A’mak-ı Hayal ;
Filibeli Ahmed Hilmi’nin eseridir,Ahmet racinin dilinden anlatılır eser,Ahmet Raci, çevresi tarafından sevilen, gençtir.dusunceleri kuşkuları ni cozumlemeye çalışır ama cozumleyemden durar,
Varlık hiçlık yaşamanin amacı ruhun gizemi kainadaki sirlar gibi tasavvufi gibi konularla hayatını yaşayan bir yandan da ruhunun derinliklerinde bazı sorulari merak edien bildiği her şeyden şüphe duya ve bu şüpha nedeniyle huzursuz olan ve hayal aleminde huzur bulayi ele almistir,
Esear iki bölümden oluşmaktadır, Birinci bölümde Ahmet Raci’nin Aynalı Baba ile karşılaşması İkinci Bölüm ise Ahmet Raci’nin Manisa deliler hastanesindeki hatırlarını anlatiyor.
1.bolum
Ahmet raci Arkadaşları ilebir kasabaya üç günlük bir gezi yaparlar.Burada Ahmetraci bir mesire alanında zaman geçirecekken,iki meczuba kulak misafiri olur varlik ile ilgulu onların dediklerini inkar eder meczublar onunla dalga gecer.Meczupların alaycı tavırları varlığa olan kuşkularını daha da derinleştirir.
Gezi dönüşünde, evinin yakında gecerken mezarligi kestirir ve kulubenim kalisnin açık oldugunu goruriceri girer,içeride cok ayna vardır veCübbeli birini görür ismi Aynalı baba ona kahveikram eder ney calar gazael okur kahvenun etk8si ile Ahmet raci hayal alemine gecer ruyalar gorur uyabinr aynali baba gulumser ve ikinci günde uyur rüya görür uyanirveRaci bu rüyaların müptelası olmuştur. Bir gün Hindistan’ı ejderhadan kurtarır, bir gün Anka Kuşu ile dolaşır, bir gün diğer yarısını bulmak için yedi yıllık mesafede bulunan şehre giden tek kollu, tek bacaklı, tek gözlü yarım insan olur. Raci bu ruyalariin başkahramanıdır, gerçek dünyaya ilgisi yok olmaktadır,
Dokuzuncu gün sonunda hayalinden uyandığında yanında Aynalı Baba yerine onun veda mektubunu gördüğünde Raci gözyaşlarına boğulur.
Dünyadan ilgisini çeken Raci, Anadolu’nun dört bir yanında Aynalı Baba’yı ararken aklını iyiden iyiye yitirir ve Manisa tımarhanesine alınır.
2.bolum
Burada delilerle uğraşmadığı zamanlarda derin düşüncelere dalmaya devam eder, halinden memnundur. Ancak, gün gelip Aynalı Baba’nın da aynı tımarhaneye düşmesiyle yeniden bayram havası yaşamaya başlar, Ney, kahve, şiir eşliğinde hayalin derinliklerinde kaybolmaya yeniden kavuşmuştur. Burada kimi zaman karıncaların lideri olur, kimi zaman mecnin
Manisa tımarhanesinde Aynalı Baba ile ayrılık Aynalı Baba’nın hayata göz yummasıyla gerçekleşir. Aynalı Baba’dan Raci’ye hatıra olarak, kahve, şeker, ney, Kur’an-ı Kerim kalir
Aynalı Baba ile yaşadıklarından sonra Raci’nin ruhu ve kalbi tatmin olur.