Yazar:
Parmenides
Çevirmen:
Gurur Sev
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 30 dk.
Sayfa Sayısı:
88
Basım Tarihi:
Ağustos 2019
Yayınevi:
Pinhan Yayıncılık
ISBN:
9786059460958
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Parmenides Ve FelsefesiFelsefe
parmenides ksenophanes'in bir öğrencisi ve doğa filozofuydu. bazı kaynaklarda ksenophanes'in öğrencisi değildir denmesine rağmen öğrencisi olmasa bile derslerine katılmış olduğunu ya da onun öğretilerinden ve düşüncelerinden etkilendiğini düşünüyorum. ki zaten bu doğa hakkında adlı şiir kitabında açıkça görülüyor.
ksenophanes'in düşüncelerini temel alarak bazı eklemeler ve ayrıntılar eklemiştir. varolanı(bir'i) yani evreni yani tanrıyı kastederek varolan hakkında 'doğmamış, eksiksiz, sarsılmaz ve ne bir zamanlar vardı ne de var olacak' demiştir. yani burada evrenin ezeli olduğunu ve değişmez bir şekilde sabit kaldığını söylemiştir.
ne alışkanlık bu kanıksanmış yola mecbur bıraksın seni,
ne de bel bağla bulanık göze, uğuldayan kulağa, dile;
birbirinden ayır logos ile safsatayı,
benim söylediklerimden hareketle
parmenides bu dizeleriyle duyulara inanmamak gerektiğini vurgulamıştır. kanıya konu olanın yani duyuların birçok etkiye ve değişime açık olmasından ve kişide hep aynı durumu oluşturamamasından ötürü duyularla değil akıl ile hareket edilmesini vurguluyor. aklı varolanla ilişkin olarak değerlendirmiştir. yani varolanla ilişkili olana hakikat, oluşanla(yaratılan) ilişkili olanın ise kanı olduğunu söylemiştir. insanların çoğunun kanılara göre hareket edip aldandığını söylemiştir. bu şekilde yaşayan insanların safsata içinde olduklarını vurgulamıştır.
tabi ki kendinden önceki filozoflar gibi o da gök cisimleri hakkında kendince yorumlar yapmış. bu yorumları doğru yanlış diye değerlendirmek gereksiz ve yanlış olduğu için üzerinde pek durmayacağım.
son olarak şiirleri yalın bir dille yazılmasına rağmen kelimelerin yerlerini değiştirerek edebi oyunlar oynaması yüzünden tek bir okuyuşta anlaması güçleşiyor. bu yüzden anlamam için bir kaç kere okumam gerekti ki halen
Eser başlığında belirtildiği üzere Parmenides'in kişiliği, doktrini ve doktrini hakkındaki Aristoteles, Platon, Simplikios, Cicero vb. düşünürlerin alıntılarından oluşuyor.
Parmenides'in doktrininden bahsetmek gerekirse özellikle varlık felsefesi ve bilgi felsefesi alanında yorumlar getirmiştir. Varlık hakkındaki görüşlerini aktaracak olursam, #169264560 sözleriyle "doğmamış, eksiksiz, sonradan varlığa gelmemiş, bir, sürekli" olarak tanımlıyor. Bu görüş, varlık hakkındaki düşüncesi bakımından tam karşıtında bulunan Herakleitos'la birlikte varlık felsefesinin temel izleklerinden birisini oluşturuyor. Zira Herakleitos varlık hakkında, "Aynı nehirlere gireriz ve girmeyiz, biziz ve biz değiliz." sözleriyle değişimin, oluşun esas olduğunu kabul etmektedir. Böylece felsefe tarihi içerisinde oldukça yer kaplayan bir tartışmanın zeminini hazırlamışlardır.
Bazı konularda kendi sözleriyle görüşlerini öğrenemesek de kendisini alıntılayan yazarlar vasıtasıyla bu konuda fikir sahibi olunabiliyor. Örneğin ruh hakkındaki görüşüne Diogenes Laertios, Aetios, Macrobius gibi kişiler aracılığıyla ulaşılmış ve Parmenides'in ruhu, ateşten bir şey olarak ve akıl(nous) ile aynı olduğunu düşündüğü aktarılmıştır.
Özellikle varlık felsefesi alanında okuma yapmak isteyenlerin muhakkak eline alması gerektiğini düşündüğüm, Parmenides ve doktrini hakkında değerlendirmelere de yer verilmiş olması nedeniyle konunun kolaylıkla anlaşılabileceği kanaatine vardığım bir eser oldu. Keyifli okumalar dilerim.
Parmenides'in kişiliği, doktrini ve doktrini hakkındaki Aristoteles, Platon, Simplikios, Cicero vb. düşünürlerin alıntılarından oluşuyor.
Parmenides'in doktrininden bahsetmek gerekirse özellikle varlık felsefesi ve bilgi felsefesi alanında yorumlar getirmiştir. Varlık hakkındaki görüşlerini aktaracak olursam, #169264560 sözleriyle "doğmamış, eksiksiz, sonradan varlığa gelmemiş, bir, sürekli" olarak tanımlıyor. Bu görüş, varlık hakkındaki düşüncesi bakımından tam karşıtında bulunan Herakleitos'la birlikte varlık felsefesinin temel izleklerinden birisini oluşturuyor. Zira Herakleitos varlık hakkında, "Aynı nehirlere gireriz ve girmeyiz, biziz ve biz değiliz." sözleriyle değişimin, oluşun esas olduğunu kabul etmektedir. Böylece felsefe tarihi içerisinde oldukça yer kaplayan bir tartışmanın zeminini hazırlamışlardır.
Bazı konularda kendi sözleriyle görüşlerini öğrenemesek de kendisini alıntılayan yazarlar vasıtasıyla bu konuda fikir sahibi olunabiliyor. Örneğin ruh hakkındaki görüşüne Diogenes Laertios, Aetios, Macrobius gibi kişiler aracılığıyla ulaşılmış ve Parmenides'in ruhu, ateşten bir şey olarak ve akıl(nous) ile aynı olduğunu düşündüğü aktarılmıştır.
Özellikle varlık felsefesi alanında okuma yapmak isteyenlerin muhakkak eline alması gerektiğini düşündüğüm, Parmenides ve doktrini hakkında değerlendirmelere de yer verilmiş olması nedeniyle konunun kolaylıkla anlaşılabileceği kanaatine vardığım bir eser oldu. Keyifli okumalar dilerim.Mükemmel ve Esrarengiz MirasFelsefe-Düşünce
Puan vermedi·88 syf.··
Beğendi
·2022 37. kitabı
·1 saatte okudu
·Okunma: 12 Ağustos 2022 18:50
Çevirmenin önsözde belirttiği gibi, Türkiye’deki literatürde Parmenides’e dair edilmiş sözlerin başında genelde şunlar gelir: Parmenides çokluğu ve hareketi yadsır, ona göre varlık bir ve hareketsizdir. Bu doğrudur ancak Parmenides bu argümandan ibaret değildir. O özellikle astroloji, biyoloji (döllenme), coğrafya (iklim kuşakları), kozmoloji, kozmogoni gibi dallarla da uğraşmış ve yeri geldiğince yurttaşlar için yasalar belirlemiştir. Esasında o dönemde bilim ayrı ayrı dallara ayrılmamış, ve hatta felsefe ve bilim bile birbirlerinden ayrılmamıştır. Örneğin Parmenides’in tek bir eser kaleme aldığı ve eserin isminin “Doğa Hakkında” olduğu söylenir. Çağdaşı Empedokles’in eserinin ismi de aynıdır. Sokrates öncesi bu filozoflara Doğa filozofları denir ve bu filozoflar eserlerinde doğaya ve dolayısıyla evrene ve yaşama dair her konuyu ele alır. Bir dalda “uzmanlaşma” insanlık için henüz yeni bir olgudur ve olgunun doğmasında üniversitelerin kurumsallaşmasının büyük etkisi vardır.
Platon Parmenides hakkında ona “bütünün taraftarı” der. Platon’un diğer filozoflara dair düşünceleri genelde isabetsiz olsa da, Parmenides’e dair bütünün taraftarı söylemi oldukça isabetlidir. Parmenides’e göre evren (veya varlık veya tanrı) bölünemez ve varolanlarla tıka basa doludur. Varlık zorunlu olarak vardır ve yok olamaz; yokluk ise zorunlu olarak yoktur ve var olamaz. Peki ama var olmayan (veya yokluk veya hiçlik) nedir? Parmenides var olmayanın bilinemeyeceğini, düşünülemeyeceğini ve ifade edilemeyeceğini söyler: O, hiçbir şeyin bilinemeyeceği yerde bildiğini iddia edenlere hiddetle karşı çıkar. Varlığın bu niteliklerinden ötürü, bu evrende oluşa ve bozuluşa yer yoktur; Diké (adalet tanrıçası olarak bilinir) ne oluşa icazet verir ne de bozuluşa.
Aristoteles, Metafizik’inde “Bir” fikrini
Parmenides, Antik Yunan Felsefesindeki önemli filozofları en çık etkileyen filozoflar arasındadır. Her konuda kafa yormak ile birlikte özellikle varlık felsefesi üzerine derin fikirleri önemlidir. Ayrıca dünyanın küre olduğunu söyleyen ilk kişi olduğu iddia edilmektedir. Fragmların çevirisi güzel. Felsefe ya da Antik Yunan' a ilgi çekenlere tavsiye ederim.
Eser, Platon'un akledilirler-duyulurlar ya da hakikat-sanı ayrımının köklerinin Parmenides'te olduğunu açıkça göstermesi, iki alanın da bilgisinin edinilmesinin Parmenides için aynı derecede önemli olduğunu vurgulaması ve özellikle astronomi, biyoloji (sözgelişi döllenme) ve coğrafya (mesela iklim kuşakları) bakımından oldukça donanımlı, bilimsel akla sahip bir filozof portresi ortaya koyması bakımından, filozofun Türkçe literatürde hemen hemen varlığın bir ve hareketsiz olduğunu savunan, çokluğu ve hareketi yadsıyan görüşüyle sınırlı olan imajını kökünden değiştirmeye aday.
8/10
2021 74. kitabı
Milattan sonra üçüncü yüzyıl başlarında yaşadığı tahmin edilen ve eski felsefeciler hakkında derlediği bilgi ve anekdotlarla felsefe tarihinin önemli ama tartışmalı kaynaklarından biri olan 
Diogenes Laertios ise Parmenides hakkında bize şunları aktarmaktadır:
Pyres'in oğlu Elealı Parmenides 
Ksenophanes'in öğrencisiydi -Theophrastos Özet adlı eserinde onu 
Anaksimandros'un öğrencisi olarak gösterir. Bununla birlikte Ksenophanes'in öğrencisi olsa da, onun izinden gitmemiştir. Sotion'a göre, Diokhaitas'ın oğlu, Pythagorasçı Ameinias'ın yanında bulundu: Ameinias yoksul, ama doğru düzgün bir adamdı.
Parmenides onu daha çok izlemiş ve ölümünden sonra ona kahraman gibi bir tapınak dikmiştir: Nitekim, Parmenides seçkin ve zengin bir aileden geliyordu; onu sakin bir yaşama yönlendiren de Ksenophanes değil, Ameinias olmuştu. Yerin küre biçimli olduğunu ve evrenin merkezinde bulunduğunu ilk gösteren odur. Ateş ve toprak olmak üzere iki öğe vardır; ateş el sanatçısının işlevini görür, toprak da maddenin. İnsanın güneşten oluşumu ilk sırada yer alır; insan, tüm evreni oluşturan sıcak ve soğuktan ibarettir.
Parmenides parçalarının çoğu günümüze ulaşmamıştır. Kitap, Parmenides'ten filozoflardan alıntılar içeriyor ve 
Kaan H. Ökten'in yorumlarını içeriyor.
Parmenides'in şiirinin, içeriğine bakılarak üç ana bölümden meydana geldiği görülmektedir: girizgâh, hakikat ve kanılar. Ancak elbette ki şiirin böylesi alt başlıkları bulunmamaktadır.
Girizgâhta tanrısal tebliğin nasıl verildiği, hakikat bölümünde varlığın tam, biricik ve
Diogenes Laertios ise Parmenides hakkında bize şunları aktarmaktadır:
Pyres'in oğlu Elealı Parmenides Ksenophanes'in öğrencisiydi -Theophrastos Özet adlı eserinde onu Anaksimandros'un öğrencisi olarak gösterir. Bununla birlikte Ksenophanes'in öğrencisi olsa da, onun izinden gitmemiştir. Sotion'a göre, Diokhaitas'ın oğlu, Pythagorasçı Ameinias'ın yanında bulundu: Ameinias yoksul, ama doğru düzgün bir adamdı.
Parmenides onu daha çok izlemiş ve ölümünden sonra ona kahraman gibi bir tapınak dikmiştir: Nitekim, Parmenides seçkin ve zengin bir aileden geliyordu; onu sakin bir yaşama yönlendiren de Ksenophanes değil, Ameinias olmuştu. Yerin küre biçimli olduğunu ve evrenin merkezinde bulunduğunu ilk gösteren odur. Ateş ve toprak olmak üzere iki öğe vardır; ateş el sanatçısının işlevini görür, toprak da maddenin. İnsanın güneşten oluşumu ilk sırada yer alır; insan, tüm evreni oluşturan sıcak ve soğuktan ibarettir.
Parmenides parçalarının çoğu günümüze ulaşmamıştır. Kitap, Parmenides'ten filozoflardan alıntılar içeriyor ve Kaan H. Ökten'in yorumlarını içeriyor.
Parmenides'in şiirinin, içeriğine bakılarak üç ana bölümden meydana geldiği görülmektedir: girizgâh, hakikat ve kanılar. Ancak elbette ki şiirin böylesi alt başlıkları bulunmamaktadır.
Girizgâhta tanrısal tebliğin nasıl verildiği, hakikat bölümünde varlığın tam, biricik ve
Elea ekolünün (okulunun) kurucusu olarak kabul edilen Parmenides, kendinden önceki filozofların aksine görüşlerini şiir biçiminde yazan ilk filozof. Prolog (giriş), aletheia (hakikat) ve doxa (sanı) adlı üç bölümün yer aldığı şiirde Parmenides, alegorik bir anlatım yolunu tercih etmiş, ki bence görüşlerini açıkça ortaya koymak istemeyen filozof için metaforik ve alegorik bir anlatıma imkân veren şiir biçimi oldukça müsait. Şiirde anlatıcı olan delikanlı (bazı uzmanlar delikanlıyı Parmenides'in kendisiyle özdeşleştirmişler) "Güneş'in kızları" (veya "Muse'lar) tarafından atlı bir arabaya bindirilip göğe, yani Tanrıça'nın (Persephone, Dike veya Themis olduğu düşünülen) katına yükseltiliyor. Tanrıça, huzuruna varan delikanlıya iki kapı (gece ve gündüz) gösteriyor ve bu kapıların her ikisinden de geçip gerçeği öğreneceğini vadediyor. Gündüz kapısının günlük hayatta duyu organlarımızla algıladığımız dünyayı (doxa) ve gece kapısının da bir olan hakikati (gerçek, aletheia) simgelediğini düşünüyorum, ki misal gündüz vaktinde gözlerimizle görebildiğimiz her şey gece olunca karanlığa gömülür ve görülmez, yani aslında bir ilüzyon (yanılsama) oluşturur. Geceleyin ise gündüz vakti gördüğümüz şeylerin gece de aynı olduğunu ve varlığını sürdürdüğünü düşünürüz. Bu iki kapıyla aslında Parmenides, gerçeğin iki yüzü olduğunu anlatmak istiyor. Duyu organlarımız ile algıladığımız şeyler gerçek değil, birer yanılsamadan ibaret. Bu nedenle hakikate duyu organlarımız veya gözlem yoluyla değil, sadece aklımızla (rasyonel mantık) ulaşabiliriz. Parmenides'in iki yüzü olduğunu iddia ettiği gerçekle ilgili yorumunun Platon'un meşhur felsefesine ilham vermiş olduğunu söylemek yanlış olmaz. Ayrıca Parmenides'e göre "var olan vardır, var olmayan var değildir". Var olan şeyleri aklımızla
Parmenides'in Fragmanlar'ı, varlık felsefesinin temel metinlerinden biri sayılmakta. Her ne kadar doğrudan filozofun kendisinden bize ulaşan bir metin olmasa da, antikçağ ve erken ortaçağ'da yapılan alıntı ve aktarımlarla derlenmiş bir eser var elimizde. Fragmanlar şiir şeklinde ve oldukça ezoterik bir görünüme sahip. Açıkçası Kaan Hoca'nın güzel çevirisi ve açıklamalı notları olmasaydı tabiri caizse öküzün trene baktığı gibi bakar, kalırdım öyle. Alfa Yayınları Veritas dizisiyle çok değerli çalışmalar ortaya koyuyor, genelde klasik felsefe metinleri için önceliğim oluyor. Özellikle antikçağ metinleri anlamını hemen vermiyor, bu yüzden açıklamalı not ve sözlükler oldukça yararlı olabiliyor. Klasikler gerekliliktir.
Puan vermedi
Bu kitap ile ilgili pek bir şey söylemeyeceğim. Fragmanlar okumak istiyorsanız, bu yayını önermiyorum. Parmenides ve hayatı hakkında merak ettikleriniz varsa, internette zaten yazıyor. Bir filozofu anlamanın en iyi yolu -anlamaktan anladığımıza bağlı- onun yazdıklarının üzerine yazılanları okumak değildir. Sizin onun hakkında okuduklarınızı anlayarak, onun hakkında ne kadar anlatım yapabileceğinize bağlıdır. Sevgili Kaan Ökten, kitabın içerisine kendi yorumlarını ve sözlük niteliğinde açıklamalarda bulunmuş. Bu sizin için iyimser bir açıklama ise mutlaka alınız. Lakin benim gibi okumak istediklerinizin arasına farklı görüşler sızıyorsa, sinirden kitabı fırlatabilirsiniz. Ben öyle yaptım. Parmenides ve görüşleri sadece 15-20 sayfa. Kitabın geri kalanı Ökten’e ait. Kitabın üzerinde yazan, ‘Notlandıran’ kelimesini suyun sızmasından korkar gibi yazmışlar. Okur bunu daha net görmeli. Kararını öyle vermeli.
Demek istediğimi daha iyi anlamışsınızdır. Emeği için minnettarım, bir işi yapmadan konuşmak kolaydır. Geceler ve gündüzler katmıştır bu sayfalar için lakin benim öğrenme arzuma ters bir durum. Parmenides çoğu filozof gibi yazılarına ulaşabileceğimiz bir düşünür değil. Günümüze gelen tek şiiri var, onu da bu kitapta görüyorsunuz. Yakın zamanda Platon’un diyaloklarına göz atacağım.
Parmenides'ten kalan bir metin bulunmadığından dolayı bu eser karşımıza bir "derleme" olarak çıkmaktadır.
Şiir şeklinde olan bu eser farklı kaynaklardan yapılan alıntıların bir araya getirilmesiyle oluşmuştur.
Fragmanların Yunanca şekli de bulunmaktadır.
Şiirde geçen sözler de Kaan H. Ökten tarafından notlandırılmış ve bazı kelime anlamları verilmiş, giriş kısmında da oldukça geniş şekilde açıklamalar yapılmış.
Yazar Hakkında
ParmenidesYazar · 2 kitap
Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir. Yalnızca düşünür olarak değil yasakoyucu ve devlet adamı olarak da rol oynadığı sanılmaktadır. Parmenides'e göre, evrende değişen hiçbir şey yoktur. Gerçeklik, yani Varlık, mutlak anlamda Bir'dir, kalıcıdır, süreklidir, yaratılmamıştır, yok edilemez; o ezeli ve ebedidir; onda hareket ve değişme yoktur. Herakleitos ile sürekli yaşadığı varlık ve evren hakkındaki tartışmalarıyla da ünlüdür.
