Kitabın hemen başında bir Çin başbuğu olan ve görevi Türkleri öldürmek, onları köle olarak kullanmak arzusundaki Çang Fungi’inin hayatını kurtaran bir Türk Bey’i görüyoruz. Kitabın ana konusunu oluşturan bu kahramanı bizler Bilge Kağan yazıtlarında da görüyoruz aslında. Gültekin Yazıtı olarak bakarsanız bulabilirsiniz.
Yazarın işlediği konuya hitaben ben bu yazıttan bahsetmeyi daha uygun buluyorum. Hem de güzel bir not olur sonradan unutmamak adına, Eyyy Tarihçiler!!! Yazıtın Güney Yüzünde, Gültekin’in tahta oturması, Dokuz Oğuz beylerine seslenişi, milleti nasıl düzene soktuğu, biricik yurdumuz Ötüken konu edinir.
Yazıtın Doğu Yüzünde, en meşhur ve bilindik sözlerinden ‘Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insanoğlu kılınmış’ yazar. İnsanların durumu ve Çinlilerin yaşattığı eziyetler -ki Doğu Türkistan halen kanayan yaramızdır- anlatılır. Anne ve babasının Tanrı tarafından desteklendiği inancını anlatmaktadır. Sonlara doğru Kırgız kağanını Balbal olarak diktiğini anlatır ki, kitapta da sanırım Kırgızlar için başıboş gezenler anlamına gelen bir şeyler kullanılıyordu ama not almadığım için aklımdan çıktı gitti.
Kuzey yüzünde ise Balbal konusu yarım kaldığı yerden devam eder. Kül Tigin’in yaptığı savaş anlatılmaktadır.
Kuzey Doğu yüzünde Koyun yılının 17. günü Kül Tigin’in ölümünden bahseder. Yas töreni ve türbesinin bitim tarihi verilir.
Güney Batı yüzünde Yollug Tigin’e ait olduğunu hatırladığım bir söz vardır.
Batı Yüzünde ise yine -Merhum- Muharrem Ergin’in Orhun Abideleri kitabına göre, ki o kitabı tavsiye ederim, Batıda baş kaldıran Soğud (Soğd) anlatılır.
Kitaba geri dönecek olursak, konuşma sahneleri oldukça gülümsetecek şekilde yazılmış, genellikle eğlendirmek amacıyla bir öğreti tasarlayan yazarın kendine hayran bıraktırdığı bir eser olmuş. Anlatım dili çok yumuşak olduğu için okurken hem bir Tarih kitabı -sıkıcılığından nazlananlara- olduğu fazla anlaşılmıyor hem de konuşma sahneleriyle gülümseterek öğretiyor ve araştırma yapma imkanı veriyor. Sevgiyle tavsiye ediyor, iyi okumalar diliyorum..