Fragmanlar Humanitas: Yunan ve Latin Klasikleri

8,6/10  (12 Oy) · 
31 okunma  · 
13 beğeni  · 
815 gösterim
"Kendimi keşfettim" diye haykıran bir filozof ve keşfedileni yüzyıllardır anlamaya çalışan insanlık! Ephesos'un gizemli güzelliği kadar derîn sözler! Hermann Diels 1867 yılında Herakleitos'a ait olduğu kesin ve bazıları da ona atfedilen 139 fragmanı bir araya topladı. Felsefe dünyası için bu heyecan verici ve hâlâ da esinlendirici niteliğinden bir şey kaybetmemiş bir gelişmeydi. Bu fragmanlar üzerine sayfalarca yorum ve onlarca kitap yazıldı. Ama onlar hep özgün kalmayı başardılar, capcanlı, adeta soluk alan, kişiyle konuşan ve kişiyi konuşdurtan niteliklerini korudular.

Fragmanlar Yunanca asıllarıyla birlikte dilimizde ilk kez yayımlanıyor. Üstelik her fragmana dair yetkin ve dilden/kültürden beslenen yorumlarla. Ve sözcükler anlam kazanıyor, felsefe hayatla buluşuyor, kültürlerarası köprüler kuruluyor, herkes eşitleniyor fragmanlar önünde ve Herakleitos sesleniyor;

"Bu kadar acele etme sakın,
Ephesoslu Herakleitos'un kitabını bitireceğim diye,
çıkacağın yol öyle dik ki,
kasvetli, zerre ışık yok! Ama bir eren kılavuz oldu mu sana,
aydınlanır bir anda, güneş bile hiç kalır yanında!"
  • Baskı Tarihi:
    Ekim 2005
  • Sayfa Sayısı:
    332
  • ISBN:
    9789759970246
  • Orijinal Adı:
    Fragments
  • Çeviri:
    Cengiz Çakmak
  • Yayınevi:
    Kabalcı Yayınları
  • Kitabın Türü:
H. Deniz Çelik 
26 Eyl 2017 · Kitabı okudu · 2 günde · 9/10 puan

Kitabı okumadan önce küçük çaplı bir araştırma yaptım hem kitap hem de Herakleitos hakkında. Araştırmam sonucunda öğrendim ki Herakleitos "Doğa Üstüne" (Peri Physeos) isimli bir kitap yazmış. Fakat bu kitap bir bütün olarak değilde parçalar halinde günümüze ulaşmış. Bu parçalara Batı dillerinde parça anlamına gelen " fragmanlar " deniliyormuş.
Fragmanlar Herakleitos'un felsefi görüşleri hakkında kesin olmasa da birçok bilgi veriyor. Fragmanları kafa karıştırıcı ve karmaşık bulabilirsiniz. Herakleitos söylemek istediğini direk önümüze sunmuyor. Sözcüklerle oynayarak, biraz düşünmemizi sağlıyor. Yayınevi ise oldukça iyi ve titiz bir çalışma sergilemiş, bunu okuduğunuz her fragmanda açıklama yapmalarından anlayabilirsiniz.
Benim gibi felsefeye merak salmış ve felsefeye yeni başlayanların Herakleitos'u tanımaları açısından oldukça yararlı bir kitap.

Alper T. 
01 Nis 15:44 · Kitabı okudu · 8 günde · Puan vermedi

“Aynı ırmakta iki kez yıkanmaz” sözünü birçoğumuz duymuştur sanırım. Bende ilk duyduğumda alt metnini basitçe izah edebilmiştim kendime. Ancak Herakleitos’ un “Fragmanlar” ını okuduktan sora basite indirgemekle büyük hata ettiğimi fark ettim. Ben kimim ki basite indirgeyebileyim. Ki koca Sokrates bile kendisine Herakleitos’ un yapıtını okuyan Euripides’e şöyle demiş ‘ Anladıklarım çok güzel, öyle sanıyorum ki anlamadıklarım da. Herakleitos’ un derinliğine inebilmek için Deloslu bir dalgıç olmak gerekiyor.’
Kitaba geçmeden –Kim bu Herakleitos – deyip onunla ilgili birkaç husustan bahsetmemek olmaz.-Kim Bu Herakleitos……?
Bu toprakların bağrından kopmuş derler ya, aynen öyle. Efesli Herakleitos deneydışı felsefenin en büyük düşünürü, günümüzün birçok bilimsel gerçeklerini, deneysel bilimden yüzyıllarca önce şaşırtıcı bir sezişle kavramış bir Filozoftur.
Efesin aristokrat bir ailesinden gelen Herakleitos’ un yalnızca soyu değil düşüncesi de aristokrat. Kendisine teslim edilen Kral Rahipliğini kabul etmeyerek ve küçümseyerek kardeşine bırakmış. Yurdunda yaşanan sosyo-politik gelişmeleri beğenmeyip, yalnızlığı yeğleyerek köşeye çekilmiş. Bu yalnızlık içinde varlığın özünü kavramaya çalışan Herakleitos yığını hor görmüştür. Hatta bir gün Artemis tapınağında çocuklarla aşık oynarken, kendisine şaşkınca bakanlara: Ne şaştınız reziller, demiş, sizinle birlikte devleti yönetmek daha mı iyi sanki? Herakleitos doğuştan kazanılan soyluluktan çok bilgelik aracılığıyla elde edilen soyluluğa inanmıştır.
Kalıcı şeyler varmış sanısına kapılmamız, değişmenin kuralsız değil de, belli bir düzene, belli bir ölçü ve yasaya göre olması yüzündendir. Bu ölçüye, bu yasaya Herakleitos “Logos” adını verir. (Logos’un tam anlamı, Yunancadan başka bir dile çevrilemiyor. Söz, anlam, düşünce, akıl anlamlarının tümünü birden kapsayan bir sözcüktür “Logos”) Herakleitos, tanrıca bir evren yasası olan Logos’un bünyesindeki evreni, boyuna akan bir süreç, başı sonu olmayan bir değişme olarak addediyor. Bu devinim esnasında: birbirine karşı olan, birlikte giden, birbirinden ayrılanlardan en güzel uyum (harmonia) ortaya çıkar( Soğuk ısınır, sıcak soğur, yaş kurur ve kuru nemlenir) . Karşıtlar arasındaki savaş olmasaydı, evrendeki nesnelerde olmazdı Herakleitos’ a göre.
“Savaş her şeyin babası ve kralıdır: Kimini tanrı, kimini insan olarak ortaya çıkarır; kimini köle, kimini özgür kılar” der 53. Fragmanında Herakleitos.
Herakleitos’ u bu kısa satırlara sığdırmaya çalışırsak haksızlık etmiş oluruz, o nedenle kitaba dönelim:
Öncelikle Kitabın tanıtımına başlamadan Skythinos’a ait bir manzumeyi buraya bırakayım:
Bu kadar acele etme sakın,
Ephesoslu Herakleitos’ un kitabını bitireceğim diye,
çıkacağın yol öyle dik ki,
kasvetli, zerre ışık yok!
Ama bir eren kılavuz oldu mu sana,
aydınlanır bir anda,
güneş ışığı bile hiç kalır yanında!

Kitabın içeriğinden önce değinmek istediğim kitabın çevirmeni ve editörü. Benim elimdeki kitap ALFA yayınlarından; şu an hâlihazırda KABALCI yayınevinde de birebir aynı baskı mevcut. O nedenle iki yayınevini de tavsiye etmem mümkün. Kitabın çevirmeni, Türkiye’nin, Herakleitos başta olmak üzere ilk çağ filozofları üzerine en yoğun araştırmaları yapan ve Yunanca-Latince konusunda kendine güvendiğim bir hoca: Prof. Dr. Cengiz ÇAKMAK. Editör ise bir o kadar değerli hocamız Prof. Dr. Çiğdem DÜRÜŞKEN. Ekip sağlam olunca bize okumak düşüyor. Kitabın sol kesimindeki yaprak Yunanca metinler, sağ kanattaki yapraklar ise Fragmanları ve açıklamaları ihtiva ediyor.

Fragman deyince aklımıza Sinema veya Tv tanıtım filmleri geliyor. Türkçe sözlükte manası bu ama köken olarak latince kökenli bir kelime ve “küçük parça” anlamında kullanılıyor.

Herakleitos’ un “Doğa Üzerine (peri physeos)” adlı bir kitap yazdığı ve bu kitabı Artemis tapınağına adak olarak adadığı rivayet olunur. Artemis tapınağının yıkılması sonucu böyle bir eserin varlığı konusunda şüphelerin var olması normaldir. Diğer Antikçağ yazarlarının yaptığı alıntılar sayesinde ancak fragmanlar halinde günümüze ulaşabilmiştir. İlk kez 1867 yılında Hermann Diels’ in ikincil kaynakları tarayarak bir araya getirdiği bu fragmanlar Herakleitos’ un felsefi düşüncelerinin takip edilebileceği tek kaynaktır.

Fragmanlar ne bir düz yazı ne de birer şiir üslubu taşıyor. Aslında daha çok konuşma esnasında alıntılanmış cümleler olarak görmek daha doğru. Ancak o kadar çok bilgece sözler söylenmiş ki, iki satırlık fragman üzerine düşünmek zorunda hissediyorsunuz kendinizi. Editöryel bir açıklama zaten fragmanın altında mevcut fakat açılama üzerine bile kafa yoruyorsunuz. Kitabın girişinde okuyucuya detaylı bir şekilde kitap ve Herakleitos anlatılmış. Burada o kısımdan ve fragmanların konularından bahsetmek istemiyorum. Sizin okumanız için kapıyı aralık bırakmak daha doğru olur kanısındayım. Ancak birkaç fragman ekleyerek biraz da olsa merakınızı uyandırma gafletinde de bulunacağım 

• Karşıt olan şeyler bir araya gelir ve uzlaşmaz olanlardan en güzel uyum doğar. [Her şey çatışma sonucunda meydana gelir]
• Yaşam, taşları ileri geri sürerek oynayan çocuktur. Krallık çocuğundur.
• Ruhu nemli olan biri, sakalı bitmemiş bir çocuk tarafından nereye götürüldüğünü bilmeyen sarhoş gibidir, yalpalar durur.
• Hiç eksik olmasın zenginliğiniz Ephesoslular. Olmasın ki, alçaklığınız belli olsun.

Herakleitos anlamak için güzel bir başlangıç kitabi. Az ve derin anlam, filoloji bilimi üzerine ve yakın felsefe metotlari icin bire bir
Felsefe meraklilari keyifle okuyabilir.

NeverMore 
22 Haz 2016 · Kitabı okudu · 10 günde · Beğendi · 10/10 puan

Herakleitos ilk çağ filozoflarından beni en çok etkileyenlerden. Aynı zamanda bir çok büyük filozofuda etkilemiştir. her bir fragman sizi düşündürecek ve sorular sorduracağına inanıyorum. Ayrıca bu çalışma çok titiz bir çalışma her yönüyle dört dörtlük.

Kitaptan 52 Alıntı

H. Deniz Çelik 
22 Eyl 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · 9/10 puan

Uykudayken ne yaptığını unutan diğer insanlar gibi bunlar da uyanıkken ne yaptıklarının farkında değiller.

Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 29)Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 29)
H. Deniz Çelik 
22 Eyl 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · 9/10 puan

"Kendimi keşfettim" diye haykıran bir filozof ve keşfedilen bu kimliği yüzyıllardır anlamaya çalışan insanlık!

Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 9)Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 9)
H. Deniz Çelik 
23 Eyl 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · 9/10 puan

Karşıt olan şeyler bir araya gelir ve uzlaşmaz olanlardan en güzel uyum doğar.

Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 45)Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 45)
H. Deniz Çelik 
23 Eyl 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · 9/10 puan

Mutluluk bedensel hazlardan kaynaklanmış olsaydı, öküzler yemek için burçak bulduklarında, onlara mutlu varlıklar derdik.

Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 37)Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 37)
H. Deniz Çelik 
 23 Eyl 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · 9/10 puan

Kana bulanarak arındırmaya çalışıyorlar kendilerini, çamura batmış birinin kendini çamurlu suyla yıkaması gibi.

Fragmanlar, HerakleitosFragmanlar, Herakleitos

“Kendinizi başkasına anlatmayın..
Sizi sevenin buna ihtiyacı yoktur.
Sevmeyen de inanmayacaktır zaten…
Onun hayatında bir seçeneksen,
Onun senin bir önceliğin olmasına izin verme.
İlişkiler en iyi dengeli olduğunda yürür…
Uyandığında iki seçeneğin var…
Tekrar uyuyup bir rüya görmek, ya da uyanıp rüyanın peşinde koşmak…
Bize değer verenleri ağlatır, vermeyenler için ağlarız…
Bizim için hiç ağlamayacaklara değer veririz…
Garip ama gerçek…
Bir kez bunu anlasak değişmek için hiçbir şey geç değil…
Mutluyken söz, üzgünsen cevap, öfkeliysen karar verme…
Zaman nehir gibidir…
Aynı suda iki kez yıkanılmaz…
An’ı yaşa, geçen su bir daha gelmez…
Hep meşgulsen, hiç müsait olamazsın…
Hep zamanının olmadığını söylersen, hiç zamanın olamaz…
Hep “yarın yapacağım” dersen, yarın hiç gelmez…“

Fragmanlar, HerakleitosFragmanlar, Herakleitos
H. Deniz Çelik 
25 Eyl 2017 · Kitabı okudu · İnceledi · 9/10 puan

Ruhları barbar olanların gözleri ile kulakları kötü tanıklardır.

Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 251)Fragmanlar, Herakleitos (Sayfa 251)

Kitapla ilgili 1 Haber