*Tanrı tutunamayanlardan rahmetini esirgemesin.
“Bu kitap ne ciddi kavgaların, ne büyük ve yaygın sıkıntıların, ne de ezilen insanların romanıdır; bu kitap, mustarip bir ruhun iç çekişlerinin romanıdır. Sizlere hizmetten şeref duyan yayınevimiz iftiharla sunar: Tutunamayanlar. Belli başlı bütün kitapçılarda bulunur. Taşraya ödemeli gönderilir.”
Kalemine büyük saygı ve hayranlık duyduğum Oğuz Atay; tutunamayanlara ithaf ettiği, Türk Edebiyatı’nın kült eserini böyle özetliyor. Tutunamayanlar; savrulmalar, sayıklamalar, vazgeçişler ve kahredişlerle tutunamayışın romanı; söyledikleri ve söyleyiş tarzıyla bir başkaldırı.
Roman, Turgut Özben'in; intihar ettiğini gazetelerden öğrendiği arkadaşı Selim Işık’ın hayatını ve ölüm nedenini anlamaya çalışması sürecini kapsıyor. Bu süreçte Turgut; Selim’in tutunmaya çalıştığı düşüncelere, anlam arayışına ve anlamsızlığa şahit oluyor. Bir insanın varoluşu üzerinden toplumun genel anlamda buna etkileri inceleniyor. Roman bu eksen etrafında kurgulanmakla birlikte dönemin Türkiyesi de resmediliyor. Sayfa sayısı 724'ü bulan roman sıkılmadan ve önyargısız okunursa; okuyan herkesin aslında tutunamayanlardan biri olduğunu, herkesin kendi içinde bir Olric'inin bulunduğunu gösteriyor.
Oğuz Atay, yazarılığın ne alaylısı ne de mekteplisi. İnşaat mühendisliği alanında eğitim görmüş bir bilim insanı. Buna rağmen 1970’te yazdığı bu ilk kitabında, belki Türk Edebiyatı'nın tamamını bir araya getirmiş. Türk Edebiyatı’nda yeni bir biçim, postmodern bir tarz, çığır açan zekice bir kurgu ile ortaya muhteşem bir eser çıkarmış. Şekil olarak tiyatrodan destana, şarkıya, günlüğe kadar edebiyat türlerinin tamamına yer vermiş. Kabul gören klasik roman tekniğinin aksine yepyeni üslup denemelerinde bulunmuş. Doğrudan anlatım yerine; yer yer kendi iç sesiyle yaptığı monologlar, hemen arkasından karakterler arasında geçen diyaloglar ve hâkim bakış açısıyla farklı bir üslupta oluşturmuş romanını. Kitapta olaydan çok düşünceler, psikolojik tahliller, sosyolojik tespitler dikkat çekmekte. Kitabın en başarılı tarafı da bilinçaltı kavramının mükemmel bir şekilde aktarılması. Oğuz Atay, çoğu bölümü anlaşılma kaygısı gütmeden, içinden geldiği gibi aktarmış. Bilinç akışı tekniğini muazzam şekilde kullanmış. Yaklaşık 77 sayfa hiçbir noktalama işareti kullanmamış. Zaten kitabın başarısı da yazarın özgün tekniğinden kaynaklanıyor. Okuyucu; eğer bu tarz yazım ve anlatım tekniklerinin, zaman kurgusundaki ayırımların farkında olmadan okumaya çalışırsa, konular arasındaki bağlantıyı kaçırabilir ve bu durum okumayı zorlaştırabilir. Oğuz Atay dili alışana kadar zordur, ancak alıştıktan sonra bambaşka bir tat verir. Belli bir olgunluk seviyesiyle sabırlı bir okuma gerçekleştirirseniz mükemmel bir kitap okumuş olursunuz.
Oğuz Atay, dehasını ortaya koyduğu bu eseri yazarken, Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam romanında geçen küçük bir pasajdan etkilenmiş ve o pasajdan oldukça hacimli bir roman çıkarmış. Oğuz Atay romanı bitirdikten sonra, ilk olarak Yusuf Atılgan’a göndermiş ancak herhangi bir dönüt alamamış. Yakın çevresindeki bir arkadaşına Atılgan’ın kitabıyla ilgilenmediğinden yakınmış. Yusuf Atılgan bunu Oğuz Atay'ın vefatının ardından öğrenmiş ve: “Tutunamayanlar'ı çok beğenmiştim ama böyle bir kitabı yazan birinin benim yorumuma ihtiyacı olmadığını düşünmüştüm. Keşke hayatta olsaydı da bunu kendisine söyleyebilseydim.” demiş.
Yer yer Oğuz Atay’ın kendi hayatından izleri de yakaladığım Tutunamayanlar’ın; Türk Edebiyatı’nın en başarılı kitabı olduğunu düşünüyorum. Kitapla ilgili yaptığım alıntı, altını çizdiğim satır sayısı oldukça fazla. İkinci defa okumama rağmen ömrüm vefa ettiği sürece tekrar tekrar okumak istiyorum. Hiçbir zaman tam olarak anlayabileceğimi sanmıyorum. Çünkü her okumada farklı şekillerde yorumlanabilecek bir eser. Okuyan herkesin içinde bulunduğu toplumdan, hayattan, kendinden çok şey bulacağına inanıyorum. Oğuz Atay’ı herkesin tanımasını isterim. Keşke çok daha uzun yıllar yaşasa ve çokça üretebilseydi. Kendisini saygı ve rahmetle anıyorum.
··
3 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Tuğba
Gönderi Sahibi
Teşekkür ediyorum. Oğuz Atay’ı ve eserlerini yorumlamak haddim olmasa da edindiğim izlenimi kayıt altına almak istedim.