Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
Kasım 2019
Yayınevi:
Pinhan Yayıncılık
Orijinal Adı:
Fragmenta Thaletis
ISBN:
9786057768032
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Milet OkuluFelsefe
Felsefe ile ilk defa ilgileneceklerin, nereden başlamalıyım sorusu için pek çok kitap tavsiye edilir, en başta da çok yalın bir dille yazılmış “Sofi’nin Dünyası” ya da “Diogenes Laertius” gelecektir. Bu mükemmel kaynaklar gerçekten de felsefe tarihi için bir temel oluşturacaktır ve düşüncenin gelişmesini, ilerlemesini takip etmek isteyenler için de bir başlangıç niteliğindedir.
Felsefe nin ya da o zamanki anlayışla bilimin ilk defa doğduğu kabul edilen ülkemiz topraklarında yer alan Milet’de yaşamış Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes’in ortaya koyduğu düşünceler ya da onların referans aldığı eski Babil, Mısır ve cevabını asla öğrenemeyeceğimiz başka medeniyetler bugünki bilimin ve felsefenin de temellerini oluşturmuştur. Pinhan yayınları bu güzel eserde Fragmanlar şeklinde bu ilk filozofların kişilikleri, öğretileri ya da farklı kaynaklardaki alıntılarını bir araya toplayarak bu gizemli filozofların hayatlarına ve düşüncelerine ışık tutmuştur.
Bence felsefeye başlamak isteyen herkesin ilk kaynak olarak okuması ve kitaplığında mutlaka bulunması gereken bir eserdir. Bugün ortaya konan ve tartışılan tüm somut bilimlerin ve soyut düşüncelerin bundan 2500 yıl önce, etrafında olup bitenleri incelemek isteyen Doğa filozoflarının düşüncelerinden ortaya çıkmış olması gerçekten de ilgi çekidir. Sordukları bazı soruların cevaplarını insanlık olarak bugün hala aramaya devam ediyoruz. Bazı çocukca bulanabilecek düşünceleri ise zamanın koşullarında değerlendirildiğinde oldukça cesaretli ve devrim niteliğinde olduğu görülecektir.
Bu kitap sizlere neler vaat ediyor : İlk Madde, Arkhe, Apeiron, Geometri, İlk Harita, Politika, Güneş Tutulmaları, İlk Gök Haritası, İlk Madde, Töz, Öncül bir Evrim teorisi (İnsanların denizden ve balıklarla ilişkili olarak evrilmeleri), Zeytin Hasadı,
Tarih, felsefe, uzay ve gelecek dörtgeni
Aslında her şey bu iki soruyla başladı:
Kimiz ve neden buradayız?
"Evren"sel açıdan hiçbir kıymeti olmayan sadece küçük bilgimizle, hayatı daha işlevsel kılabilmek adına oluşturduğumuz ve kullanıyor olduğumuz miladi takvime göre M. S. yirmi birinci asırdayız. İnsalık muhtemelen var olduğu andan itibaren (bizim takvimimizin kapsama alanının çok öncesinde de) baştaki bu soruları sordu. (Elbette insanlığın içindeki meraklı çocuğu öldürmeyen ya da eski yetersiz basit cevapların üstüne konmayan tarafı.)
Günümüzden yaklaşık iki bin beş yüz yıl önce bu insanlar işte bu meraklı, olanla yetinmeyen ve çocuksu ruhla; hep hayatın anlamını, neden burada olduğumuzu, nasıl oluştuğumuzu sorup durdular. Bazen şimdi bakınca "amma saçmalamış" dediğimiz, bazen "vay canına bunu o dönemde nasıl fark edebilmiş helal olsun" dediğimiz tespitlerde bulundular. Ama hep sordular, gözlemlediler ve anlamak istediler.
Dünyanın şekli, nasıl bir uzay içinde olduğu, güneşin ve ayın konumu, evrenin oluşumu, yıldızların anlamı, insanın nasıl oluştuğu... gibi gibi pek çok konu hakkında fikir yürütüp çıkarımlarda bulundular. Ve günümüz bilimine binlerce yıl öncesinden yol açıp ışık tuttular. Şuna inanıyorum ki, o filozoflar olmasa bugün bizler belki dünyanın şekli, uzayda bulunduğu konum, mevsimlerin oluşumu, güneşin ayın işlevi, galaksimiz, kütle çekimi, canlılığın oluşumu gibi daha nice nice konuda bilgi sahibi olamayacaktık. Belki çok daha sonra bu düzeye ulaşacaktık. Bugün o güne göre çok daha fazla şey biliyoruz, yarın daha fazlasını bileceğiz. Bugün evrenin sonu hakkında bilgimiz yok, birinci, ikinci, üçüncü seviye çoklu evrenleri tartışıyoruz. Ama yarın olabilir.
İnsanın içindeki bu bilme aşkı; geçmişi, nasıl ortaya çıktığımızı bilme(tarih ve uzay) gelecek ve geçmiş hakkında dehşet verici bir
Batı felsefesinin doğum yeri kabul edilen Miletos okulunun üç temsilci bugün sizlerle: Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes...
Sürekli ismlerini duyduğum fakat ne yaptıklarını ve neden isimlerinin günümüze geldiğini bilmeden , merak içerisindeydim. Bihaber bir şekilde öğrenme eksikliğimi tamamlamak istedim.
Kitap boyunca üç ismin günümüze kadar gelen kişilikleri ve kim oldukları anlatılıyor. Yazımın devamında kitaptan içerikler sunarak, kişilikleri ve sundukları argümanları tanıtacağım. Kitabı almak istiyorsanız, bundan fazla yorum yapamıyorum. Çünkü “kitap bu!”
Maalesef, üzerine eleştiri ve kavram farklılığı sunabileceğim bir kitap değil. Meraklılar için tam teşekkürlü bir ilaç, kaynakçalarını her sayfada belirterek bir bütün oluşturulmuş.
Eklemeden geçemem, eminim çevirisi zor bir iş olmuştur. Eski Yunancadan çeviri ve anlatımı bütünleştirme-günümüz haliyle-kolay olmasa gerek.
Aristoteles, seleflerinin doğal dünyanın ve doğa olaylarının “nedenleri ve ilkeleri” arayışlarını anlatırken, Thales of Miletus(İyonya’da, şu an Türkiye’nin batı kıyısındaki bir şehir) ilk girişimde bulunan kişi olduğunu söylüyor.
Bkz: plato.stanford.edu.tr
Sınırlarımız içerisindeki bu buluş toprakları, öğrenilmesi ve keşfedilmesi gereken yerlerden. Şu an merak ettiklerimiz önceden merak edilmedi mi? Dünya ve kozmos üzerinde düşünülmedi mi? İşte tam bu dönemde başladı. Presokratik felsefe, doğa ve evrenin ana maddesinin ne olduğunun merakıyla başlayan bu çağın ismi. Bir diğer ismiyle: Felsefenin Mihenk Taşları! Bununla ilgili bir podcast paylaşacağım.
•THALES•
Milet okulunun ilk filozofu. Evrenin merakı içerisinde, evrenin temel maddesi(arkhe-başlangıç, ilk)nedir?
Bu soruların ilk temsilcisi Thales’tir. Thales için bütün başlangıç sudan ibarettir.
Apollodoros’un Kronikler’inde söylediğine
Felsefe tarihinde Miletos (İyonya) Okulu olarak bilenen ekol, Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes'in doğayla ilgili gözleme dayalı bilgilerle örülü düşüncelerinden bina edilmiştir. Söz konusu düşünürlerin felsefenin temelini oluşturmasının nedeniyse Homeros ve Hesiodos'tan farklı olarak doğayı mitolojik bir yaklaşımla değil, akılcı ve bilimsel bir yaklaşımla ele alıp incelemeye başlamış olmalarında ve bu konuda geleneğin verdiği cevaplarla yetinmeyip "Evrenin ilk ilkesi/maddesi, yani 'arkhe' nedir?" şeklindeki ilk felsefi soruya verdikleri yanıtlarda yatar. Onlar, "tek olanı, bütün varlıkların değişmez maddi ilkesini" aramaya başlayarak Yunan felsefesinin doğumunu müjdelemişlerdir. Aşağıda bu üç filozofla ilgili bilgileri daha anlaşılır olması için maddeler hâlinde vereceğim.
___
Thales:
- Miletos okulunun olduğu kadar bilimin ve felsefenin de kurucusu olarak kabul edilir.
- Ona göre arkhe "su"dur çünkü canlıların yaşamını sürdürebilmesi için suya ihtiyacı vardır. Bu bakımdan materyalist monist bir filozof olarak kabul edilebilir.
- Arkhe olarak suyu seçmesinde suyun katı, sıvı ve gaz hâlde bulunan (ve bu özelliği gözlemlenebilen) yegâne madde olması etkili olmuş olabilir.
- "Her şey tanrılarla doludur." der. Dolayısıyla su arkhe'si tanrıdır, yani yaşamsal güçtür.
- Aynı zamanda gökbilimcidir (astronom) ve bir yılda 365 gün olduğunu göstermiş, yaz ile kış gündönümlerini hesaplamıştır.
- MÖ 28 Mayıs 585 tarihindeki güneş tutulmasını önceden bilmiştir, ki bu bilgi, sonradan Batı düşünce geleneği içinde "felsefe ve bilimi başlatan ilk bilgi" olarak değerlendirilmiştir.
- Evlilik konusundaki düşünceleri, evlilikten felsefi anlamda uzak durulması gerektiğine ilişkin anlayışı yüzyıllar boyunca etkilemiştir. Anthony Kenny'ye göre büyük filozoflara bakıldığında neredeyse
Şahane bir eser, çok merak ediyordum bu kişiler kim çok doğaçlama bilgi kulak ardında evet ama ilk defa, onların kim olduğuna, nasıl yaşadığına, nasıl düşündüklerine dair empati kurmamı sağlayan bu eser ilginç fikir üretimlerini bana tattırdı, modern zamanda, bilgi ve bilim zenginliği çağında tarihin sıfır noktasına gönderilsem, bu zatlar kadar doğayı okuyup fikir düşünce üretebilir miydim, icatlara vesile olup bilimi ayaklandırabilir miydim? Cidden ibretlik mülahazalar, aldığımız eğitimin ezber yönü, fikir üretememe, bilimi ilerletecek deney aletlerini vs. üretememe bilmeme gerçekten çok eksik ve dışa bağımlı yaşadığımızı hissettiriyor bana, işte bu kitap bu tür düşüncelere sürükledi beni…kim bilir sizleri nelere sürükleyecektir…
Miletoslu 3 filozof, Thales, Anaksimandros, Anaksimenes, doğayı anlamaya çalışan, doğayı, uzayı, evreni, tanrıyı yaşamı anlamaya çalışan düşünürler. Sadece düşünmeyip aynı zamanda üretenler.
O dönemde deney imkanları kısıtlı, thales’in gölgeleri kullanarak cisimlerin uzaklığını ölçtüğünü öğreniyoruz, aklı ve 5 duyuyu kullanarak çoğu, günümüz bilgisiyle hatalı da olsa birşeyleri anlamaya anlam vermeye okumaya çalışıyorlar. O kadar imkana rağmen ortaya koydukları şahaser. Ayrıca bir okulun tedrisatından usta çırak ilişkisiyle birbiriyle bağlı olduklarıno anladığımız bu 3 lü kopyala yapıştır hocasının fikirlerinden ibaret bir hayat ta örüntülemiyor, farklı ve yepyeni tahayyüller de meydana getiriyorlar.
Aralarında en sıyrılan ve bilime yakın düşünceler üreten sanki thales gibi, anaksimndros’u okuduğumda dünyayı ve güneşi düz düşündüğü anlamını çıkardım, tabi çoğuna ait özgün eser yok, sonraki düşünürlerin eserlerinde şunu dedi diye atıflar derlenmiş, ama mö. 5-6.yylarda iyon medeniyeti ve batı anadolu gerçekten insanlık gelişimine hizmet eder
filozoflar hakkında biraz bilgi ve kendimce düşüncelerFelsefe
kitap 3 kişiden bahsediyor ben hepsini teker teker ele alacağım
--thales--
öncelikle gerçekten hayrete düşüren bir zekaya ve mantığa sahip. taa o zamandan 'karalar suyun üzerinde durur' deyişi ile mantıklı biri olduğunu kanıtlamıştır. çünkü o zamanın bilgisine göre bu oldukça basit ama diğer yandan normal insanların böyle bir mantığı yürütemeyeceği kadar da zor. döneminde diğer insanlardan ayrışan aydın ve bilge bir insan. sayesinde bilinen felsefe tarihinin de temelleri atılmış(miletos okulu). kendine ait bir eseri maalesef günümüze ulaşmamış ancak onun yazdığı iddia edilen bazı eserler vardır(gündönümü üzerine, ekinoks üzerine).adamımız tüm şeylerin ilkesi sudur demiş. tabi ki günümüzde bu doğru bir bilgi değil sonuçta her şey sudan değil atomlardan oluşuştur. ancak thales belki de bu ifadeyle suyun ne kadar önemli olduğunu ve hatta onsuz yaşamın oluşmayacağını -ki bu doğru bir bilgi- kastetmiş olabilir. kim bilir... gök cisimlerinin hareketlerini incelemiş ve tutulmaların zamanlarını önceden kestirmeyi başarmıştır.
--anaksimandros--
astronomi üzerine çok garip ve marjinal yorumları vardır. yıldızların nasıl olduğunu(yapı itibariyle) açıklamaya çalışmış ve bilinen ilk dünya haritasını çizmiştir. tabi ki yıldızlar ve dünya hakkında söylediği şeyler yanlıştır ancak bunu o zamanın şartlarına göre değerlendirirsek gerçekten çok farklı bir bakış açısı olduğuna kanaat getirebiliriz. ancak bazen de düşünüyorum belki de yıldızlar hakkında söylediklerini sadece söylemek
için söylemiş olabilir yani 'bunlar hakkında pek düzgün bir yorum yok bari ben söyleyeyim de yanlış olursa da en azından geleceğe yazılı olarak birkaç yorum kalsın' siye düşünmüş de olabilir(sadece bir düşünce..). 'ilke' sözcüğünü ilk olarak o kullanmıştır ve şöyle bir düşünce ortaya atmıştır: 'varoluşların
Anaksimenes'in Dünya'nın düz olduğunu düşünmesi üzücü. Onun dışında o dönemlerde düşünülmesi şaşırtıcı bilgiler oldukça fazla. Gökkuşağının oluşumu, Thales'in Güneş tutulması öngörüsü vs. Thales demişken tabi kuyuya düşmesi ve zeytincilikle ilgili anıları da çok hoş.
İlk kez Fragmanlar tarzı bir kitap okudum. Yazılışı ve anlatımı biraz farklı. Anlaması biraz zor ama felsefe ile içli dışlı olan insan anlatacaktır. Bir çırpıda okuduğum bir kitap oldu, yani biz okurların tabiri ile çerez bir kitap.
Kitap, bugün batı bilim ve felsefe dünyasının kendisine öykünerek büyük saygı duyduğu Aristoteles, Platon ve ardılları gibi isimlerin öykündüğü doğa filozoflarından bilinen üçünün fragmanlarını ve dolaylı alıntılarını içerir.
Eser, Solon, Bias gibi isimlerle birlikte Yedi Bilge’den biri olduğu tartışmasız kabul edilen Thales ile başlıyor ve kronolojik olarak devam ediyor. Tüm Antik Yunan kültürünün doğayı ancak Homeros, Hesiodos gibi şairlerin destanları ve şiirleri kadar bildiği bir dönemde Thales, gökbilimciliği, yerbilimciliği, matematiği ve gözlem gücünü merkeze alarak yeni tanımlar ortaya koyuyor. Bu tanımlarla önce bir epistemoloji sonra da nedensellik ilkesiyle bir kozmogoni ortaya koyuyor. O ana kadar Zeus’un hiddetine, Poseidon’nun kibrine bağlanan fenomenler yepyeni bir bakışla tekrar düzenleniyor. Bu düzen insanlara makul ve anlaşılır geliyor. Zihin yapıları değişiyor, gelişiyor.
Bu düşünsel sıçramalar, tilmizleri Anaksimandros ve Anaksimenes ile aşama aşama devam ediyor. Bu isimler Thales’in öncülü olduğu yolu, genişleterek ve derinleştirerek insanlığa yeni tanımlamalar kazandırıyor. Bu bazen bir güneş saati yada coğrafi harita ile gündelik pratiklerde bazense kavramsal olarak yaşamın kökeni üzerine tanımlamalarda kendine yer buluyor. Ama, tümü de o ana kadarki bilinen tüm doktrinlerden farklı, yepyeni bir bakış ile. İnsanları şiirsellikten ziyade doğanın keşfine davet eden bütüncül bakış ile.
Batı Felsefesinin başlangıcı sayılan Miletos okulu Filozofları Thales, Anaksimandros ve de Anaksimenes' in ne yazık ki fikirlerini yazdıkları birinci elden kitapları yoktur. Fakat bu önemli filozofların yaşantıları, doktrinler ile ilgili çeşitli dönemlerde çeşitli filozoflar tarafından yazılmış fragmanlar gelmiştir günümüze. Çevirisi çok güzel anlaşılır. Millet okulunu ve Yunan Felsefesini ve de doğa filozoflarını anlamak için mutlaka okunması gereken bir eser olduğunu düşünüyorum.
Yazar Hakkında
AnaksimandrosYazar · 1 kitap
MÖ 610; Milet, Karya'da doğmuştur. Anaksimandros Miletos'da Sokrates öncesi dönemde yaşamış İyonlu bir filozoftur. Thales'in öğrencisidir. Aynı zamanda tarihsel kaynaklara göre öğretilerini kaleme almış ilk filozoftur ve eseri Grek dilinde düzyazı olarak kaleme alınmış ilk kitaptır. Ancak yazdıklarından sadece bir cümle günümüze ulaşmıştır.
