Giriş Yap

Herakleitos

Yazar
8.3
316 Kişi
Unvan
Filozof
Doğum
Efes, M.Ö. 535
Ölüm
M.Ö.475
Yaşamı
Anadolu Efes'de yaşayan Sokrates öncesi (Pre-Socratic) filozof.Efes'in yerlisi olduğu ve babasının adının Bloson olduğu gibi detaylar dışında hayatı hakkında pek az şey bilinmektedir. Batı felsefe tarihinde dinamik bir felsefî sistem ortaya koyan ilk kişidir.Herakleitos'un hayatı hakkında hemen hemen kesin olan hiçbir şey bilinmemektedir. Yaşamına ilişkin pek çok bilgiyi Diogenes Laertios'tan öğreniyoruz. İyonya'nın sonuncu ve en büyük filozofu olan Herakleitos'un Bloson'un oğlu olduğu ve İ.Ö. 540 civarında Efes'te doğmuş olduğu söylenmektedir. Apollodoros'a göre 69.Olimpiyatta sivrilmiştir. (İ.Ö. 504-501) Efes'te kral-rahipler veren bir aileden geldiği anlaşılmaktadır. Antisthenes bu görevi kullanma sırası Herakleitos'a geldiğinde, bu hakkını kardeşine bıraktığını söyler. Kendisinin çağdaşları ile karşıtlık içinde bulunduğunu görmüş ve topluluk içinde yaşamaktan uzaklaşmıştır. Bu büyük filozofun söylediklerinden döneminin siyasal durumundan hoşlanmadığı ve sert bir dille bu durumu eleştirdiği anlaşılıyor. Yalnızca siyasal durumu değil, kendi yurttaşlarını da eleştiriyor. Arkadaşı Hermodoros'u sürgüne yolladıkları için Ephesos'lulara şöyle diyor: " Bütün yetişkin Ephesoslular kendilerini asıp kenti çocuklara bıraksalar iyi olur; çünkü onlar 'hiç kimse bizden çok değerli olmamalı; böyle biri varsa, gitsin, başka yerde başkalarının arasında yaşasın!' diyerek, aralarındaki en değerli adamı , Hermodoros'u sürgüne yolladılar." Yurttaşları ondan kanunlar yapmasını isteyince, kent artık kötü yönetim biçiminin hakimiyetinde olduğundan bu isteği geri çevirmiştir. Herakleitos'un zenginleşmiş yeni sınıfa karşı duyduğu nefreti şu fragment'ten anlıyoruz: "Hiç eksik olmasın zenginliğiniz Ephesos'lular. Olmasın ki alçaklığınız belli olsun" Bir hikâyeye göre Herakleitos Artemis Tapınağına çekilerek aşık oynuyormuş. Ephesoslular çevresinde toplandıklarında şöyle demiş: "Ne şaşıyorsunuz reziller? Yoksa böyle yapmak sizinle birlikte devlet yönetmekten daha iyi değil mi?" Halka "yığın, anlayışsızlar" gözüyle bakıyor, bu küçümseme onların geleneksel inançlarını da içine alır. Herakleitos'un Ksenophanes'in yerleşik din anlayışına eleştirici tutumunu devam ettirdiğini görüyoruz: "Gece dolaşanlar, Magos'lar, Bakkhos rahipleri, Dionysos'un rahipleri, gizemlere erenler. Ölümden sonra ceza çekmekle tehdit ediyorlar ve ateşte yanacaklarını kehanet ediyorlar; halkın arasında kabul gören bu gizli ayinler böyle kutsal olmayan tarzda cereyan eder." "Kana bulanarak arındırmaya çalışıyorlar kendilerini,çamura batmış birinin kendini çamurlu suyla yıkaması gibi.Çamurla temizlenen birine herkes deli der. Karşılarındaki tanrı heykellerine yakarıyorlar, konuşur gibi duvarlarıyla evlerin. Ne tanrılar ne de kahramanlar hakkında bir şey bildikleri var" "İnsanlar bu töreni Dionysos'a saygıda bulunmak için düzenlemeyip, sadece Phallus'a övgüler düzseydiler, o zaman bu gerçekten utanmazca bir iş olurdu. Oysa kendilerinden geçerek saygıda bulundukları Dionysos ile Hades tek ve aynı şeydir." Bu büyük filozof, daha önceki büyük Yunan bilginlerini, filozoflarını ve şairlerini de küçümsüyor: "Homeros'u yarışmalardan kovmalı ve sopalamalı, aynı şekilde Arkhilokhos'u da." "Çok bilgi insanı akıllı yapmaz; öyle olsa Hesiodos'u, Pythagoras'ı, Ksenophanes'i ve Hekataios'u akıllı yapardı." Herakleitos fragmanlarından anlaşıldığı gibi Yunan dünyasında kabul görmüş bu isimleri eleştiriyor. Platon da Herakleitos gibi Yunan dünyasında çok önemli olan Homeros ve Hesiodos'u insanları yanlış şekillendirdikleri konusunda eleştirmiştir. Platon'un beğenmediği o mitoslardaki evren tasarımıdır. Diogenes'e göre Herakleitos çocukluğundan beri olağanüstü bir insandı; gençliğinde hiçbir şey bilmediğini ileri sürerdi ve kendini incelediğini söyler: "Kendimi keşfettim" "Ruhun ucu bucağı yok" Herhangi bir filozofun öğrencisi olmamasına rağmen Ksenophanes'in derslerini dinlediğini söyleyenler vardır. Herakleitos Milet'li filozoflardan da etkilenmiştir. Zıtlıkların çatışması ve birliği ana öğretisinde Anaksimandros ve Pythagoras'dan etkilendiği görülmektedir. Ruh öğretisinde de Anaksimenes'ten etkilenmiştir. İlk olarak Herakleitos eserinden elimizde en fazla sayıda fragmentin bulunduğu filozoftur. (Diels 126 fragment)Eserinin adı "Doğa üzerine". Diogenes'den öğrendiğimize göre eseri üç bölümdür; Birinci evren üzerine, ötekiler politika ve tanrı bilim üzerine. Bu eser atasözlerini andırır ifadelerden oluşan şiirsel bir düz yazıdır. Yığına karşı gösterdiği küçümseme üslubunda da kendini gösterir. Geniş halk yığınları tarafından anlaşılmayı isteyen bir insanın diliyle konuşmaz. Bilmeceyi andıran sözleri ancak kendisini anlayabilecek niteliğe sahip olan seçkinlere hitap etme arzusunun ifadesidir. Dilinin bu özelliklerinden dolayı kendisine "karanlık" denmiştir. Herakleitos'un sözlerini anlamak için çaba harcamak gerekir. Bilmeceyi çözmek gerekir. Çünkü ona göre hakikat gizlenmeyi sever: "Delphoi'daki tanrının kehaneti ne açıklıyor ne de gizliyor, yalnızca işaret ediyor." Kitabını adak olarak Artemis tapınağına koydu. Diogenes'ten öğrendiğimize göre eseri o kadar ünlü oldu ki Herakleitosçular denen ardılları ondan kaynaklandı.

İncelemeler

Tümünü Gör
332 syf.
Bir taş attım kaybolana...
Keşke eserleri iyi bir şekilde korunsaydı da her detayları okuyarak analiz edebilseydik dedirten, insanlık tarihinin en önemli filozoflarından biri olan Herakleitos'e ait şaheser. Günümüz tabiriyle ifade etmek gerekirse Herakleitos zor bir karakterdir. Bu zor ve isyankar kişilik kendisini düşüncelerinde de göstermiş ve herkes anlamasın diye oldukça zor bir üslup seçmeye özen göstermiş. Fragmanlarda da bunu rahatlıkla göreceksiniz. Fragmanlar ile benlik-doğa-kozmos dengesini göreceksiniz. Bütünsellik içinde benliği doğa ve kozmos ile bir tutarak bugünün panteist düşüncenin özünü oluşturan görüşü ortaya çıkarmıştır Herakleitos. Daha doğrusu kuramsal olarak zeminin oluşturmuştur. Daha sonra Spinoza başta olmak üzere, Nietzsche gibi isimler bu görüşü oldukça geliştirecek argümanlar sunacaktır. Logos kavramı üzerinden gerçekleştirilen anlatıma bakılırsa Herakleitos'in topluma kızmasında temel neden doğa üstücü bir inanışa sahip olarak devleti kutsayan bir görüşe sahip olmaları olmalı. Herakleitos'in bu görüşleri öylesine değerli ve etkileyici ki Nietzsche üslup olarak bile Herakleitos'i izlemiştir. Bu vesileyle benlik-doğa-kozmos bütünselliği üzerine düşünerek kendi çıkarımlarınızı bu fragmanlarla karşılaştırmanız oldukça değeli bir etkinlik olacaktır. Keyifli okumalar. Ve konu dışı not: İnceleme yazmak bile öylesine zorlaştı ki silinmesi yüzünden 4 defa baştan başlamak zorunda kaldım. Gerçekten tasarlanmış bu güncel site efsane olmuş. Artık alternatif kitap okuma noktalarına yönelme zamanı geldi. Hoşça kalın. Bir taş attım kaybolan'a...
Fragmanlar
8.3/10 · 1.150 okunma
·
Reklam
338 syf.
Kendimi keşfettim
İncelemeye, alıntıyla başlamak istiyorum; "Ana babasını dinleyen çocuklar gibi olmamalıyız; yani bize aktarıldığı gibi." (185) Yani, geleneksel bilgilerle, başkalarından öğrenmekle bilge olunmaz. Bilgelik soruşturmakla ve sorgulamakla başlar. Ayrıca, birçok filozof'un metinlerini dikkatle incelerseniz,
Herakleitos
'tan etkilendiklerini göre bilirsiniz.
Herakleitos
'un, kitleye tepkisi ve kitle üzerine. Fragmanlarından ve
Diogenes Laertios
'un aktardığı öykülerden Herakleitos'un çoğunluğu anlayışsız ve değersiz olarak gördüğünü çıkartabiliriz. Kendi döneminde yaygın olan dinsel inanç ve adetlerle açıkça alay etmektedir. Bilgece bir yaşam sürmekten yoksun olan çoğunluğu birçok fragmanında hayvanlarla eş tutar. "Uyanıkken bütün gördüğümüz ölüm, uyurken gördüğümüz ise uykudur."
Herakleitos
'un döneminde yaygın olan gizem dinlerine (mystēria) göre, ölüm sonrasındaki yaşamı öğrenmenin yollarından birisi de uykuda, daha doğrusu rüyalarda ruhun öte dünyayı ziyaret etmesidir. Kendisi bu inanca karşı çıkar. Çünkü ona göre ölüm ancak uyanıkken anlaşılabilir. Uykuda ise uyumaktan, bilinçsiz bir halde bulunmaktan başka bir şey yoktur. "Altın arayanlar çok fazla toprak kazarlar ve çok az bulurlar." Altın (khryson) eşeklerin tercih etmediği bir şeydir." Ama hakikati bulmak ve keşfetmek isteyenler için bulunması çok zor ve zahmetli bir madendir. Bu fragmanda geçen dizēmenoi, "arama, keşfetme ve bir şeyin aslını ortaya çıkarma" anlamlarına gelir. Aynı terim ünlü "Kendimi keşfettim!" fragmanında da karşımıza çıkacaktır. Altın, Herakleitos'a göre hakikatin simgesidir, derindedir ve öyle kolaylıkla kendini ele vermez. Hakikate ulaşmak için derinleşmek ve üzerini örten ön yargılardan kurtulmak gerekir. Bu da sıradan insan için çok zor bir uğraştır. Çünkü bu tür insanlar çerçöpü bilgiye tercih ederler. "Deniz hem en saf hem de en kirli sudur. Balıklar için içilebilir ve can verici; insanlar için içilemez ve öldürücü." Her bir canlı varlığın ilgileri ve ihtiyaçları farklıdır. Bu bakımdan her canlı nesneler dünyasıyla farklı bir şekilde ilişki kurar. Nesnelerin tecrübe edilmesi her canlı varlıkta farklı şekillerde ortaya çıkar. Aynı nesneler her tür üzerinde aynı etkiyi yaratmaz. Denizin hem yaşam verici hem de öldürücü olması kendi yapısındaki karşıtların birliğinden değil, iki farklı tecrübeden dolayı ortaya çıkan bir durumdur.
332 syf.
·
Puan vermedi
Herakleitos'un Parçaları    Bu adamı seviyorum. Jaydeva'yı Herakleitos'u sevdiğim kadar severim ama Herakleitos'u da severim. Herakleitos ile aynı kategoriye koyabileceğim çok az kişi var. Aslında bunu söylemek bile doğru değil; Kimse yok. Şimdi her zaman söylemek istediğim şeyi söylüyorum, O sadece uzakta tehlikeli bir şekilde uyanmış, söylediklerinin sonuçlarından korkmuyor.. Bu Fragmanlarda diyor - yine bir Devageet'in, bir müridin notları. Herakleitos yazmamıştır. Bu insanların yazmamasının bir nedeni olmalı, ama biraz sonra. Herakleitos Fragments'ta şöyle der : "Aynı nehirde iki kez yıkanamazsınız." Sonra diyor ki: “Hayır, aynı nehre bir kez bile giremezsin….” Bu çok güzel ve aynı zamanda doğru. Her şey değişiyor ve o kadar hızlı değişiyor ki aynı nehirde iki kez yıkanmak mümkün değil; aynı nehre bir kez bile giremezsin. Nehir sürekli akıyor; gidiyor, gidiyor, okyanusa gidiyor, sonsuzluğa gidiyor, bilinmeyenin içinde kayboluyor...
Fragmanlar
8.3/10 · 1.150 okunma
Reklam
2
4
50 öğeden 1 ile 10 arasındakiler gösteriliyor.
©2022 · 1000Kitap Web Uygulaması · 2.26.42