyoruz:
"Gece dolaşanlar, Magos'lar, Bakkhos rahipleri, Dionysos'un rahipleri, gizemlere erenler. Ölümden sonra ceza çekmekle tehdit ediyorlar ve ateşte yanacaklarını kehanet ediyorlar; halkın arasında kabul gören bu gizli ayinler böyle kutsal olmayan tarzda cereyan eder."
"Kana bulanarak arındırmaya çalışıyorlar kendilerini,çamura batmış birinin kendini çamurlu suyla yıkaması gibi.Çamurla temizlenen birine herkes deli der. Karşılarındaki tanrı heykellerine yakarıyorlar, konuşur gibi duvarlarıyla evlerin. Ne tanrılar ne de kahramanlar hakkında bir şey bildikleri var"
"İnsanlar bu töreni Dionysos'a saygıda bulunmak için düzenlemeyip, sadece Phallus'a övgüler düzseydiler, o zaman bu gerçekten utanmazca bir iş olurdu. Oysa kendilerinden geçerek saygıda bulundukları Dionysos ile Hades tek ve aynı şeydir."
Bu büyük filozof, daha önceki büyük Yunan bilginlerini, filozoflarını ve şairlerini de küçümsüyor:
"Homeros'u yarışmalardan kovmalı ve sopalamalı, aynı şekilde Arkhilokhos'u da."
"Çok bilgi insanı akıllı yapmaz; öyle olsa Hesiodos'u, Pythagoras'ı, Ksenophanes'i ve Hekataios'u akıllı yapardı."
Herakleitos fragmanlarından anlaşıldığı gibi Yunan dünyasında kabul görmüş bu isimleri eleştiriyor. Platon da Herakleitos gibi Yunan dünyasında çok önemli olan Homeros ve Hesiodos'u insanları yanlış şekillendirdikleri konusunda eleştirmiştir. Platon'un beğenmediği o mitoslardaki evren tasarımıdır.
Diogenes'e göre Herakleitos çocukluğundan beri olağanüstü bir insandı; gençliğinde hiçbir şey bilmediğini ileri sürerdi ve kendini incelediğini söyler: "Kendimi keşfettim" "Ruhun ucu bucağı yok"
Herhangi bir filozofun öğrencisi olmamasına rağmen Ksenophanes'in derslerini dinlediğini söyleyenler vardır. Herakleitos Milet'li filozoflardan da etkilenmiştir. Zıtlıkların çatışması ve birliği ana öğretisinde Anaksimandros ve Pythagoras'dan etkilendiği görülmektedir. Ruh öğretisinde de Anaksimenes'ten etkilenmiştir.
İlk olarak Herakleitos eserinden elimizde en fazla sayıda fragmentin bulunduğu filozoftur. (Diels 126 fragment)Eserinin adı "Doğa üzerine". Diogenes'den öğrendiğimize göre eseri üç bölümdür; Birinci evren üzerine, ötekiler politika ve tanrı bilim üzerine. Bu eser atasözlerini andırır ifadelerden oluşan şiirsel bir düz yazıdır. Yığına karşı gösterdiği küçümseme üslubunda da kendini gösterir. Geniş halk yığınları tarafından anlaşılmayı isteyen bir insanın diliyle konuşmaz. Bilmeceyi andıran sözleri ancak kendisini anlayabilecek niteliğe sahip olan seçkinlere hitap etme arzusunun ifadesidir. Dilinin bu özelliklerinden dolayı kendisine "karanlık" denmiştir.
Herakleitos'un sözlerini anlamak için çaba harcamak gerekir. Bilmeceyi çözmek gerekir. Çünkü ona göre hakikat gizlenmeyi sever:
"Delphoi'daki tanrının kehaneti ne açıklıyor ne de gizliyor, yalnızca işaret ediyor."
Kitabını adak olarak Artemis tapınağına koydu. Diogenes'ten öğrendiğimize göre eseri o kadar ünlü oldu ki Herakleitosçular denen ardılları ondan kaynaklandı.
