Yazar:
Parmenides
Çevirmen:
Kaan H. Ökten
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
160
İlk Yayın Tarihi:
Ağustos 2019
Yayınevi:
Alfa Yayınları
ISBN:
9786050381153
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
8/10
2021 74. kitabı
Milattan sonra üçüncü yüzyıl başlarında yaşadığı tahmin edilen ve eski felsefeciler hakkında derlediği bilgi ve anekdotlarla felsefe tarihinin önemli ama tartışmalı kaynaklarından biri olan 
Diogenes Laertios ise Parmenides hakkında bize şunları aktarmaktadır:
Pyres'in oğlu Elealı Parmenides 
Ksenophanes'in öğrencisiydi -Theophrastos Özet adlı eserinde onu 
Anaksimandros'un öğrencisi olarak gösterir. Bununla birlikte Ksenophanes'in öğrencisi olsa da, onun izinden gitmemiştir. Sotion'a göre, Diokhaitas'ın oğlu, Pythagorasçı Ameinias'ın yanında bulundu: Ameinias yoksul, ama doğru düzgün bir adamdı.
Parmenides onu daha çok izlemiş ve ölümünden sonra ona kahraman gibi bir tapınak dikmiştir: Nitekim, Parmenides seçkin ve zengin bir aileden geliyordu; onu sakin bir yaşama yönlendiren de Ksenophanes değil, Ameinias olmuştu. Yerin küre biçimli olduğunu ve evrenin merkezinde bulunduğunu ilk gösteren odur. Ateş ve toprak olmak üzere iki öğe vardır; ateş el sanatçısının işlevini görür, toprak da maddenin. İnsanın güneşten oluşumu ilk sırada yer alır; insan, tüm evreni oluşturan sıcak ve soğuktan ibarettir.
Parmenides parçalarının çoğu günümüze ulaşmamıştır. Kitap, Parmenides'ten filozoflardan alıntılar içeriyor ve Kaan H. Ökten'in yorumlarını içeriyor.
Parmenides'in şiirinin, içeriğine bakılarak üç ana bölümden meydana geldiği görülmektedir: girizgâh, hakikat ve kanılar. Ancak elbette ki şiirin böylesi alt başlıkları bulunmamaktadır.
Girizgâhta tanrısal tebliğin nasıl verildiği, hakikat bölümünde varlığın tam, biricik ve
Diogenes Laertios ise Parmenides hakkında bize şunları aktarmaktadır:
Pyres'in oğlu Elealı Parmenides Ksenophanes'in öğrencisiydi -Theophrastos Özet adlı eserinde onu Anaksimandros'un öğrencisi olarak gösterir. Bununla birlikte Ksenophanes'in öğrencisi olsa da, onun izinden gitmemiştir. Sotion'a göre, Diokhaitas'ın oğlu, Pythagorasçı Ameinias'ın yanında bulundu: Ameinias yoksul, ama doğru düzgün bir adamdı.
Parmenides onu daha çok izlemiş ve ölümünden sonra ona kahraman gibi bir tapınak dikmiştir: Nitekim, Parmenides seçkin ve zengin bir aileden geliyordu; onu sakin bir yaşama yönlendiren de Ksenophanes değil, Ameinias olmuştu. Yerin küre biçimli olduğunu ve evrenin merkezinde bulunduğunu ilk gösteren odur. Ateş ve toprak olmak üzere iki öğe vardır; ateş el sanatçısının işlevini görür, toprak da maddenin. İnsanın güneşten oluşumu ilk sırada yer alır; insan, tüm evreni oluşturan sıcak ve soğuktan ibarettir.
Parmenides parçalarının çoğu günümüze ulaşmamıştır. Kitap, Parmenides'ten filozoflardan alıntılar içeriyor ve Kaan H. Ökten'in yorumlarını içeriyor.
Parmenides'in şiirinin, içeriğine bakılarak üç ana bölümden meydana geldiği görülmektedir: girizgâh, hakikat ve kanılar. Ancak elbette ki şiirin böylesi alt başlıkları bulunmamaktadır.
Girizgâhta tanrısal tebliğin nasıl verildiği, hakikat bölümünde varlığın tam, biricik ve
Elea ekolünün (okulunun) kurucusu olarak kabul edilen Parmenides, kendinden önceki filozofların aksine görüşlerini şiir biçiminde yazan ilk filozof. Prolog (giriş), aletheia (hakikat) ve doxa (sanı) adlı üç bölümün yer aldığı şiirde Parmenides, alegorik bir anlatım yolunu tercih etmiş, ki bence görüşlerini açıkça ortaya koymak istemeyen filozof için metaforik ve alegorik bir anlatıma imkân veren şiir biçimi oldukça müsait. Şiirde anlatıcı olan delikanlı (bazı uzmanlar delikanlıyı Parmenides'in kendisiyle özdeşleştirmişler) "Güneş'in kızları" (veya "Muse'lar) tarafından atlı bir arabaya bindirilip göğe, yani Tanrıça'nın (Persephone, Dike veya Themis olduğu düşünülen) katına yükseltiliyor. Tanrıça, huzuruna varan delikanlıya iki kapı (gece ve gündüz) gösteriyor ve bu kapıların her ikisinden de geçip gerçeği öğreneceğini vadediyor. Gündüz kapısının günlük hayatta duyu organlarımızla algıladığımız dünyayı (doxa) ve gece kapısının da bir olan hakikati (gerçek, aletheia) simgelediğini düşünüyorum, ki misal gündüz vaktinde gözlerimizle görebildiğimiz her şey gece olunca karanlığa gömülür ve görülmez, yani aslında bir ilüzyon (yanılsama) oluşturur. Geceleyin ise gündüz vakti gördüğümüz şeylerin gece de aynı olduğunu ve varlığını sürdürdüğünü düşünürüz. Bu iki kapıyla aslında Parmenides, gerçeğin iki yüzü olduğunu anlatmak istiyor. Duyu organlarımız ile algıladığımız şeyler gerçek değil, birer yanılsamadan ibaret. Bu nedenle hakikate duyu organlarımız veya gözlem yoluyla değil, sadece aklımızla (rasyonel mantık) ulaşabiliriz. Parmenides'in iki yüzü olduğunu iddia ettiği gerçekle ilgili yorumunun Platon'un meşhur felsefesine ilham vermiş olduğunu söylemek yanlış olmaz. Ayrıca Parmenides'e göre "var olan vardır, var olmayan var değildir". Var olan şeyleri aklımızla
Parmenides'in Fragmanlar'ı, varlık felsefesinin temel metinlerinden biri sayılmakta. Her ne kadar doğrudan filozofun kendisinden bize ulaşan bir metin olmasa da, antikçağ ve erken ortaçağ'da yapılan alıntı ve aktarımlarla derlenmiş bir eser var elimizde. Fragmanlar şiir şeklinde ve oldukça ezoterik bir görünüme sahip. Açıkçası Kaan Hoca'nın güzel çevirisi ve açıklamalı notları olmasaydı tabiri caizse öküzün trene baktığı gibi bakar, kalırdım öyle. Alfa Yayınları Veritas dizisiyle çok değerli çalışmalar ortaya koyuyor, genelde klasik felsefe metinleri için önceliğim oluyor. Özellikle antikçağ metinleri anlamını hemen vermiyor, bu yüzden açıklamalı not ve sözlükler oldukça yararlı olabiliyor. Klasikler gerekliliktir.
Puan vermedi
Bu kitap ile ilgili pek bir şey söylemeyeceğim. Fragmanlar okumak istiyorsanız, bu yayını önermiyorum. Parmenides ve hayatı hakkında merak ettikleriniz varsa, internette zaten yazıyor. Bir filozofu anlamanın en iyi yolu -anlamaktan anladığımıza bağlı- onun yazdıklarının üzerine yazılanları okumak değildir. Sizin onun hakkında okuduklarınızı anlayarak, onun hakkında ne kadar anlatım yapabileceğinize bağlıdır. Sevgili Kaan Ökten, kitabın içerisine kendi yorumlarını ve sözlük niteliğinde açıklamalarda bulunmuş. Bu sizin için iyimser bir açıklama ise mutlaka alınız. Lakin benim gibi okumak istediklerinizin arasına farklı görüşler sızıyorsa, sinirden kitabı fırlatabilirsiniz. Ben öyle yaptım. Parmenides ve görüşleri sadece 15-20 sayfa. Kitabın geri kalanı Ökten’e ait. Kitabın üzerinde yazan, ‘Notlandıran’ kelimesini suyun sızmasından korkar gibi yazmışlar. Okur bunu daha net görmeli. Kararını öyle vermeli.
Demek istediğimi daha iyi anlamışsınızdır. Emeği için minnettarım, bir işi yapmadan konuşmak kolaydır. Geceler ve gündüzler katmıştır bu sayfalar için lakin benim öğrenme arzuma ters bir durum. Parmenides çoğu filozof gibi yazılarına ulaşabileceğimiz bir düşünür değil. Günümüze gelen tek şiiri var, onu da bu kitapta görüyorsunuz. Yakın zamanda Platon’un diyaloklarına göz atacağım.
Parmenides'ten kalan bir metin bulunmadığından dolayı bu eser karşımıza bir "derleme" olarak çıkmaktadır.
Şiir şeklinde olan bu eser farklı kaynaklardan yapılan alıntıların bir araya getirilmesiyle oluşmuştur.
Fragmanların Yunanca şekli de bulunmaktadır.
Şiirde geçen sözler de Kaan H. Ökten tarafından notlandırılmış ve bazı kelime anlamları verilmiş, giriş kısmında da oldukça geniş şekilde açıklamalar yapılmış.
3 parça halinde okuduğum ama buna rağmen okurken çok zevk aldığım bir eser oldu. Öncelikle Kaan hocanın giriş açıklamaları biliniyor. Burada sıkıntı yok. Ardından fragmanlara dair parça parça açıklamaları bulunuyor. Daha doğrusu her bir fragmana dair açıklayıcı yorumlar var sırada. Sonrasında fragmanlar geliyor ve her fragman sonrası o fragmanda bulunan ve kafa karıştırma ihtimali olan Yunanca kelimelerin Türkçe karşılıkları ve hangi kelimenin neden seçildiğini açıklanıyor. Eh, bu baskısında fragmanların Yunancasının da olması cabası. Okunmalı :)
parmenides’in varlık anlayışı
“tanrılar ve insanlar arasında bir tek yüksek tanrı vardır”
kesnophanes’in bu sözleri bir anlamda monist bir sistemin hareket noktasını daha güçlü bir biçimde ortaya koyacak olan parmenides’i müjdeleyen sözlerdir. parmenides’in varlık anlayışına göre; madem ki tanrı’da bir değişme yoktur, madem ki tanrı her şeydir, o halde değişme dediğimiz şey bir vehimden bir sanıdan ibarettir. bu nedenle de ne oluş ne de ölüm vakidir. yalnızca ezeli ve ebedi varlık vardır. parmenides’in varlık anlayışına baktığımızda, onda varlığın var olma haline (varlaşmaya) gelemeyeceğini (herakleitos’un tam karşısında bir yerde durarak), varlığın oluş halinde olamayacağını zira oluş halinde olanın artık varlık olma özelliğini yitirdiğini görürüz. burada parmenides’in oluş’u, varlığın özelliklerinden kat’i bir şekilde ayırması dikkat çekicidir.
burada “oluş” bize neyi bildirir? eğer parmenides’i haklı çıkarmak istersek oluş fikrini ve oluş durumunu akıl yürütmenin alanından alıp ampirik gerçeklikler alanına indirgememiz gerekir, oluş’u bulunduğu itibarlı konumdan alıp, “şeylerin” dünyasını açıklayan basit bir imkanlılık haline dönüştürmemiz gerekir ki bu büyük bir hatadır. herakleitos’u yorumlarken işte bu gibi hatalar yapılıyor zira herakleitos varlık oluştur derken o da aslında ampirik ve dünyevi bir gerçeklikten bahsetmiyor, o da aynı şekilde varlık’ın bir açıklamasını sunuyor. o nedenle kısmen akıl yürütmede oluş fikrin indirgenebileceği mümkünse de, oluş’u bulunduğu bağlamdan alıp ampirik dünyayı açıklama girişiminde kullanmak herakleitos’u oldukça yanlış bir yorumlamaya tabi tutmak demektir. bu nedenle yukarıda zikredilen parmenides’i haklı çıkarma eylemi yine parmenides’in akıl yürütmeleriyle yapılmak zorundadır. aynı şekilde parmenides’in savlarını akıl
Sokrates öncesi filozofların içinde en etkin olanlarından biridir Permenides. Birçok filozofu fikirleri ile etkilemiştir. Hiç eser bırakmayan Permenides'ten sadece fragmanlar kalmış. Fragmanların açıklandığı dip notlar çok önemli yer tutuyor ve anlaşılmayı kolaylaştırıyor. Kaan Ökten hocanın katkıları çok fazla, teşekkür ederim.Felsefe okumaları yapanlara tavsiye olunur.
Hakikatin Ozanı Parmenides: ‘Hakikat Akıl ile İdrak Edilir!’Felsefe
İnsanın Hakikat ile bizzat diyalog halinde olması[1] kadim[2] ve gizil bir fenomendir; Tanrı ya da Hakikat ile ilişki kurma arzusunun mahiyetine bakıldığında bir tarafıyla ahlaki bir tarafıyla da epistemolojik bir kaygı dikkat çeker, zira bahsi geçen “mistik tecrübe” bir yönüyle sistemli bir “dini düşünce”nin kapsama alanına girdiği için insan ruhunu birtakım kurallar bütünüyle tahdit etmek ister. Hülasa Varlık ya da Varoluşun kısmen ya da tamamen çözüldüğü bu süreçte kişi meşrep ve istidatı gereği Varlığa ve Var oluşa dair birtakım tezler –bunlara kozmogoni ya da teogoni diyebiliriz- üretmek durumunda kalır. Bu bir mecburiyettir: Kişi yaşadığı süreci ya yazar ya da dile getirir. Bu durum kaçınılmazdır: Hakikat mefhumu bu süreçlerin sonunda dile gelmelidir: Hakikat ehli, bazen nesir, bazense manzum bir eser telif ederek karşımıza çıkar. Kişisel maharetlerle terkip edilen Hakikat-ler[3], tecrübe eden kişinin zihniden bu dünyaya[4] iner ve hayat bulur. Bu mistik tecrübe dünyaya indiğinde bazen bir dini inancın kendisini bazen de felsefi bir şubenin uğraş sahası haline gelebilir. Bu çalışma alanları türlü türlüdür, bunların her birine kısaca “hakikatin nesneleri” diyebiliriz: Şiir, Resim, Tiyatro, Heykel vs.
felsefehayat.net/parmenidesin-fe...
Fragmanlar nasıl eğlenceli ve öğretici şekilde okunur?Felsefe
Eğer fragmanları okumaya başladıysanız (Sadece bu değil diğerlerini de) sizlere önerim önsöz ve giriş kısmından sonra, fragmanlara geçtiğinizde sadece fragmanların kendilerini okuyun. Çevirmenin dipnotlarına sadece merak ve akademik sebeplerle bakılması en sağlıklısı olur. Düşünceleri çevireni değil, düşünceleri oluşturanla baş başa kalırsanız, aranızdaki yalın akademi bariyerini kaldırarak engelsiz bir biçimde düşünür ile düşünürsünüz. Ham bilgi, işlenilmedikçe değersizdir. İyi okumalar.
Yazar Hakkında
ParmenidesYazar · 2 kitap
Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir. Yalnızca düşünür olarak değil yasakoyucu ve devlet adamı olarak da rol oynadığı sanılmaktadır. Parmenides'e göre, evrende değişen hiçbir şey yoktur. Gerçeklik, yani Varlık, mutlak anlamda Bir'dir, kalıcıdır, süreklidir, yaratılmamıştır, yok edilemez; o ezeli ve ebedidir; onda hareket ve değişme yoktur. Herakleitos ile sürekli yaşadığı varlık ve evren hakkındaki tartışmalarıyla da ünlüdür.
